'Niemand wil nu uit de school klappen'

Marijke Vos, voorzitter tijdelijke commissie onderzoek bouwfraude, stelt hoop op parlementaire enquête.

Zijn bouwbedrijven wel bereid een boekje open te doen over de huidige aanbestedingspraktijken in de sector? Dat is een belangrijke vraag die rijst na lezing van het rapport van de Tijdelijke commissie onderzoek bouwfraude, die onder leiding staat van het GroenLinks-Kamerlid Marijke Vos.

De Commissie hoorde in totaal 26 betrokkenen uit de bouwwereld, het Openbaar Ministerie, de departementen, de politiek en de wetenschap. Slechts één van hen, bestuursvoorzitter J. Janssen van bouwbedrijf Heijmans, is op dit moment werkzaam in de sector.

Drie anderen, waaronder 'klokkenluider' A. Bos, ex-directeur van bouwbedrijf Koop Tjuchem, zijn voormalig leidinggevenden in de bouwwereld. Ook bij het meldpunt voor onregelmatigheden in de bouw van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), loopt het geen storm met tips.

- Waarom denkt u dat mensen uit de bouwwereld bij de enquêtecommissie wél zullen praten?

Vos: 'Het is duidelijk dat op dit moment nauwelijks iemand informatie wil verstrekken. Blijkbaar hebben ze er allemaal belang bij niet uit de school te klappen. Door de enquêtecommissie zullen mensen verplicht worden inzage in stukken te geven. Daarnaast biedt een enquête bescherming aan mensen die getuigen. Iemand is immers verplicht te verschijnen en de waarheid te vertellen. Leidinggevenden kunnen hen dat niet aanrekenen. Bovendien mag een verklaring bij de commissie niet als strafrechtelijk bewijs worden gebruikt. Dat zou voor betrokkenen van groot belang kunnen zijn.'

- Rijdt de commissie het Openbaar Ministerie niet in de wielen?

'De commissie zal goede afspraken moeten maken met het OM over wie zij zal horen en in welke volgorde dat gebeurt. Ze zal zich moeten laten bijstaan door strafrechtjuristen. Het is natuurlijk ook niet zo dat een hele zaak bij het OM instort als iemand daarover bij ons verklaringen aflegt. Het verschoningsrecht geldt alleen voor wat die persoon verklaart op verzoek van de commissie.'

- Op welk moment tijdens de zes weken onderzoek dacht u: een enquête is onvermijdelijk?

'Dat kan ik eigenlijk niet goed zeggen. Iedereen had na het bekend worden van de dubbele boekhouding van ex-directeur Bos van het bouwbedrijf Koop Tjuchem de overtuiging dat er veel mis is in de bouw. Wij hebben een toelichting van het OM op het dossier gekregen. De boekhouding zelf hebben we niet gezien.

'Maar via de media is uit die boekhouding gebleken dat bouwprojecten onderling worden verdeeld, de prijs wordt bepaald en het bedrag wordt vastgesteld dat de bedrijven krijgen die dit keer de boot misten. Wij hebben ook concrete voorbeelden van mensen die we hebben gehoord. Welke dat zijn, ga ik niet zeggen. Daar mag de enquêtecommissie mee verder.'

- Waar zitten de concrete aanknopingspunten voor de enquêtecommissie precies?

'In de zeshonderd projecten die in de Bos-boekhouding voorkomen, de negen mislukte aanbestedingen die het ministerie van VROM ons meldde, en de zeventien zaken waarin is opgetreden tegen medewerkers van Rijkswaterstaat. De zaak met de Schipholtunnel is ook van belang. Die kan ons leren wie welke rol heeft gespeeld in welke fase van de bouw.'

- Waarom wilt u ook de enquêtecommissie leiden?

'Het maakt niet uit of ik dat doe of iemand anders. Maar mijn interesse is gewekt. Het is een aparte wereld, met een eigen cultuur. Dat grijpt je. Er zijn mensen in de bouwwereld die in alle eerlijkheid zeggen 'het is toch heel redelijk, zo'n rekenvergoeding', terwijl dat al tien jaar geleden verboden is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden