NOG 163 DAGEN TOT DE EMU

De euro wordt straks de valuta van een groter en sterker financieel economisch gebied dan de Verenigde Staten. Het ligt daarom voor de hand om te vragen of de euro de dollar zal gaan bedreigen als wereldvaluta....

Euro vs dollar

In het boek Emu: prospects and challenges for the euro geven twee economen, Richard Portes en Hélène Rey, aan dat de dagen van de dollarhegemonie geteld zijn. Voorwaarde is dat de internationale verhandelbaarheid van aandelen en obligaties tussen de verschillende Europese beurzen toeneemt. Hierdoor dalen de eurotransactiekosten en wordt de euro aantrekkelijker dan de dollar.

Een paar weken geleden maakten de beurzen in Londen en Frankfurt bekend een alliantie te starten. Ook Parijs en Amsterdam willen zich aansluiten. Wanneer Engeland zich op relatief korte termijn bij de EMU aansluit, is het plaatje compleet: een groot eurogebied met aaneengesloten financiële markten.

ECB-president Duisenberg heeft dan alles voor handen om de hegemonie van de dollar aan te vallen.

Big euro

In het gunstigste geval wordt Europa straks ongeveer 300 miljard dollar rijker (0,2 procent van het Europese BBP). Deze winst wordt veroorzaakt door verdringing van de dollar op de financiële markten en gaat ten koste van de welvaart in de Verenigde Staten en Japan.

De economen Portes en Rey beschrijven in totaal drie mogelijke scenario's voor de eurotoekomst: Big euro, Medium euro en Pan euro. Big euro staat voor een dominante euro; Medium euro houdt in dat de dollar en de euro naast elkaar de financiële markten beheersen. In het Pan euro-scenario blijft de dollar oppermachtig.

Het is bij de valutahandel hetzelfde als bij de videobanden. Het gebruik van dezelfde standaard maakt het leven van de handelaren makkelijker. Allemaal VHS-banden in plaats van ook nog eens Video 2000 en Betamax-banden.

Als steeds meer valutahandelaren de euro gebruiken, stappen anderen makkelijker over. Op dit moment is de dollar nog betrokken bij 80 procent van alle wisseltransacties op de valutamarkten. De mark wordt gebruikt bij éénderde van de transacties, terwijl andere Europese valuta's goed zijn voor ruwweg éénvijfde.

Wanneer het Big euro-scenario werkelijkheid wordt, dan verdringt de euro de dollar straks als vehikel-valuta. Wanneer nu iemand Chileense peso's wil omwisselen in Russische roebels dan wisselt hij eerst de peso's om in dollars, om de dollars vervolgens in roebels om te zetten. In dit geval is de dollar de vehikel-valuta, maar dat kan straks de euro zijn.

De onderzoekers betogen dat als de financiële markten op de euro overstappen, de centrale banken zullen volgen. Valuta-interventies vinden nu in dollars plaats. Maar als de markten euro's gebruiken, zullen de centrale banken dat ook doen. Bijna 65 procent van de officiële reserve's wordt nu nog in dollars aangehouden. Als deze straks omgezet worden in euro's, kan de koers van de dollar onder druk komen.

Overigens hopen de onderzoekers dat het Medium euro-scenario uitkomt, dus dat de dollar en de euro de markten verdelen. Dat staat garant voor de grootste rust op de markten en dat levert voor de wereld als geheel de hoogste welvaart op.

Euro-dollarkoers

Economen verwachten door de euro een verschuiving in de internationale beleggingsportefeuilles van ongeveer 1400 miljard gulden. Wereldwijd zullen beleggers hun euro-beleggingen in verhouding brengen met het economimisch belang van euroland. Dit zal ten koste gaan van dollarbeleggingen, want nu is het bijvoorbeeld gebruikelijk om internationale obligaties in dollars uit te geven. Als de vraag naar eurobeleggingen toeneemt, is het de vraag of het aanbod aan euro-aandelen en - obligaties stijgt.

In de jaren negentig werden gemiddeld jaarlijks 280 miljard gulden aan nieuwe dollarobligaties uitgegeven. Als euro-obligaties in dezelfde hoeveelheden op de markt komen, duurt het dus vijf jaar voordat de 1400 miljard gulden in euro-obligaties belegd zijn.

De onderzoekers Portes en Rey rekenen voor wat er gebeurt als de voorspelde 1400 miljard in hun geheel naar euro-obligaties verschuift. Er ontstaat een grote druk op de euro/dollarkoers. De prijs van een euro moet omhoog want de vraag naar euro-obligaties moet met het beperkte aanbod in evenwicht komen. Volgens de onderzoekers kan de euro hierdoor uiteindelijk wel eens 40 procent meer waard worden ten opzichte van de dollar.

Als het Europa ernst is met de aanval op de dollarhegemonie dan moet de euro ook stijgen ten opzichte van de dollar. De Amerikanen hebben hun dollarmacht opgebouwd door het buitenland ruim te voorzien van dollars via een groot tekort op de handelsbalans. Meer Amerikaanse importen dan exporten leveren het buitenland dollars op.

Als de euro de nieuwe wereldvaluta wil worden, dan moet euroland lange tijd ook een tekort op de handelsbalans krijgen. Maar het heeft nu een groot overschot. Europa importeert dus eigenlijk nog steeds dollars. De enige manier om hierin verandering te brengen is een waardestijging van de euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden