'Nieuwe regels vis-etiketten onuitvoerbaar'

Op de verpakking van visproducten moet voortaan onder meer staan waar en hoe de vis is gevangen. Goed voor de consument, maar bijna onuitvoerbaar, klagen de vissers.

Beeld anp

Visbedrijven hebben moeite met de informatie die ze vanaf zaterdag moeten vermelden op de nieuwe etiketten voor visproducten. Zelfs per bedrijf zijn verschillen in de informatie op de etiketten te verwachten. In plaats van eenvoudiger en gelijker dreigt de etikettering onoverzichtelijker en onduidelijker te worden.

Dit is het gevolg van de regels die voor de Europese Unie zijn vastgesteld, zegt de Visfederatie, waarin de Nederlandse visgroothandel, import/export en verwerkende industrie in zijn verenigd. Ook bestaan vraagtekens over hoe de handhaving van de nieuwe regels voor de visetiketten zal plaatsvinden.

Voorzitter Guus Pastoor van de Visfederatie vreest mogelijke schade voor de Nederlandse visserijbranche door de heersende onduidelijkheid. 'Het idee achter de labels met informatie is een prima zaak, ook voor de duurzaamheid en het tegengaan van illegaal gevangen vis. Maar je kan moeilijk van bedrijven verwachten dat ze iets vermelden als het niet duidelijk is wát ze moet vermelden', aldus Pastoor. Er bestaan volgens hem ook per land grote verschillen hoe de regels worden uitgelegd.

De nieuwe EU-regels voor de labels voor vis werden drie jaar geleden aangenomen als een maatregel voor betere informatie aan de consument. Onder meer moet duidelijker worden aangegeven waar en hoe de vis is gevangen.

Maar bij gebrek aan uitvoeringsregelgeving is volgens Pastoor nog steeds niet helder hoe de praktische problemen en tegenstrijdigheden in de regels moeten worden opgelost. Een voorbeeld is het nettogewicht van de verpakte vis, dat volgens de Commissie op de etiketten moet staan. Duitsland en Groot-Brittannië willen echter het brutogewicht handhaven. 'Vooral de Nederlandse exporteurs hebben dus een probleem wat ze op het etiket moeten zetten. Wij adviseren om vooralsnog dan maar het nettogewicht te melden.'

De herkomst en vangstmethoden van de vis vormen een ander probleem. Pastoor: 'Een verwerker van schol koopt zijn product al snel op elf afslagen van ieder vijf boten. Uitsorteren van de verschillende vangstmethoden, dat vergt nogal wat van je informatie uit de aanvoerketen. En dan: moet je alle verschillende gebieden en methoden op het label zetten? We weten het niet.'

Christien Absil van de Good Fish Foundation die de Nederlandse Viswijzer uitgeeft vindt het jammer als de nieuwe etikettering de consument geen beter inzicht verschaft. Voor de verschillende duurzaamheidscategorieën (van 'prima' te consumeren tot 'liever niet') van de Viswijzer is vooral het vangstgebied en de vismethode van belang. 'Je zou mogen verwachten dat de nieuwe regels eenduidig zijn, zodat de consument meer inzicht in de duurzaamheid krijgt.'

Zowel de vishandel als de Viswijzer vrezen dat de controles op de etiketten, die in Nederland wordt uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA), onvoldoende zullen plaatsvinden. Pastoor: 'Iedereen weet dat de controle van de nieuwe labels en de interpretaties van het samenvoegen van de bestaande regels heel moeilijk gaat worden. De vraag is hoe de regels worden uitgelegd en of er voldoende mankracht en financiering voor beschikbaar is.'

Vijf veranderingen van etiketteringregels

De nieuwe regels voor etiketten gaan zaterdag in maar dateren al uit 2011. Veel etiketten zijn dan ook al aangepast. De schappen in de supermarkten zullen er niet heel anders uitzien.

1. Veelvoorkomende allergenen, waaronder melk, gluten, soja en noten, moeten voortaan altijd worden vermeld. Dat was alleen het geval bij voorverpakte producten. De allergenen moeten in een oogopslag te herkennen zijn, bijvoorbeeld doordat ze vetgedrukt zijn of een kleur hebben die afwijkt van de rest van de tekst. Ook nieuw is dat allergenen ook op onverpakte producten moeten worden weergegeven. Restaurants, cateraars en slagerijen moeten dus voortaan duidelijk maken voor welke producten mensen met een allergie op moeten passen. De producent mag kiezen op wat voor manier allergie-informatie wordt overgedragen, zolang die makkelijk beschikbaar is. Een opschrift in de winkel of een mondelinge uitleg aan de koper is ook goed.

2. Misleiding wordt moeilijker. Zo moet voortaan op producten worden vermeld als zij imitatie zijn. Een product dat eruitziet als kaas en gebruikt kan worden als kaas mag alleen worden verkocht als de verpakking duidelijk maakt dat het geen kaas is. Ook de etikettering van vervangende ingrediënten is aangescherpt. Verder moet het worden vermeld als vlees is samengesteld uit meerdere aan elkaar geplakte stukken, en ook als er eiwitten zijn toegevoegd.

3. Ook voedingswaarden moeten worden vermeld. In Nederland gebeurt dat nu al vrijwel altijd, voortaan is het in heel Europa verplicht. De letters op de etikettering moeten minimaal 12 millimeter hoog zijn of 9 millimeter bij kleine verpakkingen. Van vetten en oliën moet voortaan de herkomst worden vermeld, bijvoorbeeld zonnebloem of kokos. Ook de verplichting de fysieke toestand te aan te geven is uitgebreid. Die moet nu bijvoorbeeld worden gemeld als een product is gevriesdroogd of gerookt. Nieuw is verder de eis dat webshops dezelfde voedingsinformatie online beschikbaar stellen zodat klanten van reguliere winkels die ter plaatse op de verpakking kunnen lezen.

4. Voor een aantal ingrediënten gelden verscherpte regels. Bij dranken met een hoog cafeïnegehalte of voedingsstoffen waaraan cafeïne is toegevoegd moet een waarschuwing staan tegen gebruik door kinderen en zwangere vrouwen. Ook de aanwezigheid van aspartaam, een zoetstof die door sommigen wordt gevreesd wegens vermeend schadelijke gezondheidseffecten, moet voortaan apart op het etiket staan. Als een worstvel niet eetbaar is, moet dat ook gemeld worden.

5. Nieuwe regels voor de etikettering van vis zijn in een aparte Europese richtlijn vastgesteld. De belangrijkste nieuwe eis is dat op het etiket staat waar en waarmee de vis is gevangen. Als de vis is gekweekt in plaats van gevangen moet dat worden genoemd. Verder moet de koper voortaan zowel over de commerciële als de Latijnse naam worden geïnformeerd.

Jos Maalderink

De NVWA ontkent dat er problemen zijn bij de controle van de etiketten. 'Wij gaan dat gewoon doen', aldus woordvoerder Paula de Jonge. De bedrijven moeten volgens haar ervoor zorgen dat zij hun zaakje op orde hebben. Over mogelijke interpretatieproblemen zegt de NVWA dat de informatie over de drie jaar oude regelgeving inmiddels ruimschoots bekend mag worden verondersteld.

Afgelopen week nog kwam de Commissie op haar website nog met een aantal aanbevelingen voor de toepassing, maar die hebben uiteindelijk weinig duidelijkheid geschapen, meent Pastoor. De eerstvolgende vergadering in Brussel met de brancheorganisaties vindt pas weer halverwege januari plaats.

Het is volgens Pastoor nog maar de vraag of hier een oplossing voor alle problemen wordt gevonden. Daardoor zou het zeker nog maanden kunnen duren voordat er overeenstemming is wat er precies op de labels moet staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden