Nieuwe fase in slag om stratenkennis

Daar gaan drie potentiële klanten voor TomTom. Audi, BMW en Mercedes hebben maandag bekendgemaakt dat zij voor 2,5 miljard euro de kaartendivisie van de Finse telecomspecialist Nokia overnemen. De autofabrikanten hebben straks voor de navigatieapparatuur in hun auto's de kaarten van TomTom niet meer nodig. Sterker: ze kunnen de Amsterdammers in de wielen gaan rijden.

Auto van Nokia HERE, de kaartenmaker die voor 2,8 miljard euro wordt overgenomen door Audi, BMW en Mercedes. Beeld Nokia

TomTom behoort samen met Google en Nokia tot de grote drie leveranciers van digitale wegenkaarten en andere diensten voor weggebruikers zoals actuele file-informatie. Wie op internet de snelste weg van A naar B probeert te vinden krijgt hun kaarten voorgeschoteld, naast bezienswaardigheden, de locatie van pompstations en filemeldingen. De naam van de leverancier is vaak nog net zichtbaar in een hoek van het scherm.

TomTom en Nokia begonnen elk zeven jaar geleden aan de bouw van hun koninkrijken met kostbare overnames. Nokia legde in 2007 ruim 5,7 miljard euro neer voor Navteq, een voormalige dochter van Philips, die het kaartenbedrijf in 2004 naar de beurs had gebracht. Een jaar later lijfde TomTom TeleAtlas in. De overname dreigde te mislukken omdat er een biedingenoorlog uitbrak met de Amerikaanse concurrent Garmin. Uiteindelijk betaalden de Amsterdammers 2,9 miljard euro, bijna een miljard meer dan hun eerste bod.

Rond diezelfde tijd kwam er een concurrent op die de toekomstplannen van TomTom en Nokia op hun kop zouden zetten. Google Maps bood aanvankelijk alleen maar kaarten en navigatiehulp op computers. Automobilisten waren onderweg afhankelijk van losse gps-kastjes van fabrikanten als Garmin en TomTom. Dat veranderde toen Google de Android-telefoon ontwikkelde en iedereen zijn mobieltje kon gebruiken om de weg te vinden. Vanaf 2008 zakte de markt voor losse autokastjes in elkaar.

Kaartenmakers en hun klantenkring

De drie grote kaartenmakers dingen naar de gunst van de autofabrikanten om de kaarten en verkeersinformatie te mogen leveren voor de inbouwnavigatiekastjes. Nokia HERE had zijn nieuwe broodheren - Audi, BMW en Mercedes - al als klant naast Fiat/Chrysler, Hyundai/Kia, Volkswagen, Dacia, Scania en Toyota. Een aantal van die merken heeft ook een contract met TomTom. De Amsterdammers leveren dan vaak alleen de gegevens over files en wegopbrekingen. Google komt net kijken in deze markt: het levert zijn kaarten aan Hyundai/Kia, Toyota en Tesla. De kaarten van het internetbedrijf zijn wel op duizenden websites te vinden, behalve die van zijn grote rivalen. Bing, Facebook en Yahoo betrekken die van Nokia HERE. TomTom heeft in dit segment alleen Apple als afnemer. Volgens analisten betalen de Amerikanen weinig voor de kaarten, omdat TomTom graag schermt met deze prestigieuze klant om andere contracten in de wacht te slepen.

Robotauto

Groei zit er de laatste jaren wel in de navigatieapparatuur die fabrikanten in hun auto's bouwen. Vroeger moest een autobezitter hannesen met dvd's om de kaarten te updaten. Zo'n dvd verscheen op zijn mooist elke drie maanden, maar vaker slechts een keer per jaar. Nu steeds meer auto's dankzij de mobiele telefoon met internet verbonden zijn, kunnen fabrikanten de kaarten elk moment verversen. De navigatiegegevens verschijnen niet meer op een apart scherm, maar op een panel waarop de automobilist ook zijn favoriete muziek afspeelt en informatie over de status van de auto ontvangt.

Dat is een verklaring voor de belangstelling van Audi, BMW en Mercedes voor de kaartenmaker van Nokia. Van grotere invloed is een trend die ook door Google in gang is gezet: de robotauto.

In een wereld waar de mens zijn handen van het stuur aftrekt, zijn kaarten en andere geografische gegevens van levensbelang. Onze huidige routewijzers vertrouwen op satellietnavigatie, met een gegarandeerde precisie bij stilstand van 7,8 meter (4 meters als de techniek en omstandigheden volledig meewerken). Bij hogere snelheid valt die nauwkeurigheid terug naar 20 tot 30 meter. Voor zelfsturende auto's mogen de afwijkingen niet meer dan een decimeter bedragen - het verschil tussen net langs de stoeprand en er tegenaan.

Biedingenstrijd

TomTom heeft nog een flinke weg te gaan. Het bedrijf maakte vorige maand bekend samen op te trekken met de Duitse auto-onderdelenmaker Bosch. Ze willen robotkaarten gaan leveren aan Bosch' klanten. 'Voor het eind van dit jaar willen we nieuwe precisiekaarten hebben voor zelfstandig rijdende auto's voor alle snelwegen in Duitsland', zei directeur automotive Jan-Maarten de Vries bij die gelegenheid. Daarna komen de rest van Europa en de VS aan de beurt, maar een tijdschema geeft TomTom niet. Google heeft in de VS enkele duizenden kilometers autoweg gedetailleerd voor robotauto's in kaart gebracht - van de naar schatting 6,4 miljoen kilometers aan asfalt die het land telt.

De vraag is wie als eerste zijn kaarten klaar heeft voor de zelfsturende auto's, die volgens de meest optimistische prognoses in 2020 moeten gaan rondtuffen. Bij TomTom leeft ook nog eens de vraag hoe lang het Apple als klant houdt. De maker van de iPhone en de iPad tekende in 2012 een contract zodat hij de data van de Amsterdammers kon gebruiken voor zijn eigen kaarten- en navigatiedienst, Apple Maps. Die overeenkomst werd in mei van dit jaar verlengd. Maar de elektronicamaker bouwt ook zijn eigen geografische databases op. Er zijn de laatste maanden Apple-auto's gesignaleerd met dezelfde apparatuur als in de wagentjes die Google al jaren de weg opstuurt voor Maps en StreetView.

De kaartenmaker die het eerste aan de finishlijn verschijnt, kan rekenen op veel klandizie. In de biedingenstrijd om Nokia HERE doken de namen op van Chinese internetgrootmachten als Baidu en Tencent, maar ook van de Amerikaanse taxidienst Uber. Dat zijn klanten die TomTom nu nog wel op zijn wensenlijstje heeft. En mogelijk vice versa.

Het hoofdkantoor van TomTom in Amsterdam. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden