NOD 254 DAGEN TOT DE EMU

'De president van de Europese Centrale Bank kan alleen maar voor acht jaar worden benoemd. Dat staat in het Verdrag van Maastricht.'..

Vier en vier

Met dit antwoord nam minister Zalm van Financiën alle twijfel weg bij kamerleden die vreesden dat de zittingstermijn van de eerste Europese centrale bankier onderdeel van het grote handjeklap kan worden om eindelijk de benoeming rond te krijgen.

Die vrees van de kamerleden was niet helemaal op niets gebaseerd. Tot de vele scenario's die de ronde hebben gedaan, behoorde ook dat ene waarin de eerste president (Duisenberg) vier jaar zou zitten waarna de vice-president (de Fransman Trichet) het zou overnemen.

Dit scenario had al aan populariteit ingeboet. Vooral in de Duitse pers doken steeds vaker verhalen op dat de benoeming van Duisenberg rond was.

Maar sinds vorige week is het vier om vier-scenario bezig met een comeback. Eerst meldde de Franse president Chirac nog steeds achter zijn eigen kandidaat te staan. Toen riposteerde premier Kok riposteerde de Franse kandidaat te zullen vetoën.

Zeker nu de Franse premier Jospin gisteren in een interview opnieuw suggereerde dat een oplossing kan worden bereikt door de termijn van de president te splitsen. Net als Kok dreigde ook Jospin met een veto.

Dat is toch niet wat minister Zalm vorige week bedoelde toen hij de kamerleden garandeerde dat de eerste president voor acht jaar zal worden benoemd. Of dat nu Duisenberg is of iemand anders.

Tweeënzestig

Benoemen is één ding, blijven zitten iets heel anders. Over acht jaar blijven zitten had Zalm het niet. De kamerleden vroegen er ook niet naar. Wie een termijn van acht jaar aan zijn broek krijgt, hoeft deze natuurlijk niet vol te maken en kan er halverwege tussenuit knijpen.

Hoe denkt de aanstaande president daar zelf eigenlijk over? Zal hij, eenmaal aangesteld per 1 juli van dit jaar, acht jaar blijven zitten? Tegen het maandblad Opzij zei Duisenberg het anderhalf jaar geleden zo: 'Ik ben dan nog net 62 jaar en voor een periode van acht jaar benoemd, maar ik geef niemand de garantie dat ik die volle periode zal aanblijven. Ik beloof wel dat ik niet na drie maanden en ook niet na een of twee jaar zal stoppen, maar verder gaat mijn garantie niet. Je moet reëel blijven en je leeftijd niet vergeten.'

Artikel 50

Stel nu dat Duisenberg gekozen wordt - al is die kans er volgens premier Kok niet groter op geworden na het geruzie vorige week in het Nederlandse parlement over een VVD-motie ter ondersteuning van Duisenberg. En stel dat hij het inderdaad na een jaar of vier voor gezien houdt. Dan zou concurrent Trichet kunnen doorschuiven naar het presidentschap, zo luidt het scenario.

De veronderstelling in dit scenario is dat Trichet in die eerste vier jaar vice-president van de ECB is. Precies die veronderstelling is in strijd met artikel 50 van protocol nummer 3 van het Verdrag van Maastricht. Dat artikel zegt dat de eerste president van de bank voor acht jaar wordt benoemd. De zittingstermijn van de eerste vice-president is echter vier jaar. Bovendien kan de vice-president (net als elk ander directielid van de bank) niet worden herbenoemd, ook niet op een andere post in de directie.

Wil Trichet een kans maken Duisenberg op te volgen, dan moet hij dus niet in de eerste directie van de ECB gaan zitten. De eerste vice-president kan wel een Fransman zijn. Als die na vier jaar weg moet, schuift Frankrijk de oude bekende Trichet als kandidaat naar voren. Hij kan president worden op voorwaarde dat Duisenberg zich aan zijn ontboezeming in Opzij houdt en halverwege zijn termijn vertrekt.

Maar Duisenberg kan natuurlijk ook een half jaartje langer blijven zitten.

Drie om drie

Er is nog een maar. De eurolan

den hebben de afgelopen maanden geprobeerd afspraken te maken over een min of meer vaste verdeling van de zes zetels van de ECB-directie over de eurolanden. De strijd ging, zoals altijd in Europa, tussen de grote en kleine landen. De grote landen willen, omdat ze groot zijn, elk een eigen plek. De kleine landen willen, hoewel ze klein zijn, ruim vertegenwoordigd zijn als teken van solidariteit tussen de landen.

Bij de ECB-directie zijn zes zetels te verdelen. Het is niet al te verrassend dat de discussie tussen groot en klein ging over de verhouding vier om twee of drie om drie. Nederland, als grootste van de kleintjes of als kleinste van de groten, stond voor drie om drie. De echt grote landen (Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en straks Engeland) vonden dat te krap.

Uiteindelijk hebben de eurolanden zich erbij neergelegd dat ze het niet eens kunnen worden. Dat kan ertoe leiden dat het bij elke nieuwe benoeming van een directielid een heksenketel in Europa wordt. Het betekent in elk geval dat geen enkel land verzekerd is van een zetel in de directie. Ook Frankrijk niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden