Niet alle warenhuizen gaan achteruit: 'We hebben in 2017 een fantastisch jaar gehad'

Vanderveen is de Bijenkorf van het noorden

Het grootste warenhuis van Nederland - naast de Bijenkorf - staat in Assen. Eigenaar Nico Vanderveen: 'We hebben in 2017 een fantastisch jaar gehad. En 2016 was ook heel goed.'

De afdeling Cook en Co van Warenhuis Vanderveen in Assen. Foto Harry Cock

'We zijn als een grote boom in een ecosysteem', zo omschrijft Nico Vanderveen zijn Assense warenhuis. De boom bedient 68 duizend klanten in de stad zelf, nog eens zo'n 200 duizend in de plaatsen eromheen plus vele bezoekers van verder. Maar het habitat wordt bedreigd door overheden die zich laten verleiden door monoculturen langs de snelweg.

Zo boos als hij zich kan maken over de plannen voor een apart mode-outletcentrum bij het TT-circuit ('die modewinkels zijn welkom in het stadshart'), zo enthousiast en liefdevol kan hij praten over het centrum van de Drentse hoofdstad, met cultuur, erfgoed, horeca, ambacht, dienstverlening en detailhandel, waaronder zijn eigen warenhuis Vanderveen.

Overschot aan winkelruimte

De 54-jarige Nico Vanderveen is inmiddels de vijfde generatie. En hij wil het te zijner tijd graag doorgeven aan de zesde, waarvan de eerste telgen al in het warenhuis actief zijn. Zij zullen moeten opereren in een omgeving waar online transparantie en discounters de concurrentie steeds meer op scherp zetten.

Dat zijn volgens Nico Vanderveen echter niet de grootste bedreiging voor de Nederlandse binnensteden, maar het enorme overschot aan winkelruimte. 'De bestedingen zijn sinds eind jaren negentig gestabiliseerd, maar de winkeloppervlakte is in die periode verdubbeld van 17 miljoen tot 34 miljoen vierkante meter. Die overcapaciteit leidt tot ontsierende leegstand.' In plaats van dat lobby's 'van hier tot Tokyo' gemeentebesturen in kunnen pakken, zou de rijksoverheid de vitaliteit van de stadsharten moeten veiligstellen. 'Voor maatschappelijk welzijn en een gezonde concurrentiestructuur.'

Niet dat Vanderveen nu ook in problemen zit. 'We hebben in 2017 een fantastisch jaar gehad. En 2016 was ook heel goed', zegt hij, terwijl hij al prulletjes oprapend een rondleiding geeft door het in kerstsfeer gedecoreerde warenhuis. Naaiatelier Bee-Dressed van Linda Dijkstra op de bovenste etage biedt slow fashion - duurzame kleding naar klantontwerp. Net zoals dat honderd jaar geleden gebeurde bij de luxe, maar verdwenen warenhuizen als Hirsch en Gerzon. Naast Bee-Dressed bevinden zich de door het Drents Schildersgenootschap ingerichte galerie en de Kunstuitleen, waar lezingen gegeven worden, onder andere in samenwerking met het vlakbij gelegen Drents Museum. Die kunnen van kunstenaars zijn maar ook van industrieel designers, zoals die van Brabantia-voorraadbussen, die niet toevallig ook bij Vanderveen te koop zijn.

Bedrijf: Vanderveen BV
Waar: Assen
Sinds: 1997
Aantal werknemers: 340
Jaaromzet: Eigen vermogen: 7,5 miljoen
Schulden: 5,7 miljoen

Grootste warenhuis

Er zijn een kapsalon, een wellness toren - 'voor degenen die slachtoffer zijn van shop till you drop', grapt hij -, drie restaurants, een versplein en tientallen afdelingen met meubels, mode, boeken, schoenen, juwelen, serviesgoed en andere zaken die in een warenhuis zijn te verwachten.

Na de Amsterdamse Bijenkorf is Vanderveen Assen met 17.500 vierkante meter verkoopruimte het grootste warenhuis van Nederland. Er zijn zestig shop-in-shops. Sommige afdelingen zijn conceptmatig (onder meer Coolcat, Prénatal, Cook&Co, Halfords, Intertoys en Bruna), andere worden geëxploiteerd door lokale ondernemers, zoals Taparia Don Emilio, Jan Mager Keurslager en drie Assense muziekfreaks die de grootste cd- en vinylzaak van het noorden hier runnen. Hij kijkt bijna beledigd bij de suggestie dat Vanderveen een vastgoedverhuurder zou zijn. Veel van de shops zijn opgezet als een joint-venture waarin de Vanderveens deelnemen. Hij wijst op het brede en diepe assortiment. 'De franchiseketens zorgen voor de schaalvoordelen en de 'local heroes' zorgen voor het unieke eigen karakter.' Leegstand kent Vanderveen niet. 'Toen bijna twee jaar geleden om 11.00 uur het faillissement werd uitgevoerd van schoenenketen Invito, verwelkomden we om 13.00 uur 's middags de schoenen van Amigo', vertelt Vanderveen. Toenmalig directeur Tony DeNunzio van Vendex KBB (later Maxeda) kwam hier tien jaar geleden kijken hoe Vanderveen het organiseerde. De Bijenkorf kon met de shop-in-shops formule verder onder de vleugels van het Britse Selfridges. Bij V&D lukte het niet. De keten bleek te groot en te inflexibel om die omslag te kunnen maken.

Nico Vanderveen voor het warenhuis Vanderveen in Assen. Foto Harry Cock

Manufacturenwinkeltje

De zestig afdelingen van het warenhuis zijn verdeeld over vijf groepen: vrije tijd, mode & beauty, diensten, wonen en vers & horeca. 'Deze samenstelling van het warenhuisorkest is al bedacht door mijn overgrootmoeder Antje Oldenburger die 120 jaar geleden hier begon', zegt hij.

Hij loopt naar het plekje waar zij op 1 mei 1897 haar manufacturenwinkeltje opende aan wat toen nog de Varkensmarkt heette. Zij was dochter van de kapitein van een kofschip dat in de 19de eeuw turf en andere waren vervoerde door heel Europa. Als kind mocht ze soms mee en zo leerde ze in de grote metropolen als Londen, Parijs en St. Petersburg warenhuizen als John Lewis, Au Bon Marché en Gostiny Dvor kennen. Dit was haar paradijs. Toen het schip van haar vader in 1880 met man en muis verging, opende Antjes moeder een manufacturenwinkeltje in hun woonplaats Nieuwe Pekela.

Hun dochters leerden het vak van coupeuse. De ondernemingsgezinde en slimme Antje trok enkele jaren later naar Assen. 'Assen was net tot garnizoensstad benoemd. In korte tijd steeg de bevolking van 4000 naar 11 duizend. Dat bood kansen. Twee dagen na haar trouwen met Bareld van der Veen begon ze haar eigen winkel. De collectie groeide en de winkelruimte werd vergroot door de belendende percelen een voor een in het warenhuis te integreren, veelal in combinatie met een samenwerkingsovereenkomst met de buren', vertelt Vanderveen.

Echt warenhuis

Toen haar zoon Nico van der Veen (de grootvader van de huidige directeur Nico Vanderveen) het roer overnam, was het al een flinke zaak. Maar de crisis van de jaren dertig, de bezetting en de na-oorlogse distributie maakten het onmogelijk de ambitie van een echt groot winkelparadijs te realiseren. Verlekkerd door de verhalen die hij hoorde van een Canadese soldaat over steden als Toronto waar 'huge department stores' als Hudson's Bay bestonden, wilde Nico van der Veen met zijn vrouw en tien kinderen emigreren naar Canada. Hij liet zijn naam alvast verengelsen tot 'Vanderveen', zonder spaties. De emigratie ging echter niet door, want dankzij een zwager die een financieringsplan voor elkaar bokste, kon Vanderveen de zaak in Assen alsnog uitbouwen tot een echt warenhuis. Reclameman Hans Ferrée zorgde voor de positionering en lanceerde het als 'de Bijenkorf van het noorden'.

Zijn kleinzoon Nico Vanderveen voert nu de directie met zijn neef Jelle Vanderveen. De eerste doet het strategische beleid, de tweede de financiële en technische zaken. Beiden hebben eerst bij AkzoNobel buiten de warenhuisdeur gekeken. Net als bij zijn vader Ruurd Vanderveen, die in juli van dit jaar overleed, ligt Nico's hart bij de geschiedenis en het stadshart van Assen, waar Vanderveen 'als eerste warenhuis van de toekomst' het kroonjuweel is.

Meer over