Niet bonus, maar karakter topbankier bepaalt risico's

Niet de bonussen, maar het karakter en talent van topbankiers bepalen hoeveel risico's banken zich op de hals halen. Een bonusplafond zoals in Nederland is misschien principieel verdedigbaar, maar niet omdat banken zich daardoor minder roekeloos gaan gedragen. Want de hoogte van de beloningen bepaalt voor hooguit 4 procent de verschillen in gedrag tussen banken, terwijl de 'stijl' van bankiers - hun persoonlijkheid, aanleg en arbeidsethos - voor tot wel 72 procent doorslaggevend is.

Beeld AP

Dat blijkt uit onderzoek naar 1.578 bankbestuurders van 165 Amerikaanse banken over de periode 1992-2010. Het is de eerste keer dat wetenschappers kijken naar de individuele kenmerken van bankiers om te verklaren waarom de ene bank meer risico's neemt dan de andere, bijvoorbeeld door het verpakken van rommelhypotheken.

Sinds de crisis is het een gemeenplaats dat hoge bonussen bankiers prikkelen tot riskant gedrag. 'Perverse beloningsprikkels worden wereldwijd gezien als een van de oorzaken van de financiële crisis', schreef minister Dijsselbloem (Financiën) bijvoorbeeld in de memorie van toelichting van zijn Wet beloningsbeleid financi-ele ondernemingen. Dankzij deze wet kent Nederland sinds februari 2015 een bonusplafond, waardoor de bonussen van bankiers maximaal 20 procent van hun vaste salaris mogen bedragen.

Causaal verband

Maar een causaal verband tussen bonussen en bancaire roekeloosheid is er niet of nauwelijks, zegt een van de auteurs van het onderzoek, econoom Francesco Vallascas van de universiteit van Leeds. 'We moeten dus niet verwachten dat een bonusplafond veel effect zal hebben op het risicogedrag van bankiers.' Ook factoren als opleiding en leeftijd verklaren voor hooguit 5 procent verschillen in gedrag. In hoeverre geslacht een rol speelt, viel niet te zeggen, omdat er onder de 1.578 bankbestuurders nauwelijks vrouwen waren, zegt Vallascas.

De wortel van het probleem ligt veeleer bij het karakter van bankiers, waaraan toezichthouders veel moeilijker iets kunnen doen dan aan bonussen, aldus de studie. De onderzoekers verdeelden bankbestuurders over zes categorieën, variërend van 'extreem behoedzame managers' tot 'agressieve vernieuwers'. Hoe agressiever de strategie van de bankbestuurders, des te hoger de risico's waaraan ze hun banken blootstelden, aldus de onderzoekers. Vooral agressieve vernieuwers zadelden hun banken tijdens de crisis met grote verliezen op dankzij hun voorliefde voor giftige hypotheekbundels en andere financi-ele nieuwlichterij.

Strenger optreden

Toezichthouders zouden psychologen in dienst kunnen nemen om het karakter van bankiers te analyseren, maar zo'n aanpak zou een doos van Pandora openen, vreest Vallascas. In plaats daarvan zouden ze beter strenger kunnen optreden tegen het gebruik van riskante financiële instrumenten, is zijn advies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden