NS dreigt Jorritsma met boycot

De NS zal niet langer investeren in het spoor als minister Jorritsma van Verkeer haar plannen met de concurrentie in het treinwezen na het jaar 2000 doorzet....

HARRY VAN GELDER

Van onze verslaggever

Harry van Gelder

AMSTERDAM

De spoorwegen staan voor belangrijke investeringsbeslissingen. Door de reizigersgroei moet er meer materieel komen. Ook zijn treinen aan vervanging toe. Dit jaar zou de NS moeten beslissen over een half miljard gulden.

Tussen 2001 en 2004 staat een investering van anderhalf miljard gulden op stapel. 'Spoormaterieel gaat heel lang mee, veel langer dan vijftien jaar. Wij hebben minstens vijftien jaar zekerheid nodig om verantwoord te kunnen investeren in vernieuwing. Krijgen wij op basis van concessievoorwaarden korter de tijd, dan investeren we niet meer.'

Jorritsma wil de NS echter tot 2008 het alleenrecht geven op de intercity's. De hogesnelheidslijn naar het zuiden, die in 2005 klaar is, hoort daar niet bij. Deze lijn wordt apart aanbesteed. Dat geldt ook voor de stoptreinen en de stadsgewestelijke gebieden rond Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Die worden langzaamaan op de markt gegooid en openbaar aanbesteed.

Jorritsma's plannen staan in de nota De derde eeuw Spoor over de marktwerking in het spoor na het jaar 2000. Deze nota is deze week naar het kabinet gestuurd, dat het onderwerp binnenkort behandelt. Daarbij wordt een felle discussie verwacht, omdat minister Wijers van Economische Zaken verder wil gaan dan Jorritsma.

De NS mag van Jorritsma niet meedoen aan de openbare veilingen omdat het bedrijf al een marktaandeel heeft van meer dan 50 procent. Met alle intercity's heeft de NS 60 procent van de markt in handen. Ook moet de NS van de minister een forse heffing gaan betalen voor het gebruik van het spoor. Verder mag het bedrijf de tarieven niet te veel verhogen, wordt het verplicht te investeren en moet het elk jaar meer reizigers vervoeren.

De NS vindt deze eisen te streng en onderling strijdig. Volgens de spoorwegen kan het bedrijf op deze manier geen kant meer op en is er geen goede bedrijfsvoering meer mogelijk.

Huisinga vraagt zich af of de doelstellingen die bij de verzelfstandiging van de spoorwegen zijn opgesteld, nog wel gelden. 'Wij hebben toen afgesproken te gaan werken aan een NS dat bedrijfseconomisch op eigen benen staat. Op een stevig fundament, niet op drijfzand.'

Hij vindt het maximale marktaandeel 'te kort door de bocht'. 'Het gaat er om wie het best een concurrend product kan leveren. Concurrentie moet geen doel op zich zijn.'

De NS vreest ook dat er na het jaar 2008 niets meer van het bedrijf overblijft. Na die datum wil Jorritsma het intercitynet aanbesteden. Hoe dat moet, weet ze nog niet. Maar mogelijk wordt het in drieën geknipt. Huisinga is daar fel tegen. 'In Europese termen zijn wij een regio. Die ga je toch niet opknippen? Vanuit vervoerskundig oogpunt verstoor je dan de samenwerking in het net.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden