Nog meer proppen in de trein

Een recordaantal klachten over volle treinen, afgelopen maand. Maar de NS kan er niet veel aan doen. Materieeltekort, werkzaamheden aan het spoor en veel meer studenten met een ov-kaart: het wordt zelfs nog een stuk voller, de komende maanden. Al in maart van dit jaar werd het ongemak voorspeld: lees onderstaand artikel daarover terug:

Reizigers proberen ondanks de drukte een plekje te bemachtigen in de trein. Beeld anp

Het is lang ontkend, maar de nieuwe topman van de NS, oud-minister Roger van Boxtel, gaf vrijdag in Nieuwsuur ruiterlijk toe wat veel reizigers nu al dagelijks ervaren. De NS krijgt te maken met materieeltekort waardoor vooral in de spitsuren de treinen nóg voller zullen zijn. Het aantal treinreizigers is hoger dan geraamd, nieuwe treinstellen zijn pas eind volgend jaar beschikbaar en grote werkzaamheden aan het spoor leiden ertoe dat er gedwongen met kortere treinen moet worden gereden.

Het is 'onvermijdelijk' dat het vooral in de spitsuren nog meer dringen wordt in de treinen, liet Van Boxtel weten. Zelf dringt hij aan op 'begrip' en 'medewerking'. Bijvoorbeeld van onderwijsinstellingen. Die zouden wat Van Boxtel betreft hun roosters zo moeten aanpassen dat minder studenten in de spits reizen.

Waarom is spoor poel van ellende?

In De Kwestie schrijft Peter de Waard over de ellende van de Nederlandse Spoorwegen.

Studenten

Studenten zijn een grote doelgroep van de NS. Dit kabinet dreigde de ov-studentenkaart af te schaffen, maar dat ging niet door. Sterker: per 1 januari 2017 komen er nog eens 90 duizend mbo'ers van onder de 18 met een ov-kaart bij. Nu zijn er 650 duizend ov-studentenkaarten in omloop en hoewel uiteraard niet iedereen treint, maken studenten onmiskenbaar een fors deel uit van de spitspopulatie.

Een speciale 'taskforce' onder leiding van de Rotterdamse oud-wethouder Jeannette Baljeu is al een jaar bezig om te onderzoeken of studenten vaker buiten de spits kunnen reizen. 'Daar moet je met individuele onderwijsinstellingen en ook nog eens per regio afspraken over maken', zegt Baljeu nu. 'In het woon-werkverkeer speelt dit al langer. Spitsmijden, flexibeler werktijden. We moeten nadenken over meer spreiding onder reizende studenten.'

De nu door de NS-topman gedane oproep werd vrijdag door de voorzitter van de MBO Raad, Jan van Zijl, evenwel beantwoord op een toon die veel treinreizigers gewend zijn aan te slaan: de NS kan blijkbaar niet plannen, veroorzaakt zelf problemen met een tekort aan treinen en dan moeten anderen die maar oplossen?

Beeld anp

Schrikbeeld

Het schrikbeeld dat Van Boxtel gisteren schetste, te weinig treinen inzetbaar voor de groeiende reizigersstroom, dreigt wat hem betreft in het voorjaar van 2016 realiteit te worden. 'Voor een paar maanden', voegde hij er geruststellend aan toe. Maar nu al regent het bij reizigersorganisaties en de NS zelf klachten over overvolle treinen, met name in de ochtendspits. De trajecten Nijmegen-Den Bosch en Woerden-Amsterdam zijn berucht.

Vooral in deze tijd van het jaar, erkent een woordvoerder van de NS. En dan moet het seizoen van de vallende blaadjes en daarmee samenhangende verstoringen nog beginnen. 'In september zijn de treinen het volst.' Bij de geoefende spitsreiziger dreunt inmiddels de mantra van de in juni opgestapte NS-topman Timo Huges door het hoofd: bij de NS staat de treinreiziger 'op 1, 2 én 3!'.

Of althans, de treinreiziger 'staat'. In gangpaden en op de balkons. Wie zit, in de spitsuren, is een bofkont. Vaak ook staat de reiziger op een overvol perron om een volgestouwde trein te zien wegrijden. Volgens Van Boxtel is het nog even doorbijten: 'We hebben voor meer dan 2 miljard aan nieuwe treinen besteld, maar we hebben ze nog niet.'

Roger van Boxtel. Beeld anp

Bezwaar

Waar is bij de NS het wachten op, qua materieel? Toen het kabinet alsnog besloot de ov-studentenkaart te handhaven en zelfs de doelgroep te verruimen, is het spoorbedrijf onmiddellijk in actie gekomen, verzekert een NS-woordvoerder. Met spoed is een order geplaatst bij het Zwitserse bedrijf Stadler voor 58 zogeheten Flirt-sprinters. Bij uitzondering is er niet openbaar aanbesteed, zegt de NS, gezien de haast.

Andere treinfabrikanten maakten bezwaar, dat leidde tot vertraging, maar uiteindelijk is alles juridisch goed gekomen, zegt de NS. 'Stadler levert razendsnel. Eind volgend jaar hebben we de eerste treinen binnen.' Dat reizigersvereniging Rover zegt dat de treinen eerder geleverd hadden kunnen worden maar eindeloos worden getest, terwijl ze in Denemarken en Noorwegen al rijden, is onzin, zegt de NS. 'We hebben ook ons eisenpakket over inrichting en voorzieningen. Dat vergt aanpassing en dus tijd.'

Een nog veel grotere vloot nieuwe sprinters, besteld bij het Spaanse CAF, is pas vanaf 2018 inzetbaar. Hierbij gaat het om 118 treinstellen, de zogeheten Sprinter Nieuwe Generatie. Nog later, in 2021, komen er nieuwe intercity's. De aanbesteding is deze zomer begonnen. Vier bedrijven zijn in de running voor een bestelling van 25 duizend zitplaatsen.

Tot de eerste Flirts kunnen worden ingezet is het tot op zekere hoogte schipperen geblazen, geeft de NS nu toe. Er wordt al voor 400 miljoen euro verspijkerd aan de tweedegeneratiedubbeldekkers (de zogeheten VIRM van begin jaren negentig) en de bijna vijftig jaar oude Mat64-treinstellen ('Apekoppen') worden eind dit jaar uit bedrijf gehaald. 'Opknappen nu de nood zo hoog is? De inspectie staat inzet niet meer toe', zegt de NS-woordvoerder.

Alle materieelreserves worden nu aangesproken, zegt de NS. Maar noodzakelijk onderhoud maakt dat veel treinen zelfs niet tijdelijk inzetbaar zijn. 'En treinen snel voor een korte periode leasen gaat niet zo makkelijk', voegt de woordvoerder er aan toe.

Reizen in de spits wordt geen pretje, waarschuwt NS. Op werkdagen reizen 400 duizend forensen tussen 7 en 9 uur 's ochtends. Op bepaalde trajecten (zoals Utrecht-Den Haag en Den Bosch-Eindhoven) wordt volgend jaar maanden achtereen met kortere treinen gereden, mede omdat er aan perrons wordt gewerkt. Van Boxtel: 'Het is onvermijdelijk dat we een korte periode krijgen waarin het dringen wordt.'

Door uitval 'apenkop' wordt het dringen in de treinen

Uitgerekend in de maand waarin naar traditie het meest wordt geklaagd over overvolle treinen geeft de NS het schoorvoetend toe: inderdaad is het passen en meten met de inzet van het beschikbare materieel.

De apenkop voldoet niet meer en wordt van de rails gehaald.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden