'Off the grid' wonen en leven zorgt voor een ander soort economie

Ja, je kan afscheid nemen van de logica dat je een gespecialiseerd beroep uitoefent, werkt voor geld, en met dat geld de spullen koopt die je nodig hebt. Autarkie, of, met de Engelse term, 'off the grid' wonen' of zelfs leven.

In Nijmegen is dit jaar de strowijk in gebruik genomen. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

Neem Ben Law, de man uit Prickly Nut Wood in West Sussex. Inmiddels een gevierd man - ecobouwer, spreker, auteur van Woodsman: Living in a wood in the 21st Century - , maar toen we hem een jaar of tien jaar geleden leerden kennen leek hij eerlijk gezegd een mafkees in een bos. Kevin McCloud, die op de Britse zender Channel 4 onder de titel Grand Designs verhalen vertelt over mensen die zelf een huis (laten) bouwen, introduceerde hem. Hij sliep al jaren onder een tochtig afdakje in het bos, en verdiende karige kost met houtskool branden. Het keerpunt: de gemeentelijke toestemming om in zijn bos een ecohuis te bouwen.

Met rondhout, stro en leem - gebruikmakend van eeuwenoude timmertechniek - bouwt Law een prachtig huis. Water: komt van het dak. Elektra: komt van zon en wind. Riolering: loopt via een zuiverend rietbed de natuur weer in. Verwarming: op hout uiteraard. Je bent een 'woudloper' of niet. Off the grid. Om het verhaal nog mooier te maken, vindt Ben Law als z'n huis is voltooid ook nog een vriendinnetje - de latere moeder van z'n kinderen.

Law is niet de enige. In de hele rijke westerse wereld zijn er mensen die ontkoppeld wonen, niet omdat het moet, maar omdat het kan. Maar dan moeten ze wel eerst zelf de omstandigheden scheppen waarin dat mogelijk is. Van oude autobanden worden 'earthships' gemaakt, 'aardehuizen'. Al decennia geleden bedacht en gebouwd in de Verenigde Staten, maar sinds 2014 staat er ook een wijkje van in Olst. Er wordt met stro gebouwd; in Nijmegen is dit jaar de strowijk in gebruik genomen. Mensen bouwen met keien en met brandhout ('cordwood' is de term). Boven de grond, maar ook deels eronder.

En welke bouwtechniek ze ook gebruiken: ze moeten nadenken over hun eigen water, hun eigen afval, hun eigen stroom, hun eigen warmte. En dat lukt nog ook. Het is niet zo gek dat als ze daar eenmaal mee doende zijn, ze ook nadenken over hun eigen groente, eieren en vlees. Sterker, die dingen liggen in elkaars verlengde. Geen betere afvalverwerker, immers, dan een varken. Off the grid wonen voert zo tot andersoortige huishoudproductie. Vooral voedsel dus.

Zonder hypotheeklasten - deze huizen worden doorgaans gebouwd voor een schijntje, vooral gebruikmakend van zeeën tijd - en zonder maandelijkse kosten voor gas, elektra, water en riolering, met een gemengd bedrijfje aan huis voor het maken van voedsel, is de noodzaak om buitenshuis geld te verdienen klein. Zeg dan maar dag tegen de 21ste-eeuwse economie.

Nederland staat mijlenver af van deze gekkigheid. Leuk detail: het Nederlandse Bouwbesluit (met daarin de regels waaraan een nieuw te bouwen woning moet voldoen) schrijft voor dat een woning aangesloten moet zijn op de nutsvoorzieningen als stroom, water en gas - ook al worden deze voorzieningen niet gebruikt.

Op een wat politieker niveau: staatssecretaris van Sociale Zaken Jetta Klijnsma werd vorig jaar zomer eerst smakelijk uitgelachen en vervolgens gekielhaald toen ze in een interview met het AD zei dat voor gepensioneerden een moestuin een prima aanvulling kan zijn op het oudedagsinkomen.

Ik denk juist dat we kunnen leren van deze voorlopers, die trouwens voor hetzelfde geld als achterlopers kunnen worden getypeerd.

Wat dan? Laat er deze week de gedachten eens over gaan. Volgende week vertel ik in zeven lessen wat ik van ze leer.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren?
frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden