NieuwsDigitale misleiding

Nieuwe ‘recensiewet’ moet webwinkels dwingen tot eerlijker gedrag

Staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken lanceerde vrijdag een wetsvoorstel dat webwinkels verplicht om transparanter naar de klant te zijn. Onderdeel van de conceptwet is een verbod op neprecensies.

Als het aan de Nederlandse regering ligt, wordt gedrag als dat van de Britse freelance journalist Oobah Butler binnenkort strafbaar. In 2017 maakte de grappenmaker faam door een neprestaurant op te tuigen in zijn achtertuin. Hij plaatste stijlvolle foto’s van onzin-gerechten online en plaatste honderden neprecensies. Binnen zes maanden werd Butlers The Shed at Dulwich, dat niet bestond en waar nooit iemand had gegeten, de absolute nummer 1 in Londen volgens recensies op reissite TripAdvisor.

Zo bont als de Britse grappenmaker, die naar eigen zeggen wilde laten zien hoe makkelijk consumenten online te neppen zijn, maken maar weinigen het. Maar ook in Nederland worden consumenten volgens het kabinet vaak misleid door webwinkels, op sociale media en andere digitale platforms. Vrijdag lanceert staatssecretaris Mona Keijzer daarom een conceptwet die paal en perk moet stellen aan online misleiding.

De conceptwet maakt het onder andere strafbaar om lovende neprecensies te (laten) plaatsen onder producten. Ook moeten webwinkels duidelijk maken hoe zoekresultaten tot stand komen en of daarbij sprake is van betaling. Als, bijvoorbeeld, Rituals Bol.com betaalt om bovenaan de lijst te verschijnen wanneer een consument zoekt op ‘bodywash’, dan moet die consument dat weten.

Niet bestaande vakantiehuizen

Andere punten: de consument moet worden verteld op basis waarvan hij bepaalde producten ziet verschijnen op een website en krijgt bij inschrijving op gratis diensten op sociale media veertien dagen om zijn persoonsgegevens weer te laten verwijderen. Verder moet er vóór een online aankoop duidelijk worden gemaakt wie verantwoordelijk is voor garantie en retour: de verkoper van het product of het digitale platform waarop het wordt aangeboden.

‘Over dat laatste krijgen we heel veel vragen,’ zegt een woordvoerder van De Consumentenbond. ‘Er gaat nog een hele hoop mis online. Dat varieert van de recensies, waar mensen vaak ten onrechte op vertrouwen, tot het aanbieden van niet bestaande vakantiehuizen. De consument heeft veel rechten, maar krijgt ze vaak niet. Deze conceptwet geeft toezichthouders meer mogelijkheden om sancties te treffen tegen oneerlijke handelspraktijken en misleiding. Dat juichen wij toe.’

Dat geldt ook voor Wijnand Jongen, directeur van branchevereniging Thuiswinkel.org: ‘We zijn het er allemaal over eens dat transparantie en eerlijkheid een groot goed zijn. Maar wat betreft neprecensies komt de verantwoordelijkheid te liggen bij de digitale platformen. Als zij producten van derden verkopen, moeten de platformen garanderen dat alle recensies daadwerkelijk van echte klanten komen. Dat kan best lastig worden, zeker als het om restaurants gaat. Daarover willen wij graag met de staatssecretaris in gesprek.’

Grensoverschrijdend

De wet moet tegelijk met andere EU-lidstaten worden ingevoerd. Dat moet het makkelijker maken voor de Autoriteit Consument en Markt om, in samenspraak met EU-organen, op te treden tegen grensoverschrijdende overtredingen: een bedrijf uit Ierland of Frankrijk dat hier iets onbetamelijks doet, of een Nederlands bedrijf dat het elders doet. Bedrijven die geen gehoor geven aan een oproep om een grensoverschrijdende  overtreding te beëindigen, kunnen een boete van minimaal 4 procent van de jaaromzet krijgen.

De conceptwet is vrijdag de consultatiefase in gegaan. Dat betekent dat belanghebbenden, zoals brancheverenigingen en online winkeliers, vier weken de tijd hebben om feedback te geven. Op basis daarvan buigt het ministerie van Economische Zaken zich over een eventuele aangescherpte versie van de wet. Die moet uiterlijk op 22 mei 2022 een feit zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden