Obama 'bevrijdt' belastingbetaler

Zes vragen..

Amsterdam President Obama pakt het bankwezen stevig aan. Na de heffing van 120 miljard dollar vorig week wil hij nu riskante activiteiten van banken verbieden.

Wat denkt Obama te bereiken?

Hij wil de belastingbetaler bevrijden. De president wil dat de Amerikaanse belastingbetaler niet langer wordt gegijzeld door het bankwezen. Banken zijn zo belangrijk voor de economie dat de overheid altijd te hulp moet schieten als een grote instelling er een potje van maakt. Deze banken wil Obama via aanscherping van de regels kleiner maken. Kleinere banken kunnen failliet gaan zonder dat ze het hele systeem in gevaar brengen.

Hoe wil Obama dat doen?

Hij pakt het systeem aan via het spaargeld waarvoor de overheid garant staat. Banken die op die manier rugdekking van de overheid hebben, mogen geen grote risico’s meer nemen. Obama wil met name het handelen voor eigen rekening en risico uitbannen. Deze handel in aandelen, obligaties en afgeleide producten is een echte winstpakker voor banken, maar kan ook leiden tot forse verliezen.

Obama wil ook dat banken met spaargeld niet te groot worden. Hun marktaandeel mag niet groter zijn dan 10 procent. Zo voorkomt Obama dat een paar banken zo groot worden dat ze de overheid opnieuw in gijzeling kunnen nemen.

Waarom verhogen de Amerikanen de niet gewoon de kapitaaleisen?

In het Zwitserse Basel werken bankiers onder leiding van DNB-president Nout Wellink aan de verscherping van de kapitaaleisen. Als banken meer geld achter de hand houden, kunnen ze beter zelf tegenvallers opvangen. Ze zullen dan ook minder risico’s nemen, is de veronderstelling. Omdat bankiers uit alle landen het eens moet worden over de strengere eisen, gaat het traag.

Bankiers voeren bovendien een stevige lobby tegen de verhoging van de kapitaaleisen. Ze roepen dat ze geen geld meer kunnen uitlenen aan bedrijven als ze meer kapitaal moeten aanhouden. ‘Een gelegenheidsargument’, zegt Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiering aan de Universiteit van Tilburg. ‘Dezelfde banken die tegen de verhoging van de kapitaaleisen zijn, ergeren zich nu aan Obama. Minder risico nemen betekent minder kans op hoge verdiensten.’

Welke banken worden het hardst geraakt?

Banken, zoals JPMorgan en Citigroup, die zwaar op spaargeld leunen, zien flinke beperkingen tegemoet. Goldman Sachs en Morgan Stanley zijn hoofdzakelijk actief op de zakelijke markt. Zij kunnen het spaardeel afstoten om hun vrijheid te herwinnen.

Hoe reageren de banken?

Banken zeggen dat het nog te vroeg is om te kunnen reageren. Het voorstel, dat deels afkomstig is uit de koker van oud-Fedpresident Paul Volcker, is immers nog niet uitgewerkt. Beleggers hebben hun conclusies al getrokken. Zij verwachten dat banken minder winstgevend zullen worden als gevolg van de maatregelen. De koersen van banken in de VS en Europa gingen vrijdag onderuit.

Gaat Europa iets merken van de Amerikaanse bankplannen?

Volgens hoogleraar Arnoud Boot heeft het Amerikaanse initiatief zeker gevolgen voor Europa.

‘De discussie in de Verenigde Staten maakt het mogelijk ook elders te praten over structuurveranderingen. Het belangrijkste tegenargument – de VS doen niets – is van tafel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden