Nieuwe hypotheek? Laat je niks wijsmaken

Brussel eist meer bescherming van consumenten rond het afsluiten van hypotheken. Daarom gaan de regels danig op de schop. Wat verandert er allemaal en waar moet u op letten?

Wilco Dekker
null Beeld Peter van Hugten
Beeld Peter van Hugten

Terwijl de hypotheekrente nieuwe diepten verkent en er op de alweer bijna overspannen woningmarkt een hausse te zien is in het oversluiten van hypotheken, zitten banken, adviseurs en beleidsmakers te zweten op het 'MCD'. Dit Mortgage Credit Directive uit Brussel (zeg maar: richtlijn voor hypotheken) bepaalt hoe consumenten in de lidstaten van de Europese Unie moeten worden beschermd bij het afsluiten van een hypotheek. De richtlijn moet al per 21 maart in de wetgeving verwerkt zijn, terwijl volgens de banken nog veel onduidelijk is. Maar wat is al wel helder en waarop moet u letten?

Offerte wordt 'bindend aanbod'

De potentiële huizenkoper krijgt straks geen voorlopige offerte meer, maar een 'bindend aanbod'. Dat gaat vergezeld van het ESIS, het European Standardised Information Sheet, waarin allerlei informatie over de hypotheek moet staan, zoals het jaarlijks kostenpercentage. Die beschrijving van de totale kosten van de hypotheek moet een handvat bieden om de diverse aanbiedingen goed te kunnen vergelijken, beter dan alleen de maandlasten. De banken vinden dat ESIS onnodig. Het jaarlijks kostenpercentage krijg je nu ook al, zegt de branchevereniging NVB. Volgens de NVB zit de consument ook niet te wachten op nog meer informatie. Ze vinden het nu al vaak te veel.

Meer bedenktijd

Kort samengevat gaan met de nieuwe richtlijn voor hypotheken de regels gelden die nu alleen voor consumptief krediet gelden. Dat betekent dat de bedenktijd voor de consument bij het afsluiten van een hypotheek flink wordt verlengd. Nu heeft de potentiële huizenkoper drie dagen om, zonder consequenties, alsnog af te zien van het aanbod van de bank. Die termijn wordt twee weken. De grote vraag is natuurlijk of die langere bedenktijd ongelukken helpt voorkomen met mensen die te snel en makkelijk een huis kopen. Zoals Ralf Pijnaker uit Haarlem, die deze week voor de rechter eiste dat de Rabobank zijn restschuld kwijtscheldt, omdat hij onvoldoende op de risico's zou zijn gewezen. De Consumentenbond is voor meer bedenktijd, omdat huizenkopers zo de ruimte krijgen alle informatie rustig te laten bezinken. De Hypotheekshop betwijfelt of twee weken extra nadenken zin heeft. Bij een voorlopige offerte zoals het nu gaat misschien wel, zegt Mark de Rijke van deze keten van hypotheekadviseurs. Maar als straks eenmaal een bindend aanbod ligt, is alles al gecheckt bij de werkgever, is de woning getaxeerd en is alles zo uitgebreid doorgenomen met de klant dat het de vraag is waarover deze nog twee weken moet nadenken. 'Over de woningaankoop misschien', zegt De Rijke, 'maar niet over de hypotheek.'

Ralf Pijnaker
Lees hier het hele verhaal van Ralf Pijnaker die de Rabobank verantwoordelijk stelt voor zijn restschuld.

Status advies onduidelijk

Wat juist niet verandert, ondanks Brusselse aanbevelingen: Nederlandse banken mogen de term 'advies' blijven gebruiken, ook als de adviseur van bijvoorbeeld de Rabobank alleen maar hypotheken van de Rabobank aanbiedt en niet van andere aanbieders. Volgens het MCD kunnen lidstaten de term 'advies' verbieden. Ze mogen hun hypotheken nog wel verkopen, maar zich geen adviseur meer noemen. Als er geen verbod komt, moeten er voorwaarden komen voor het gebruik van de term 'onafhankelijk advies', als beschermingsmaatregel voor de consument.

Maar geen van beide gaat in Nederland gebeuren, tot tevredenheid van de banken. De Consumentenbond vindt het 'onbegrijpelijk' dat de minister van Financiën deze 'kans om de financiële consument beter te beschermen wil laten liggen'. Maar volgens Financiën is de consument sinds het provisieverbod van 2013 al afdoende beschermd. Daardoor mogen adviseurs zich niet meer laten betalen door banken en andere hypotheekverstrekkers om hun producten aan de man te brengen. Daarvoor was immers het risico groot dat de consument niet de beste hypotheek kreeg, maar de hypotheek die de adviseur de hoogste beloning opleverde.

Verder, stelt Financiën, moeten partijen die hypotheekadvies geven, nu al voorafgaand aan de consument laten weten of ze dat alleen doen over hun eigen producten, of ook over die van de concurrentie. Zo is de (on)afhankelijkheid van het advies duidelijk en is er geen onduidelijkheid voor de klant, zoals de kritiek luidt.

Maar net als de Consumentenbond vindt ook De Hypotheekshop het onbegrijpelijk dat de minister de richtlijn op dit punt niet volgt. 'Consumenten begrijpen nog veel te vaak niet dat een bank die zich adviseur noemt, alleen zijn eigen product verkoopt. Het lijkt advies, het wordt gebracht als advies, de persoon die de consument te woord staat heet adviseur, maar het is gewoon verkoop', zegt De Rijke van De Hypotheekshop, die het moet hebben van onafhankelijk advies over hypotheken van een reeks aanbieders. Hoe dan ook: let op welk advies u krijgt en van wie.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden