Nieuwe sarcofaag Tsjernobyl is grootste beweegbare bouwsel ooit

Reactor nr. 4 in Tsjernobyl heeft een nieuwe sarcofaag. Een reusachtige kap van 36 miljoen kilo moet de plek waar op 26 april 1986 de grootste kernramp uit de geschiedenis plaatsvond voor de komende honderd jaar hermetisch afsluiten van de buitenwereld. Zondag schoof het Schiedamse bedrijf Mammoet de roestvrijstalen boog van 1,5 miljard euro over de nog altijd straling lekkende reactor heen, dinsdag vond in Tsjernobyl de onthulling plaats.

De enorme koepel is langzaam op zijn plaats geschoven Beeld afp
De enorme koepel is langzaam op zijn plaats geschovenBeeld afp

De 'New Safe Confinement', zoals de sarcofaag officieel heeft, is het grootste beweegbare bouwsel voor op land ooit. De kap is 257 meter breed en 162 meter lang en met een hoogte van 108 meter zou de Dom van Utrecht er op een paar meter na onder passen. De Franse bouwbedrijven Vinci en Bouygues konden de boogconstructie door de hoge stralingsniveaus rond de gesmolten reactorkern niet direct over de ruïne aanleggen. Daarom vroegen ze hijs- en transportspecialist Mammoet, bekend van het optakelen van de gezonken Russische kernonderzeeër Koersk uit de Barentszzee, om te helpen bij de prestigieuze klus.

'Ik ben er trots op dat we als bedrijf zonder incidenten een knap staaltje techniek hebben neergezet waar de hele wereld een stukje veiliger van is geworden', zegt Erik Kroes, Mammoets projectdirecteur bij de bouw van de sarcofaag, aan het eind van een dag vol ceremonies in Tsjernobyl. Kroes is vooral trots op het ingenieuze, afstandbestuurbare glijsysteem dat de ingenieurs van Mammoet bedachten om de boogconstructie te verplaatsen. Met behulp van 116 sleeschoenen en twee van teflonplaten gemaakte schuifbanen slaagde Mammoet erin om het gevaarte centimeter voor centimeter de 330 meter van de bouwplaats naar de reactor te laten glijden. In een eerdere fase van de bouw had Mammoet al met behulp van tien vakwerktorens in drie etappes de verschillende secties van de sarcofaag omhoog getakeld.

De kap ligt nu over de reactor en de oude sarcofaag, de geïmproviseerde beschermingsconstructie van staal en beton die werklieden de maanden na de kernramp met gevaar voor eigen leven over de reactor bouwden. De oude sarcofaag verkeert al jaren in slechte staat. Om een nieuwe nucleaire ramp te voorkomen - in de reactor ligt naar schatting nog altijd meer dan 200 ton verrijkt uranium en een grote hoeveelheid plutonium - besloten de G7 en de Europese Unie al medio jaren negentig om een opvolger te financieren. De nieuwe kap moet de ruïne de eerstvolgende honderd jaar beschermen tegen weer en wind en het mogelijk maken om sloopwerkzaamheden te verrichten en verontreinigd puin op te ruimen, zonder dat er straling naar buiten dringt. Een eeuw moet genoeg zijn om het gebied volledig schoon te krijgen, hebben bij het project betrokken ingenieurs geschat.

Dagtrip Tsjernobyl: niets aanraken

In de afgesloten zone van Tsjernobyl - waar zich dertig jaar geleden de kernramp voltrok - krijgen toeristen rondleidingen. Maar de radioactieve straling dan? Verslaggever Dennis Rijnvis meldde zich, aarzelend, aan.

Bekijk hier de foto's.

Op 26 april 1986, om zeven minuten voor half twee 's nachts, ontplofte reactor nr. 4 van de Kerncentrale Tsjernobyl na een fout tijdens een haastig uitgevoerde veiligheidstest. De reactor spuwde ongeveer 400 keer zoveel radioactief materiaal de atmosfeer in als tijdens de atoombom op Hiroshima was gebeurd. Reddingswerkers, zogeheten 'liquidatoren', voorkwamen een grotere ramp door branden te blussen en radioactief materiaal op te ruimen. Dit kostte zeker vijftig liquidatoren het leven, het merendeel binnen enkele maanden na blootstelling, sommige pas decennia later. De Verenigde Naties voorspelde in 2005 dat uiteindelijk nog zo'n vierduizend mensen zullen komen te overlijden door blootstelling aan straling van de kerncentrale. Tsjernobyl en het omliggende Pripjat zijn tegenwoordig spooksteden.

Tsjernobyl Beeld photo_news
TsjernobylBeeld photo_news

Veiligheid

'De bouwplaats was zo goed als stralingsvrij', zegt projectdirecteur Erik Kroes van Mammoet. 'Dat klinkt extremer dan het is, want ik heb ook bij andere kerncentrales gewerkt, waar de straling vele malen erger was.' Voor het werk begon hadden de Oekraïense autoriteiten eerst de grond op de bouwplaats afgegraven en er nieuwe grond ingestort, vertelt Kroes. Daarna legden ze er twaalf voetbalvelden aan betonnen platen neer. Werknemers liepen rond met dosismeters op de borst, die uitsloegen bij te hoge straling. 'Normaal gesproken werken we bij kernreactoren vaak met mondkapjes op en met van die witte schilderspakken aan, maar dat hoefde in dit geval niet.' Buiten werktijd verbleef het personeel van Mammoet in Ivankiv, een dorpje zo'n zeventig kilometer ten zuiden van de kerncentrale. Het personeel werkte in ploegendiensten, waarbij iedereen maximaal vier weken lang in Tsjernobyl bivakkeerde. 'Dat had niet zozeer met straling te maken, maar met de omgeving. Er is daar niet zoveel te doen, dus het moet wel een beetje leuk blijven.'

null Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden