NS moest wachten met openbaar maken Fyra-besluit

Vandaag bij de Fyra-verhoren: NS verwachtte de Fyra-rechtszaak te verliezen en Jeroen Dijsselbloem gebood de NS te wachten met het bekendmaken van het stoppen met de Fyra.

Jeroen Dijsselbloem Beeld anp

De NS en de Belgische spoorwegmaatschappij NMBS wilden op 31 mei 2013 aanvankelijk gelijktijdig bekend maken te stoppen met de Fyra. Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën gebood de NS echter te wachten het besluit wereldkundig te maken.

Dit blijkt uit de verhoren van directeur Financieringen en Deelnemingen van het ministerie van Financiën Wouter Raab en financieel directeur Engelhardt Robbe van de NS door de parlementaire enquêtecommissie Fyra.

Aanvankelijk leek het alsof de Belgische spoorwegen op 31 mei 2013 zonder overleg met de Nederlanders hadden besloten te stoppen met de Fyra. Op een drukbezochte persconferentie in Brussel kondigde NMBS-topman Marc Descheemaecker het einde van de Fyra aan. In Utrecht klonk op datzelfde moment een doodse stilte. Bij het hoofdkantoor van de NS wilde niemand inhoudelijk reageren op de eenzijdige aankondiging van de Belgische spoorwegen om het gezamenlijke project te staken.

Naar nu blijkt mocht de NS het voorgenomen besluit om te stoppen met de Fyra destijds niet wereldkundig maken van minister Dijsselbloem van Financiën. 'Het is wel heel aardig dat de NS en NMBS hadden afgesproken samen naar buiten te gaan met hun besluit', zegt Raab, 'maar daarmee is de besluitvorming nog niet voltooid.'

Hoewel het ministerie als aandeelhouder statutair geen zeggenschap heeft over directiebesluiten van de NS, vraagt het ministerie van staatsdeelnemingen belangrijke besluiten toch eerst aan de minister van Financiën voor te leggen. Raab: 'De NS had ons niet meegenomen in de besluitvorming en dat was niet zo slim.'

Reconstructie

Wat weten we al over het Fyra-debacle en op welke vragen moet de enquêtecommissie nog antwoord geven? Lees het in deze reconstructie.

NS verwachtte Fyra-rechtszaak te verliezen

De NS was pessimistisch over kans op succes bij een rechtszaak tegen treinenbouwer AnsaldoBreda over het terugsturen van de Fyra naar Italië. Bij het stopzetten van de dienstregeling achtten bedrijfsjuristen van het spoorbedrijf de kans op succes in de rechtszaal op ongeveer 30 procent.

Dit blijkt uit het verhoor van financieel-directeur Engelhardt Robbe voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra. Robbe maakt sinds 2010 onderdeel uit van de directie van de NS. Sinds het vertrek van NS-topman Timo Huges afgelopen vrijdag fungeert hij tevens als interim president-directeur.

In 2014 was Robbe belast met de financiële afwikkeling van het echec met de Fyra. Vanwege de grote problemen met de treinen, besloten de Nederlandse en Belgische spoorwegen de treinen terug te sturen naar Italië. Juridisch lag dit besluit lastig. De NS was op dat moment al eigenaar van negen Fyra-treinen en had de vertraagde levering van treinen met grote gebreken altijd geaccepteerd.

De Fyra op Amsterdam Centraal Beeld anp

2013

Gedurende 2013 namen de kansen voor de NS bij een rechtszaak licht toe. Volgens het koopcontract was AnsaldoBreda verplicht de problemen op te lossen, maar de Italianen slaagden hier niet in. Toch bleef de uitkomst van een juridisch gevecht onzeker; op zijn best achtten de NS-juristen hun kansen op succes in de rechtszaal op iets meer dan 50 procent.

Juist toen de NS-directie zich realiseerde dat een schikking onvermijdelijk was, nam ABN-Amro namens Finmeccanica - het moederbedrijf van AnsaldoBreda - contact op met de NS. Het gonsde destijds van de geruchten dat Finmeccanica de treinenbouwer in de etalage wilde zetten. Een langdurig juridisch geschil met de NS over de Fyra zou de waarde van het bedrijf geen goed doen.

Robbe werd de onderhandelingen ingestuurd met het mandaat om het verlies voor de NS tot 100 miljoen euro te beperken. Hij wist de Italianen te bewegen tot een restitutie van 125 miljoen euro, waarmee hij het verlies beperkte tot 88 miljoen euro. Daarnaast kon de NS nog een bonus van 21 miljoen tegemoet zien als AnsaldoBreda erin zou slagen twaalf Fyra's te verpatsen. Robbe: 'Het was een extraatje dat ik heb kunnen uitonderhandelen.'

Financieel-directeur en interim president-directeur van de NS Engelhardt Robbe voor de parlementaire enquêtecommissie Fyra Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden