Noordzee wordt van luchthaven echt niet rijker

Het Noordzee-milieu heeft allerminst een oppepper nodig in de vorm van een luchthaven. Het is, betogen Michel Langendijk en Floris Groenendijk, een klassieke fout te denken dat onzichtbare natuur geen waarde heeft....

MET ongenuanceerde vooronderstellingen hebben de heren Oost, Timmermans en Jonkers (Forum, 30 juli) de Noordzee gebombardeerd tot de ideale bouwplek van Nederland. Het is de zoveelste keer dat landrotten de Noordzee afschilderen als een braakliggend terrein. Een zee die volgens deze bos- en natuuronderzoekers ligt te wachten tot we met ecological engineering de biodiversiteit onder en boven water gaan oppeppen.

Hun centrale argument is dat een luchthaven eindelijk de mogelijkheid biedt om de eenvormige Noordzee-natuur tot volle wasdom te laten komen. Dit is de de wereld op z'n kop. Het wil maar niet doordringen dat de Noordzee een bijzonder natuurgebied is, onderdeel van de door de overheid aangewezen 'ecologische hoofdstructuur'. Een ondiepe zee met een zachte bodem en een ecosysteem en bijpassende biodiversiteit. Om het simpel te zeggen: de schol is bijvoorbeeld plat omdat hij graag lekker op het zand ligt. Die heeft liever geen rotsbodem.

De Noordzee is allerminst saai en eenvormig, zoals de auteurs stellen, maar een ideale kraamkamer voor vis en andere organismen. Een plaats waar vogels, zeezoogdieren en andere zeeorganismen graag komen.

De Wageningers schetsen met veel wishful thinking wat de positieve effecten van een luchthaven in zee zouden kunnen zijn: prachtige verblijfsgebieden, dynamische wadplaten, vissersvrije zones en nieuwe natuurwaarden. Maar de aantasting van natuurwaarden is bij aanleg van een luchthaven in de Noordzee zeker zo groot als op andere locaties. Het is een klassieke fout te denken dat onzichtbare natuur geen waarde heeft. Het eiland zal de natuur ernstig verstoren door opwoeling van slib, verminderd transport van larven, voedsel en slib naar de Wadden, verjaagde zeebeesten en een verlies van leefgebied. Allemaal gevolgen die we wat betreft duur en schaal amper kunnen overzien.

Wat betreft de vogels slaan de auteurs de plank ook mis. Een luchthaven midden in een trekroute is altijd vragen om problemen. Eerder onderzoek schat de kans op een ongeluk op eens in de vijf jaar. De bepleite aanleg van een archipel is inmiddels een achterhaald en geheel ongewenst idee gebleken. Door vogelexperts is geconcludeerd dat lokeilanden niet werken als afleiding. Zulke eilanden lokken juist nóg meer vogels naar het gebied en verhogen de kans op ongelukken.

Dat een luchthaven in zee minder geluidsoverlast en luchtverontreiniging zou geven is onzin. Het huidige Schiphol met alle overlast blijft gewoon bestaan, en de nieuwe luchthaven komt daar bovenop. Geen of-of maar en-en. Bovendien draagt geluid op zee veel verder dan op het land en daarom zal er bij de normale zuidwestenwind aan de kust veel geluidsoverlast van vliegtuigen zijn. Daarbij komt nog het verlies aan vrij uitzicht en de belevingswaarde van de kust. Het karakter van uitwaaien aan het strand zal voor eeuwig veranderen.

Uit het betoog blijkt dat het bouwen van een eiland in zee als een enorme uitdaging wordt gezien. Een uiting van typisch Nederlandse dadendrang. Maar laten we wel zijn, met het huidige techniek is dit geen uitdaging. De vraag is niet of we het kunnen, maar of we het met z'n allen willen.

De onderzoekers stappen geheel over de wenselijkheid van luchtvaartgroei heen. Met een luchthaven in zee gaat de deksel van de groei af, want er zijn heel veel passagiers nodig om de kosten van het eiland (70 miljard) terug te verdienen.

Alleen daarom al is een luchthaven in zee ongewenst, en dient in plaats daarvan te worden gekozen voor selectieve groei en opvang van die groei op Schiphol zelf.

Michel Langendijk en Floris Groenendijk zijn werkzaam bij de werkgroep Noordzee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden