Nieuw geld is besmet in Afghanistan

Zakendoen is gevaarlijk in Afghanistan. ‘Afgelopen jaar was het slechtste tot nu toe’, zegt de directeur van een jonge Afghaanse bank, die in het kleine legale segment opereert....

Door Rob Vreeken

Hulpgeld en drugswinsten. Uit niet heel veel meer dan dat bestaat de economie van Afghanistan. ‘En rond de verkiezingen is alles tot stilstand gekomen. Iedereen wacht af.’

Niet dat het wachten iets oplevert, zegt directeur Khalil Sediq van de Afghanistan International Bank (AIB). Want de nieuwe regering zal, net als de huidige, zwak en ongeloofwaardig zijn.

‘Er zitten lui in de regering die de mensen maar al te goed kennen: wrede, corrupte lieden. Wie kan daar vertrouwen in hebben? Kun je corruptie bestrijden met corrupte mensen? Kunnen zulke mensen van de ene dag op de andere eerlijk worden? Onmogelijk.’

Sediq somt de problemen op waarmee de Afghaanse economie kampt.

wijd verspreide corruptie

onveiligheid

gebrek aan regels

te weinig capabele mensen

stroomtekorten

‘Alle investeringen zijn gestopt’, zegt hij. ‘Dit is geen omgeving om te investeren. De Taliban zitten overal, nu ook in het noorden en oosten. Niemand wil zijn bezit in gevaar brengen.’

Veel Afghaanse zakenlieden durven het niet aan in het land te gaan wonen. Zij verblijven in Dubai, Rusland, Europa, de VS. ‘Tientallen rijke zakenmensen zijn ontvoerd, sommigen gedood, gemarteld. Vorige week nog is een zakenman hier in Kabul beroofd en vermoord, met zijn twee lijfwachten. De meeste zakenlieden komen stilletjes het land in, ze blijven een paar nachten en vertrekken weer.’

En het was ooit zo veelbelovend. Na de val van de Taliban in 2001 heerste optimisme. In de loop van decennia van oorlog naar het buitenland gevluchte Afghanen werden aangemoedigd te komen investeren, en dat deden ze. ‘Afghanistan was booming. Er werd zwaar geïnvesteerd, vooral in de bouw. Maar vrijwel alles wat je ziet in de stad is gebeurd tussen 2002 en 2005/2006.’ Daarna sloeg de stemming in het land om. De Taliban waren teruggekeerd op het toneel, de veiligheid ging snel achteruit. ‘Het afgelopen jaar was het slechtste tot nu toe’, zegt Sediq.

De Afghanistan International Bank werd ruim vijf jaar geleden opgericht. Het is een van de zeven particuliere Afghaanse banken. Verder zijn er twee staatsbanken en acht vestigingen van buitenlandse banken. Sediq kwam in 2006 bij de bank, nadat hij dertien jaar in de VS had gewoond.

AIB is niet een van de grootste banken, zegt hij, wel een van de meest winstgevende en betrouwbare. De Asian Development Bank (een soort Aziatische Wereldbank) is een van de aandeelhouders; dat kan gelden als een brevet van degelijkheid. Ook de Amerikanen en Canadezen doen zaken met AIB, en de Nederlandse ambassade.

Degelijkheid is niet vanzelfsprekend in het Afghaanse financiële landschap, waar de papaverbollen op hun lange stelen wiegen in de wind. AIB gebruikt speciale software tegen witwassen. Sediq: ‘We zijn erg strikt. Ze zullen nooit bij ons komen met hun drugsgeld. Maar waar gaat het dan heen? Het moet toch zijn weg vinden.’

De bankier verdenkt sommige andere banken en vooral de ‘geldleners’, handelaren in geld en valuta. Ze werken met vergunning, hebben kantoren in de steden en voeren volgens Sediq een dubbele boekhouding. Ook zouden miljoenen dollars gewoon in koffers per vliegtuig het land verlaten.

Sediq maakt onderscheid tussen oud geld en nieuw geld. ‘Iedereen die de laatste vijftien jaar rijk is geworden, heeft banden met krijgsheren en heeft geld verdiend met plundering, drugs en corruptie. De echte zakenmensen zijn degenen die al tientallen jaren zakendoen. De anderen hebben geen verstand van zaken. Nieuw geld is besmet.’

De ‘wedding halls’, protserige blauwglazen feesthallen die overal in Kabul verrijzen: allemaal witwassen, zegt Sediq. Drugsgeld.

Het legale segment waarin AIB zich beweegt is dus niet zo groot. De bank beheert rekeningen van particulieren en bedrijven. Er worden kredieten gegeven aan ondernemers, meest voor import van geneesmiddelen, voedsel, bouwmaterialen. De Afghaanse import is vele malen groter dan de export: 7 miljard dollar (4,7 miljard euro) tegenover 550 miljoen.

Industriële productie kent Afghanistan nauwelijks. Klein grut. Pijpen van pvc voor lokaal gebruik bijvoorbeeld. AIB gaf onlangs een krediet voor de productie van granaatappelsap. ‘Wij hebben de beste granaatappels in de regio, wereldwijd is daar een enorme markt voor.’ Ook appels, watermeloenen en druiven hebben potentie. Maar export? ‘We hebben geen koelsystemen. De export van vers fruit is moeilijk.’

Vruchtensap is nog net haalbaar voor Afghanistan. Herat, aan de grens met Iran, staat bekend om zijn gedroogd fruit. Voor zover Afghanistan exportindustrie heeft, is dat gerelateerd aan de landbouw, de sector waarin driekwart van de Afghanen werkzaam is.

Niettemin groeit de Afghanistan International Bank. De bank heeft 13 kantoren in het land, volgend jaar zullen dat er 22 zijn en in 2013 30. Als enige bank heeft AIB pinautomaten, 25 in totaal, waar ook buitenlandse kaarthouders dollars en afghani’s kunnen trekken. Sinds kort doet AIB ook aan betaalapparaten in winkels. Sediq: ‘Voor Afghanistan is dat nieuw.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden