Nokia 3310 geeft belofte aan wereld die nog begrijpelijk was

Goed, in de cultuur kun je fijn verlangen naar vroeger, maar bij technologie wil je toch gewoon het nieuwste van het nieuwste? Nou nee.

De nieuwe Nokia 3310.Beeld AFP

De Netflix-hitserie Stranger Things die schaamteloos de beeldtaal van de jaren tachtig kopieert of de Deense muzikant Trentemøller die op zijn laatste plaat (uiteraard ook te koop op vinyl) al even nadrukkelijk teruggrijpt naar de donkere en onheilspellende new wave van bands als Joy Division, Sisters of Mercy of The Cure uit diezelfde jaren tachtig: we vinden het volstrekt normaal én het wordt door critici gewaardeerd. Maar hoe zit het dan met retrogadgets? Bij elektronica gaat het toch juist om vooruitgang, om innovatie? Wie zit er nou te wachten op een ouderwets ratelend mechanisch toetsenbord voor een tablet, op een moderne polaroidcamera of op de remake van een Nokia 3310 zónder appstore en zonder snel internet?

Toch niet zo vreemd, zegt Erik Jan Hultink, hoogleraar New Product Marketing aan de TU Delft. 'Als je naar consumentenproducten kijkt, bestaat nostalgie al heel lang. Producenten spelen daar op in. En dan heb ik het echt niet alleen over mode, waar de trends in golfbewegingen komen.' In de auto-industrie bijvoorbeeld grijpen ontwerpers al sinds een kleine twintig jaar terug op de iconische voorbeelden uit een succesvol verleden. De New Beetle van Volkswagen bijvoorbeeld of, iets daarna, de nieuwe Mini en de Fiat 500. Onderhuids nieuwe techniek, maar in hun ontwerp overduidelijk een herinterpretatie van de oermodellen. Ook in de naamgeving gaan automakers op de nostalgische toer, zoals de DS-modellen van Citroën of de Giulia van Alfa Romeo.

Ga tot vijftig jaar terug in de tijd en bezoek nostalgische woonkamers met muziek, video’s en historische voorpagina’s. En doe de quiz: was vroeger echt alles beter?

Volgens Hultink is dit gemakkelijk te verklaren: 'Autofabrikanten laten zich inspireren door een tijdperk toen auto's nog sterk van elkaar verschilden. In de jaren zeventig en tachtig begonnen ze steeds meer op elkaar te lijken en konden ontwerpers zich veel minder uitleven. De kopers van die auto's waarderen dat.'

Bij telefoons zoals de Nokia 3310 speelt nog wat anders. 'Consumenten hebben een hekel aan complexiteit. Zo'n Nokia geeft in ieder geval de belofte van een wereld die nog begrijpelijk was. Producten, en zeker elektronica, worden steeds ingewikkelder.' Het is daarbij niet eens van belang of een nieuw product ook daadwerkelijk minder complex is; de suggestie van begrijpelijkheid is al genoeg. Overigens is de leeftijd van de consument bij dit alles ook van invloed. Mensen hebben de neiging om vooral terug te grijpen op producten uit hun formatieve jaren, pakweg tot het 23ste levensjaar. U weet wel: toen er nog écht goede muziek werd gemaakt.

Nokia 3310

Toen enkele weken geleden het nieuws naar buiten kwam dat de Nokia 3310 een comeback maakt, leidde dat tot nog meer opwinding dan bij de comeback van de Technics SL-1200 platenspeler, een jaar geleden. Van de ringtone tot het spel Snake, van de extreem lange batterijduur tot het onverwoestbare karakter: oude bezitters vielen spontaan in katzwijm bij de gedachte aan het immens populaire mobieltje van rond de eeuwwisseling.

De 'dumbphone' van HMD, dat de merkrechten tegenwoordig bezit, leunt met het ontwerp zwaar op zijn succesvolle voorganger, maar heeft wel een kleurenscherm. Het populaire spel Snake staat er voor de liefhebber alvast op. De koper krijgt voor zijn 49 euro een behoorlijk rudimentair mobieltje. Naast het aaibare karakter en de lage prijs zal alleen de lange batterijduur de kopers over de streep kunnen trekken. Of het moet juist het ontbreken van moderne toepassingen zijn die dit nadeel weer tot voordeel maken: het toestel is zo totaal non-smartphone dat je hem makkelijker links laat liggen. Weg telefoonverslaving.

Retrobit

In een tijd waarin studio's vele jaren werken aan een nauwelijks van de realiteit te onderscheiden postapocalyptische third person shooter, zijn er ook mensen die vol overgave oude computerspelletjes spelen. Wat de Nokia 3310 voor de telefoon is, is het Nintendo Entertainment System (NES) misschien wel voor de gameconsole. Het kastje kwam in 1983 op de markt en een kind kon de was doen: cartridge erin en spelen maar. Super Mario bijvoorbeeld, Donkey Kong of Bubble Bobble. Zonder netwerkhaperingen of vervelende firmwareupdates. Een kleine 35 jaar later spreken de games (en hun personages) nog steeds tot de verbeelding. Wie helemaal wil worden teruggevoerd, kan op Marktplaats een oude console kopen om daar zijn favoriete 8 bit-game te spelen. Maar er bestaan ook bedrijven met omineuze namen als Retro-Bit die geheel zijn gespecialiseerd in heruitgaven van oude consoles en games. Wie dit allemaal te ver gaat, kan gewoon in de browser van zijn pc of laptop zijn spelletje Metroid spelen. Of op een smartphone natuurlijk. Lekker retro.

Filmrolletje

Het was in het hol van de leeuw, de elektronicabeurs CES in Las Vegas, waar voormalig koning der dieren Kodak de terugkeer aankondigde van Ektachrome. Een analoge film inderdaad. Van het soort dat je vader vroeger ook gebruikte voor de vakantiedia's, waar je na thuiskomst drie weken op moest wachten en waarvan het resultaat altijd bedroevend was. Analoge fotografie maakt een voorzichtige comeback en Kodak, om zeep geholpen door zijn digitale nakomeling, is bezig een productielijntje op te starten om aan de hernieuwde vraag te voldoen. Later dit jaar komt Ektachrome ('Extremely Fine Grain') weer op de markt. Ook Fujifilm heeft oude filmlijnen weer in de verkoop.

De reden dat mensen terugkeren naar analoge film, zoals ze eerder terugkeerden naar vinyl en de pizzahoutoven, is een verlangen naar het vakmanschap, het benodigde geduld en (bij de film) de mooie, 'natuurlijke' kleuren. Natuurlijk is digitaal kwalitatief beter, sneller, handiger, minder giftig en goedkoper. Maar met analoog onderscheidt de fotograaf zich van de massa. Hij laat zien dat hij gevoel heeft voor historie, voor techniek.

Het is niet alleen de oudere nostalgicus die teruggrijpt naar film: eenderde van de klanten van de Britse zwartwitfilmproducent Ilford is jonger dan 35 jaar en tweederde daar weer van werkte nooit eerder met rolletjes. Film blijft een niche, zoals vinyl dat ook is. Maar het is prettig te weten dat het oude analoge medium voortleeft. Goed te weten: goede analoge camera's koop je nu nog tweedehands voor een habbekrats.

Beeld ANP

Kwaliteitsversterker

Het doet het ergste vrezen, als je bedenkt dat Peter J. Walker het uiterlijk van zijn versterker in de jaren zestig had afgestemd op het interieur van zijn vrouw. Het feloranje plastic in combinatie met groenbruinbrons metaal matchte naar verluidt uitstekend met het tapijt en de gordijnen in huize Walker, maar in menig moderne VT-Wonen woonkamer vallen zijn Quad 303-versterker en de 33-voorversterker een beetje uit de toon. Hoe lelijk - laten we de koe maar bij de hoorns vatten - deze oude Quadversterkers ook ogen, hun geluidsreproductie is zo goed dat ze nog altijd worden verkocht, vaak opgelapt door vakmannetjes op zolderkamers die met hun soldeerbout en veel verstand van zaken oude printplaten en condensators vervangen voor nieuwe, zonder het oorspronkelijke ontwerp van Walker geweld aan te doen.

Het resultaat: een schrik voor het oog en een streling voor het oor. Deze versterker, stammend uit de jaren zestig, klinkt minstens even goed als menig moderne high-end variant. Het mag natuurlijk ook een 'vintage' Krell, Mark Levinson of Accuphase (met van die prachtig ouderwetse VU-meters) zijn, om maar wat te noemen. Oud is dus zeker niet altijd slechter dan nieuw, en zeg nu zelf, wat gaat er boven de geur van een opwarmende oude transformator?

DDS

Is er een groter nostalgisch genoegen dan de terugkeer naar het dorp of de stad waar je bent opgegroeid? Weer even langs je oude basisschool, het geboortehuis, de plek waar je voor het eerst zoende. Zo'n digitale sentimental journey werd vorig jaar mogelijk gemaakt door Amsterdamse studenten computerwetenschap, die DDS opgroeven en weer tot leven wekten. DDS staat voor De Digitale Stad en dit was begin jaren negentig voor veel Amsterdammers de eerste kennismaking met internet, toen nog het wereldwijde netwerk der computers genoemd. De Digitale Stad was een echte stad, maar dan bestaand uit nullen en enen, met een postkantoor, een bieb, huizen, een buurtcafé en een station om het wereldwijde web (toen nog lekker overzichtelijk) te verkennen. In openbare gebouwen stonden terminals waarop je de stad kon betreden, en dat gebeurde destijds volop.

Digitale archeologie brengt vergelijkbare problemen met zich mee als waarmee 'echte' archeologen worstelen. Hoewel er een complete back-up beschikbaar was, was de software zo verouderd dat ze niet op moderne apparatuur draait. En omdat de programmatuur een jaar of twintig niet was geüpdatet, zou een modern virus de stad binnen de kortste keren tot haar fundamenten afbreken zodra ze online gezet zou worden. Om nog maar niet te spreken van de privacygevoelige gegevens die de stad ook nog herbergt. Dus besloten de digiölogen een replica van DDS te maken die online kwam, en werden de originele data achter een hek gezet, zodat onderzoekers rustig alle gegevens kunnen afstoffen.

De gloeilamp

Dat de gloeilamp door Brussel in de ban is gedaan, is goed voor het klimaat. De 19de-eeuwse uitvinding was in feite een kacheltje dat als bijproduct wat licht had, en vrat daardoor energie. Moderne ledlampen hebben niet meer de diepvriesgezelligheid van de beginjaren, leveren net zo veel licht op, zijn soms op afstand te bedienen en te dimmen of veranderen in elk gewenste kleur. En ze gebruiken een fractie van de energie. Allemaal zegeningen van de moderne tijd. Maar hemel, wat is het licht van die oude energieverbrasser prachtig. Warmer, rijker, gezelliger vooral - nog steeds. En ze zijn gewoon nog volop te koop, ondanks de Brusselse banvloek. Wel even wiedergutmachungszonnepanelen op het dak leggen dan, en een accu om overdag de stroom op te slaan die uw gloeilampen dan 's avonds weer opslurpen.

Beeld ANP

Lees verder

Voor schrijvers is 70s NYC een goudmijn
Hoewel de stad er toen niet best aan toe was, is er al enige tijd een 'New York in de jaren zeventig'-nostalgie, die ook in de literatuur gestalte krijgt. (+)

Hoe het komt het dat we terugverlangen naar vroeger
Nostalgie lijkt, zeker in de politiek, zeker in de westerse wereld, aanweziger dan ooit. Wat verlangt de terugzuchtige? Hidde Boersma beschrijft hoe politici inspelen op nostalgische elementen. (+)

2017 wordt jaar van nostalgische strijd tussen Twin Peaks en Stranger Things
Nostalgie is een complexe operatie geworden in films. Film én serie van 2016 (La La Land en Stranger Things) deden het precies goed. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden