NOG 408 DAGEN TOT DE EMU

Wim Duisenberg is lui, ietwat overspelig en sullig. In plaats van te bankieren staat hij liever op de golfbaan of op zijn boot, met het roer in zijn ene en een glas whisky in zijn andere hand....

Dresselberg

Het is niet de Duisenberg die het Nederlandse volk kent. Dat is de rustige man die met zekere regelmaat bij het NOS-Journaal met een sonore stem een sombere boodschap had te verkondigen: meer bezuinigen, loonmatigen en als het moest de rente omhoog. Iemand die je met gerust hart al je spaarcenten zou toevertrouwen.

Dat binnenlandse beeld van Duisenberg is aan revisie onderhevig sinds hij gezelschap heeft gekregen van de Fransman Jean-Claude Trichet bij de sollicitatie naar het presidentschap van de Europese Centrale Bank.

Duisenberg wordt in eigen land herinnerd als de minister van Financiën in het kabinet-Den Uyl die halverwege de jaren zeventig de eerste poging tot bezuiningen ondernam. In Frankrijk denken ze daar net iets anders over. Daar wordt Duisenberg beschreven als de minister van Financiën die in de jaren zeventig de overheidsfinanciën op Keynesiaanse wijze uit de hand heeft laten lopen. Een potverteerder in plaats van een centenschraper.

Respect

Voor de Italianen is Duisenberg vooral een drammerige huichelaar, een onopgevoede hork die weinig respect heeft voor zijn tegenspelers. Deze geheel nieuwe visie op Duisenberg ontvouwde de Italiaanse premier Prodi vorige week. Hij verwees naar de kritiek die Duisenberg, toen hij nog president van De Nederlandsche Bank was, zou hebben gehad op de Italiaanse pogingen om zich te kwalificeren voor de euro. Zulk uitschot wensen die Italianen niet als centrale bankier van Europa.

Volgens minister van Mierlo van Buitenlandse Zaken moest er sprake zijn van een persoonsverwisseling. Prodi zou de golfer Duisenberg hebben verwisseld voor de flipperaar Zalm, minister van Financiën.

De president van de Duitse centrale bank, Tietmeyer, de grootste lobbyist voor de kandidatuur van Duisenberg, sloot zich later bij deze uitleg aan. Volgens Tietmeyer heeft hij Duisenberg in al die jaren dat hij hem al kent nog nooit vervelende dingen over Italië horen zeggen. 'Ik was geschokt', aldus Tietmeyer over de Italiaanse aanval op zijn vriend in monetaire zaken.

Autocraat

Behalve in Frankrijk en Italië ligt Duisenberg ook niet lekker bij sommigen in de Verenigde Staten. Per ingezonden brief in de Financial Times mengde de Amerikaanse econoom Rudi Dornbusch, verbonden aan het Massachusetts Institute of Technology zich in de discussie over Duisenberg of Trichet.

Volgens Dornbusch heeft de eerste Europese centrale bankier meer nodig dan alleen maar verstand van monetaire zaken. Hij moet ingewikkelde nieuwe financiële ontwikkelingen kunnen doorgronden, goed kunnen overleggen met zijn staf over onzekerheden en de te nemen risico's. 'Het uitverkiezen van de meest reactionaire kardinaal maakt nog geen effectieve paus', aldus Dornbusch.

En hij gaat nog verder. De nieuwe Europese centrale bankier moet niet alleen intern zijn mannetje staan, maar ook grote communicatieve vaardigheden hebben om aan alle sceptische Europeanen duidelijk te maken dat de Europese Centrale Bank het juiste beleid voert.

Geef Dornbusch daarom maar Trichet want, 'hij kan deze publieke rol veel beter spelen dan anderen die vooral bekend staan om hun autocratische stijl en lichte ontvlambaarheid'.

Middenstanders

Duisenbergs dubbelganger Zalm heeft behalve onder Italianen ook steeds minder vrienden onder Nederlandse ondernemers. Dat heeft te maken met zijn weigerachtige houding om bedrijven financieel te hulp te schieten bij de kosten die zij moeten maken voor de invoering van de euro.

Tijdens een debat de in de Tweede Kamer vorige week zei Zalm niet van plan te zijn 'een kerstboom met subsidieregelingen' op te tuigen voor de ondernemers. De winkelier zal bijvoorbeeld zelf de aanpassing van de kassa aan euro's moeten betalen.

Een groot deel van de kosten heeft echter niet te maken met de invoering van de euro zelf. Volgens een onderzoek van Deloitte & Touche is vooral de periode waarin de euro naast de nationale munt in omloop is het duurst. Bedrijven moeten er dan een kostbare dubbele boekhouding op nahouden. Dit is zo duur dat de invoering van de euro de Europese winkeliersbranche een complete jaarwinst kan gaan kosten, vreest Deloitte.

Zover zullen bedrijven het niet willen laten komen. Om de kosten op te vangen zullen de prijzen omhoog moeten. Hogere prijzen betekent hogere inflatie. Zo bezien is de invoering van de euro een bedreiging voor het streven naar een harde euro.

In Nederland wordt de soep van Deloitte lauw gegeten: minister Zalm van Financiën zei gisteren dat euro en gulden, een 'hooguit twee' maanden naast elkaar zullen bestaan.

Behalve over de kosten hebben de Nederlandse en andere Europese winkeliers nog wat te klagen. Zij willen dat de euro niet, zoals eerder is afgesproken, op 1 januari 2002 in omloop wordt gebracht maar een maand later. Begin van het jaar komt de middenstand, direct na de drukke decembermaand, niet goed uit.

Maar ook voor deze klaagzang houden de europolitici zich doof. Tijdens de gisteren gehouden bijeenkomst van de Europese ministers van Financiën is nog eens bepaald dat e-day gewoon op 1 januari 2002 zal vallen.

REDACTIE: HARKO VAN DEN HENDE

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden