NS-topman Den Besten blijft vierkant achter verhogen van treintarieven staan 'Trouwe klanten zijn nog geen goede klanten'

'We hebben geen behoefte aan een imago dat het bij ons niets kost', zegt NS-bestuursvoorzitter R. den Besten. Hij piekert er niet over om af te zien van de tariefverhogingen....

HARRY VAN GELDER

Van onze verslaggever

Harry van Gelder

UTRECHT

Met ingehouden woede reageert bestuursvoorzitter R. den Besten van de Nederlandse Spoorwegen op het kamerdebat over de recente tariefstijging bij het spoor.

PvdA'er Van Gijzel vond dat de NS op hun donder moesten krijgen. D66'er Van 't Riet riep 'onbehoorlijk', en CDA'er Reitsma meende dat de NS de treinreizigers de auto in joegen. 'Dan houdt mijn begrip op', zegt den Besten. 'Van Gijzel, Van 't Riet en Reitsma (CDA) hebben erbij gezeten toen wij het contract met de overheid afsloten. Tot achter de komma is er over de tarieven gesproken. Er is geen kamerlid dat het niet wist.'

Desondanks stuurde de Kamer donderdag minister Jorritsma van Verkeer naar de NS om alsnog de tarieven omlaag te praten. Zij komt tevergeefs. Den Besten denkt er niet aan ze te wijzigen.

'Nee natuurlijk niet. De tariefstijgingen vallen binnen het contract. Ze waren zelfs nog aan de lage kant. We hadden de prijzen met meer dan 3 procent kunnen verhogen.'

Den Besten vindt de stijging niet extreem. 'Voor de verzelfstandiging verhoogde de overheid de tarieven jaarlijks met gemiddeld 6 procent, in het eerste jaar van de verzelfstandiging van NS steeg het tarief 2,9, daarna 1,5 procent, in het tweede 2,25 en nu 2,5 procent. Dat is op het niveau van de prijsinflatie en alleszins aanvaardbaar.'

Hij begrijpt de opwinding over de prijsverhogingen niet echt. 'Vanuit bedrijfseconomische motieven is het noodzakelijk. Ik moet klappen opvangen. De studentenkaart levert minder op, na het jaar 2000 komt er een gebruiksheffing voor het spoor en wat denkt u dat markwerking kost. Het zou van slechte bedrijfsvoering getuigen als ik daar niet op inspeel.'

- Met de verhoging van de OV-kaart voor gezinsleden treft uw trouwste klanten?

'Trouwe klanten zijn nog geen goede klanten. Het is vervelend. Ik heb er begrip voor. Het is echter nooit de bedoeling geweest om zo goedkoop in de spits te reizen.'

- Heeft U geen meelij met de getroffenen?

'Als ik moet kiezen tussen verandering van de seniorenkaart of verhoging van de gezinskaart is het duidelijk. Het gaat om een kleine groep, nog geen 1 procent van de reizigers. Het kan gewoon niet dat iemand met een kaart van 700 gulden per jaar een plaats inneemt van iemand die 4500 gulden heeft betaald. Ook kun je je afvragen of het wel trouwe klanten zijn. Als dat zo is, dan weten ze dat ze voor die paar ritten in de spits ook vijfrittenkaarten kunnen kopen of trajectkaarten. U moet niet vergeten dat bijna 90 procent van de OV-kaarthouders hun kaart van een bedrijf krijgen. Dat is nog fiscaal aftrekbaar ook.'

- De verhoging is slecht voor uw imago.

'We hebben geen behoefte aan een imago dat het bij ons niets kost. Bovendien denk ik niet dat er veel mensen zullen afhaken. We hebben dit jaar de grootste stijging ooit. Vergeleken met vorig jaar hebben we, exclusief de studenten, 6,1 procent meer reizigers.

- U verlaagt de prijzen in de daluren en verhoogt de prijzen in de spits. Spitsreizigers hebben geen alternatief?

'Je kunt altijd kiezen. Ik vergelijk het product trein met het product auto. Met de trein was ik gisteren in 28 minuten van Utrecht naar het centrum van Amsterdam. Met de auto lukt dat niet. Al ons materieel zetten we in de spits in. Dat is een gigantische inspanning. In de spits zitten veel van onze kosten. Bedrijfseconomisch is het logisch dat je daar een passende prijs voor vraagt.'

- Uw prestaties zijn echter niet beter. De treinen hebben vaak vertragingen.

'De punctualiteit is een groot probleem. 85 Procent van de treinen rijdt op tijd. Dat is te laag, maar de punctualiteit van de auto is nog lager.'

- Waarom klaagt de reiziger dan toch, zie de brieven in de Volkskrant de afgelopen weken?

'Dat komt omdat wij als NS zo ontzettend herkenbaar zijn. Het is van iedere Nederlander. Als je met de auto in de file zit, ga je niet klagen bij Verkeer en Waterstaat? Maar er zitten grote groepen in de trein en de NS zijn zo gevonden.'

- Ligt het alleen aan de psychologie van de reiziger? De informatie in de trein is nog steeds erg slecht.

'Dat is een van de slechtste dingen. We nemen daar nu mensen voor in dienst. Het geklaag blijft echter vreemd. De burgemeesters van Zeist, Gouda of Zoetermeer hoor ik niet, omdat daar straks meer treinen stoppen. Maar wel die van Wolfheze, omdat daar een stoptreintje uitvalt.

'Volgende dienstregeling zetten we 5 procent meer treinen in, 6 procent meer zitplaatsen. We verwachten dagelijks vijftigduizend reizigers meer in de spits te vervoeren. Allemaal op eigen risico. Reizigersvereniging Rover was enthousiast. Toen er ook enkele treinen wegvielen, spraken ze er alleen nog maar schande van. Daar kan ik dus helemaal niks mee.'

- U kwam als verandermanager. U zou de cultuuromslag bij de NS moeten bewerkstelligen. Dat was uw voornaamste taak. De vakbonden hebben inmiddels weer het schuim op de mond. Het personeel wil bij NS blijven en niet naar de regionale vervoerbedrijven overgaan, zoals u wilt.

'Die regionale vervoerbedrijven komen er toch. Ik wil graag dat wij eraan mee doen. Maar als de bonden echt niet mee willen werken, dan doen wij gewoon niet mee.

'Met alle consequenties van dien. Ik maak me dan grote zorgen over de handhaving van de arbeidsplaatsen.

- Er verdwijnen dan banen?

Ja, Jorritsma heeft ons geschreven dat als we voor februari geen uitsluitsel geven, ze de spoorlijnen in de Achterhoek openbaar gaat aanbesteden. U denkt toch niet dat de NS daar dan mogen rijden.'

- De FSV en de ondernemingsraad van het reizigersbedrijf zijn helemaal tegen concurrentie en het opgaan van een deel van de NS in de regionale vervoersbedrijven.

'Ik kan daar niks mee.'

- Het is dus hetzelfde liedje. U staat weer lijnrecht tegenover de bonden en slaagt er niet in het personeel mee te krijgen.

Dat baart me grote zorgen. Ik lig daar 's nachts figuurlijk wakker van. Het is niet zo dat we niet met onze mensen communiceren.

'We communiceren ons kapot. Iedereen in het bedrijf weet hoe het zit.'

- Het bedrijf komt vaak zo arrogant over.

'We zijn van origine een lichtelijk arrogante monopolist.

- Nog steeds?

'Misschien nog wel op sommige punten.'

- De cultuuromslag is mislukt?

'Het is niet gelukt, maar we zijn pas vier jaar bezig. Bij het begin heb ik gezegd dat ik zeven a tien jaar nodig had. U moet niet vergeten dat bij NS Cargo en NS Materieel het allemaal wel lukt. Zij voelen de invloed van de markt. Bij het reizigersbedrijf loopt het allemaal wat achter.'

- Weinig veranderd dus, daarvoor bent u toch ook verantwoordelijk.

'Het zit meer in overlegstructuur dan in de mensen. Het gaat niet om meneer Vlek van de FNV of meneer Den Besten. Driekwart van het management komt tegenwoordig van buiten.

'Het heeft met machtsverhoudingen te maken. Overal waar een grote organisatiegraad van vakbonden is, zie je deze moeilijkheden. Kijk naar de haven. Daarbij komt dat categorale bonden als de FSV het de andere lastig maken.'

- Als het aan de structuur ligt, kunt u er toch iets aan doen.

'Daar zijn twee partijen voor nodig. Het personeel en de bonden moeten ervaren dat de wereld veranderd is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden