NOG 471 DAGEN TOT DE EMU

De nieuwe president van De Nederlandsche Bank, Noud Wellink, weet wel hoe het moet, straks in Europa, met de afstemming van het monetaire en economische beleid....

Lunchen

De president gaat om de week lekker lunchen met de minister van Financiën. Onder het genot van een hapje en een glaasje bespreken ze de economische toestand van het land en daarna gaat ieder zijns weegs met de onuitgesproken plechtige belofte zich niet met elkaars zaken te bemoeien.

In het Europa van de Economische en Monetaire Unie zal de logistiek van deze informele lunch iets lastiger zijn. Er is wel één Europese centrale bankier, maar er zijn zeker acht ministers van Financiën die moeten aanschuiven. Toch denkt Wellink dat Nederland ook hier gidsland kan zijn. 'Het Nederlandse model van beleidsdialoog tussen de centrale bank en de minister van Financiën kan als voorbeeld dienen van beleidscoördinatie in de EMU', zei hij vorige week tijdens een congres in Berlijn.

Deze aanbeveling was nog maar een aanloopje van Wellink naar zijn echte aanval die hij zijn zijn toespraak deed. Een aanval die op z'n centrale bankiers werd uitgevoerd - dus niet met de stormram maar meer met de floret - maar even dodelijk kan zijn. Mogelijk slachtoffer: Frankrijk.

Sinds Europa onder druk van de Fransen hebben ingestemd met de oprichting van de 'informele stabiliteitsraad', proberen Nederlandse gezagsdragers voortdurend het belang van deze raad te bagatelliseren.

Frankrijk ziet in de raad een middel om tegenwicht te bieden aan het onafhankelijke optreden van de Europese Centrale Bank. Nederland, en ook Duitsland, hebben weinig behoefte aan dergelijke balanceerkunst en zien de centrale bank het liefst in alle vrijheid werken, zonder te worden lastiggevallen door een stabiliteitsraad, hoe informeel ook.

Die Nederlands-Franse tegenstelling bestaat nog steeds. In zijn Berlijnse toespraak toonde Wellink zich een hartelijk voorstander van een goede afstemming van het monetaire en economische beleid in Europa als de euro er straks is. Tegelijkertijd maakte hij duidelijk een even fel tegenstander te zijn van een stabiliteitsraad om deze afstemming te bereiken. 'We moeten het economische en het monetaire niet in conflict met elkaar laten komen door de oprichting van een formele stabiliteitsraad', aldus Wellink.

Zo'n formele raad hoeft er wat betreft de Fransen er ook niet te komen. Maar wel een 'raad voor de euro', zoals de Franse minister van Financiën, Dominique Strauss-Kahn, een dag voor de toespraak van Wellink het formuleerde. De Franse minister voor Europa, Pierre Moscovici, zij het 24 uur later zijn collega nog eens na.

Volgens Moscovici hoeft Duitsland (over Nederland sprak hij niet) niet bang te zijn dat Frankrijk de onafhankelijke positie van de Europese Centrale Bank wil ondergraven. Wel lijkt Frankrijk een goede coördinatie van het te voeren economische beleid wel handig, vandaar de 'raad voor de euro'.

'Het idee is absoluut niet om terug te komen op de onafhankelijkheid van de centrale bank, die is onaantastbaar. Maar we zien dat in alle landen met een onafhankelijke centrale bank, in Duitsland of in de Verenigde Staten, het noodzakelijk is dat er een dialoog is tussen drie partijen om alles goed te laten verlopen: de centrale bank, de publieke opinie en het politieke gezag.'

Friedman

Na Kris Douma, Nico Lamperjee en Hugo Strikker heeft ook Milton Friedman zich nu tegen de EMU uitgesproken. De eerste drie deden dat in een begin dit jaar verschenen pamflet dat door zeventig Nederlandse economen werd geschreven. De laatste, Nobelprijswinnaar, deed het afgelopen week in het Duitse weekblad Die Zeit.

'Europa bestaat uit verschillende landen, met burgers die verschillende talen spreken, uiteenlopende gebruiken hebben en tegenover hun land veel loyaler zijn dan tegeover de gemeenschappelijke markt of het idee 'Europa'. Hoewel de Europese Unie een vrijhandelszone is, gaan de goederen minder vrij door Europa dan in de Verenigde Staten. Dat geldt ook voor het kapitaal', aldus Friedman.

Juist vanwege de grote culturele verschillen en de handelsbelemmeringen is Europa volgens Friedman (nog) niet rijp voor een muntunie. Het gevaar bij zo'n onvolgroeid Europa met een vaste wisselkoers is volgens hem dat landen die economisch in de problemen komen, zich hier niet meer uit kunnen bevrijden met behulp van (het laten zakken van) de wisselkoers.

De beslissing om de euro in te voeren is volgens Friedman ook niet op economische maar op politieke gronden genomen. De ene munt moet de samenwerking in Europa bevorderen. 'Ik denk echter dat de invoering van de euro een tegengesteld effect zal hebben. Politieke eenheid kan de weg naar een monetaire unie plaveien. Een monetaire unie die onder ongunstige omstandigheden van start gaat, zal echter een hindernis zijn voor het bereiken van politieke eenheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden