'Nu is niemand meer de baas over mij'

Wie of wat zette je leven op het juiste spoor? In een serie interviews vraagt Sacha Bronwasser mensen naar hun inspiratiebron. Ondernemer Rahma el Mouden kreeg het juiste advies én haar eerste klant tegelijkertijd.

Rahma el Mouden. Beeld Marijn Scheeres

'Geloof me: niemand komt uit het buitenland hier naartoe met het idee toiletten schoon te maken. Niemand. Ik weet het, want ik heb het de eerste drie jaar dat ik ging werken ook gedaan: het schoonmaken van een toilet van een ander is verschrikkelijk. Dus ik stimuleer mijn medewerkers om ambities te hebben.

'In mijn bedrijf, MAS dienstverleners, hebben we nu vijfhonderd medewerkers met wie ik in goed contact sta. Het ziekteverzuim is laag, mensen groeien door. Voor nieuwe werknemers organiseren wij cursussen en dan vraag ik: wat wil je dat je kind op school vertelt als ze vragen wat zijn vader of moeder doet? Beveiliger? Projectleider? Of schoonmaker? Er is niks mis mee om als schoonmaker te beginnen, maar je moet een stip aan de horizon zetten.'

'Al jaren voordat ik mijn bedrijf opzette, jeukten mijn handen. Ik was bij het gemeentelijk schoonmaakbedrijf in Amsterdam opgeklommen van schoonmaker tot assistent-manager, of 'opzichter' zoals dat toen heette, maar nog steeds was ik het knechtje van een baas. Intussen ging dat bedrijf erg achteruit door slecht management - van 30 miljoen gulden omzet naar 19 miljoen in een paar jaar. Ik had daar echt last van, van die kereltjes die altijd maar nee verkochten en 'dit kan niet en dat kan niet' zeiden. Ik was ervan overtuigd dat ik dat beter kon.

'Er was de zoveelste reorganisatie en ik dacht: nu word ik manager. Ik kom de kamer binnen waar het gesprek zal plaatsvinden en ik zie op het bord al die rayons staan. En mijn naam staat nergens bij. Ik zeg: waar is mijn naam? Het hoofd personeelszaken zegt: 'Rahma, ga zitten...' Ik zeg: 'Nee, waar is mijn naam?' Zij zegt: 'We zijn met een groot project bezig, als ons dat gegund wordt dan ben jij aan de beurt'. Ik zeg: 'Je moet niet denken dat ik gras eet. Het is over, klaar. Ik wil nu mijn getuigschrift en ik vertrek.' Nog geen kwartiertje later stond ik buiten.

'Die vrijdagmiddag wilde ik het zelf aan mijn klanten vertellen. Ik ging naar een van de basisscholen waarvoor ik verantwoordelijk was. De directeur was Els Slawik. Ze vroeg wat ik kwam doen. Ik zei dat ik afscheid kwam nemen. Zij: 'Ga je echt weg?' Ik: 'Het is over Els, ik laat mij niet schofterig behandelen.' En zij zegt: 'Kind' - ze was een oudere dame, een beetje als een moeder voor mij - 'kind', zei ze, 'ik ga je helpen. Jij gaat voor jezelf beginnen.' Ik was stomverbaasd: ik, voor mezelf beginnen? Zij: 'Ja, voor jezelf beginnen. Jij gaat je zaakjes op orde maken en dan kom je bij mij terug, dan is deze school jouw eerste klant. En ik bel nu een paar collega's, of ze mee willen. Want met jouw werkgever heb ik niks te maken, die heb ik hier nooit gezien. Ik wil jou.

'Het was alsof de wereld... open ging. Ik sprong haar om de nek, ik kuste haar. Ik heb haar later vaak bedankt en steeds zei ze: 'Je hebt het allemaal zelf gedaan, ik hoefde je alleen maar een duwtje te geven.' Maar ik zou dat toen niet hebben durven bedenken.

'Alles wat een man kan, kan ik ook - of beter. Daarvan ben ik overtuigd. Het zit in mijn karakter, maar juist mijn cultuur heeft me daarbij geholpen. Ik ben in Marokko opgegroeid in een gezin en een cultuur waarin een vrouw altijd minder moet willen en voelen dan een man. Mijn vader was imam, ik had vijf zussen en één broer.

Bron: Els Slawik

Rahma el Mouden (1959, Tanger, Marokko) kwam op 16-jarige leeftijd naar Amsterdam. In 1997 begon ze MAS dienstverleners (Multicultureel Amsterdams Schoonmaakbedrijf) dat nu zo'n vijfhonderd medewerkers in dienst heeft en vestigingen in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Zij ontving meerdere nominaties en prijzen voor haar ondernemerschap en personeelsbeleid: in 1999 werd ze de 'Europese zwarte zakenvrouw van het jaar', in 2005 ontving ze de IJ-prijs (voor de economische ontwikkeling en promotie van Amsterdam). Tot haar klanten behoren onder meer het Rijksmuseum en de A'DAM-toren. In 2018, als zij het stokje gaat overdragen aan dochter Oumaima, verschijnt haar autobiografie bij Luitingh-Sijthoff. Ook is een documentaire in de maak. Ik spreek El Mouden op het hoofdkantoor van MAS in Amsterdam.

'Mijn hele jonge leven hoorde ik dat mijn broer wél iets mocht, de prins was, laat mocht thuiskomen, het lekkerste stukje kreeg - want 'hij is een man'. Een man, een man, een man; ik werd er doodziek van. Ik wilde vrijheid. Toen ik een jaar of 8 was, schreef ik in een klein boekje, waarin ik alles optekende wat ik niet wilde: ik blijf niet in dit land; ik trouw niet met een man die in Marokko werkt; ik neem geen zes kinderen maar twee. Al heel snel had ik maar één doel: vluchten naar een land waar ik die vrijheid kon bereiken.

'Toen ik mijn man vertelde dat ik een eigen bedrijf ging beginnen, kreeg hij bijna een hartverzakking. We hadden net een nieuw huis gekocht, hij vroeg aan al onze kennissen en aan de kinderen om op me in te praten. Maar dat veranderde snel. Al snel begon MAS te groeien en ik moest grote investeringen doen. 's Avonds hielp hij mee, extra gymzalen schoonmaken, om die investeringen te bekostigen. Ook toen ik vanaf 1999 in de media begon op te treden als voorbeeld van een geslaagde allochtone ondernemer deden we dat schoonmaakwerk er in het begin nog bij.

'Ik ben nu 45 jaar met hem getrouwd en in die tijd is hij erg veranderd, in de man die ik graag wil. Want in het begin wilde hij ook zo'n Marokkaanse vrouw die een huismoeder zou zijn. Ik heb behoorlijk moeten vechten, maar nu is hij mijn grootste steun. Hij had ook van me kunnen scheiden, van mij met mijn grote bek, maar hij heeft het volgehouden. Ik kan me het leven niet voorstellen zonder hem.

'En nu zien we dezelfde kracht bij onze dochter Oumaima, die mij gaat opvolgen, en bij haar dochters. Nog steeds ben ik blij dat ik in dit prachtige, vrije land ben terechtgekomen. Mijn vrijheid is het allerbelangrijkste in mijn leven. Ik kan dat zeggen omdat ik die andere wereld heb gekend: hoe ik gevangen zat, hoe ik die druk heb gevoeld. En nu is niemand meer de baas over mij. Ach, dat is zo'n kracht van binnen, dat wens ik alle vrouwen toe.'

Prijzen

Rahma el Mouden (1959, Tanger, Marokko) kwam op 16-jarige leeftijd naar Amsterdam. In 1997 begon ze MAS dienstverleners (Multicultureel Amsterdams Schoonmaakbedrijf) dat nu zo'n vijfhonderd medewerkers in dienst heeft en vestigingen in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Zij ontving meerdere nominaties en prijzen voor haar ondernemerschap en personeelsbeleid: in 1999 werd ze de 'Europese zwarte zakenvrouw van het jaar', in 2005 ontving ze de IJ-prijs (voor de economische ontwikkeling en promotie van Amsterdam). Tot haar klanten behoren onder meer het Rijksmuseum en de A'DAM-toren. In 2018, als zij het stokje gaat overdragen aan dochter Oumaima, verschijnt haar autobiografie bij Luitingh-Sijthoff. Ook is een documentaire in de maak. Ik spreek El Mouden op het hoofdkantoor van MAS in Amsterdam.

Els Slawik (78) was van 1986-1998 directeur van OBS De Vijzelmolen in Amsterdam-Zuidoost. Aan de telefoon: 'Eind jaren negentig moest ik continu onderhandelen met het gemeentelijk schoonmaakbedrijf over de uren en de taken - het was de tijd van grote bezuinigingen. Een klas mocht bijvoorbeeld alleen nog 'tippend' gezogen worden: alleen het zichtbare vuil. Heel bedroevend. Maar met Rahma el Mouden, manager schoonmaak voor mijn school, kwam ik er wel uit - zij was buitengewoon punctueel en dacht mee. Ik wist ook dat de witte mannen in haar bedrijf haar zagen als een bedreiging. Ik wilde graag met haar verder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden