Nieuwe rage: de halve klas zit opeens te spinnen

Sinds de meivakantie worden er duizenden fidget spinners per dag verkocht. Het zoemende speeltje zou kinderen met adhd helpen te ontspannen. Merken andere kinderen er ook wat van? 'Mwah, het is vooral leuk.'

De fidget spinner is de nieuwste rage.Beeld Marcel van den Bergh

Ingespannen tuurt Youri (13) naar het stuk plastic dat hij op het topje van zijn wijsvinger laat balanceren. Zachtjes zoemend draait het razendsnel rond dankzij de kogellagers die in de tol zitten. Zijn zusje Feline (10) houdt haar spinner tussen duim en wijsvinger geklemd, onder toeziend oog van de buurtkinderen. Normaal gesproken voetballen ze buiten, of spelen ze buskruit in de straat. Nu zitten ze al zoemend te spinnen op de bank. In de woonkamer in het rijtjeshuis in Delfgauw, onder de rook van Delft, heeft de nieuwste rage haar intrede gedaan: de fidget spinner.

Ze zijn nog niet overal doorgedrongen. Maar waar de eerste spinner zijn zoemende intrede doet, verspreidt het speelgoed zich als een besmettelijke ziekte. Hoe het is over komen waaien vanuit Amerika weet niemand, maar steeds meer kinderen zijn aan het spinnen. 'Ik was de eerste in de klas die er eentje had', zegt Feline. Inmiddels - vier dagen later - zit de halve klas stiekem te 'spinnen'.

De spinner, voor een paar euro te koop, is nauwelijks aan te slepen bij speelgoedwinkels en internetwinkels verkopen er sinds de meivakantie duizenden per dag. Het zou ontspannend werken voor kinderen met adhd en autisme, terwijl ze op scholen vooral voor overlast zorgen. Maar wat is er nou zo leuk aan?

'Je kunt er trucjes mee doen, zoals hem op je neus laten balanceren', zegt broer Youri (13), die meteen de daad bij het woord voegt. 'Of op je grote teen', roept Dylan (8). Het zoemt geruststellend, een tikkeltje hypnotiserend zelfs, en het kan de hele dag door - onder het film kijken, tijdens het buitenspelen en bovenal op school, leggen de kinderen uit. 'Alleen als ik moet schrijven, leg ik hem neer', zegt Joas (11). 'We mogen hem in de klas gebruiken omdat de juf had gehoord dat het stress vermindert.'

Frunniken

Dat klopt, zegt coach Bob van den Heuvel van het Kenniscentrum ADHD en autisme. De 'fidget-methode' zorgt ervoor dat kinderen zich beter kunnen concentreren. 'Voor kinderen die vaak zitten te wiebelen kan het helpen omdat ze die bewegingsdrang omzetten naar een gecontroleerde actie. Zo kunnen ze continu een beetje bewegen terwijl ze ook opletten.'

Een beetje frunniken dus, zoals het spelen met een pen of doedelen op papier. Ook volwassenen doen dat om hun aandacht erbij te houden. Maar spinnen voor een beter concentratievermogen in de klas? Daar heeft Van den Heuvel zijn twijfels bij. 'Het is nu meer speelgoed dan een hulpmiddel. YouTube staat vol video's met trucjes, dan wordt het net een wedstrijd.' Hij raadt onrustige kinderen dan ook aan om onder tafel in een stukje kneedgum te knijpen, dat heeft hetzelfde effect.

Een fidget spinner op je neus? Doe eens gek.Beeld Marcel van den Bergh

Merken de kinderen zelf dat ze er rustig van worden? Rick (11) haalt zijn schouders op. 'Mwah, het is vooral leuk', vat hij de algehele stemming samen. Joas: 'Als je zenuwachtig bent, is het wel fijn om bij te luisteren. Maar ik moet van de juf nog steeds goed opletten.'

De spinner is alleen nuttig voor kinderen die adhd hebben, zegt Yvonne Groen, universitair hoofddocent psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'Naar dit specifieke speeltje is geen wetenschappelijk onderzoek gedaan, maar het is bekend dat zij baat hebben bij iets waarmee ze kunnen friemelen. Het probleem is alleen dat kinderen met een normale ontwikkeling dat helemaal niet nodig hebben. Zij raken juist afgeleid door de extra stimulatie.'

De fidget spinner maakt een zoemend geluid en is verkrijgbaar in alle soorten en maten.Beeld ap

Superirritant

Op scholen zorgt de spinner voor een nieuw dilemma. In de Verenigde Staten zijn de tollen op sommige plekken al verboden omdat kinderen juist afgeleid raken. Bij juf Joyce van basisschool De Triangel in Delfgauw mag het vooralsnog. 'Zolang het geen afbreuk doet aan de concentratie verbied ik het niet, maar ik zeg wel: doe het even onder tafel, waar niemand er last van heeft. Voor de rest van de klas kan het namelijk onrustig zijn. De spinner rolt over tafel, valt een keer, en vooral de buurman vindt alles reuze interessant.'

Zeker de exemplaren met patroontjes en gekleurde ledlampjes - uiteraard zijn er spinners in alle soorten en maten - leiden af. Feline: 'Als het veel geluid maakt, is het echt superirritant.' Daar is wat aan te doen, weet moeder Lian (47). Als leerkracht bij een technologielab wijst ze de kinderen op de techniek in de spinner: de kogellagers waardoor hij eindeloos blijft draaien. Met een grote fles WD-40 smeert ze de binnenkant van alle tollen in. Goed geolied zoemen ze bijna geluidloos.

'Mag ik nu weer buitenspelen?', vraagt Feline, terwijl ze haar spinner in haar zak stopt. Spinnen gaat ook prima terwijl je verstoppertje speelt. Een maand, geven de kinderen de spinner. Dan is er weer wat nieuws. Na de Loom armbandjes van plastic elastiek en de levensgevaarlijke wheelies, schoenen met wieltjes in de zool, vinden ze dat je het fenomeen ook weer niet te serieus moet nemen. Youri: 'Het blijft wel een rage hè.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden