INTERVIEWDIRECTEUR NIBUD

Nibud luidt noodklok over schulden: ‘Laat zien dat we van vorige crisis hebben geleerd’

Eén op de vijf Nederlanders verliest inkomsten door de coronacrisis. En huishoudens mogen dan minder geld uitgeven – aan benzine en kleding, bijvoorbeeld – maar dat weegt beslist niet op tegen de slinkende salarissen, waarschuwt de directeur van het Nibud. 

Verlaten horeca in de Haarlemse binnenstad.Beeld BSR Agency

Door de coronacrisis zijn flexwerkers plots veel inkomen verloren, terwijl mensen met een vast salaris geld overhouden. Arjan Vliegenthart, directeur van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud), luidt de noodklok na een enquête waarin bijna eenderde van de geraadpleegde huishoudens aangeeft over twee maanden de rekeningen deels niet meer te kunnen betalen. 

Waar maakt u zich de meeste zorgen over?

‘Over jongeren, flexwerkers en zelfstandigen. Deze groepen zijn normaal gesproken al kwetsbaar, dat blijkt nu opnieuw. Bijna de helft van de flexwerkers en zelfstandigen geeft aan dat hun inkomsten aanzienlijk zijn teruggelopen. Dat zal de komende maanden zo blijven of zelfs verder verslechteren.’

Uit jullie onderzoek blijkt ook dat de meerderheid van de mensen nu minder uitgeeft aan horeca, kleding en vervoer. Mensen houden dan toch geld over?

‘Zeker. Mensen met een vast salaris zullen deze maanden meer geld overhouden. Maar de kosten voor wonen, zorg, telefonie, energie en boodschappen lopen gewoon door. Die paar tientjes die mensen nu besparen op vrijetijdsbestedingen, benzine en kleding wegen absoluut niet op tegen salarissen die slinken of bij sommigen zelfs wegvallen. De economische verschillen tussen mensen met een vast contract aan de ene kant en oproepkrachten, flexwerkers en zelfstandigen aan de andere zullen door deze crisis alleen maar groter worden.’

Zijn de steunmaatregelen van de overheid voor die laatste groepen niet genoeg?

‘Ik ben erg blij met de maatregelen van het kabinet, maar ze zullen niet voorkomen dat grote groepen mensen in de schulden belanden. We weten dat meer dan eenderde van de mensen nog geen 1.000 euro spaargeld heeft. Het risico is groot dat deze groep binnen een paar maanden hun rekeningen niet meer kan betalen. Dat is niet alleen voor deze mensen verschrikkelijk, het kost ons als samenleving ook bakken met geld.’

Op welke manier?

‘Mensen met schulden consumeren meer zorg en zijn minder productief op de werkvloer. Een werknemer met schulden boet gemiddeld 13 duizend euro aan productiviteit in. Als je bedenkt dat ongeveer één op de vijf werkende Nederlanders betalingsproblemen heeft, dan weet je dat schulden op de werkvloer gigantische financiële schade veroorzaken.

‘Hiernaast lopen overheid en bedrijven over een langere periode inkomsten mis, doordat mensen moeilijk weer uit de schulden komen. Schuldenaren wachten gemiddeld vijf jaar voordat ze hulp zoeken. We weten dat er een recessie aankomt en moeten daarom zo snel mogelijk maatregelen nemen. In 2008 lieten we dat na, nu kunnen we laten zien dat we hebben geleerd van de vorige crisis.’

Welke maatregelen moeten dat zijn?

‘Ik roep banken, zorgverzekeraars, telefoonmaatschappijen en andere instanties op om het gesprek aan te gaan met de mensen die hun hypotheek, zorgverzekering of abonnement niet meer kunnen betalen. Dat zijn we in deze tijd niet alleen moreel verplicht aan elkaar, ook zakelijk gezien is dat voor deze bedrijven belangrijk. Hoe minder schulden mensen maken, hoe sneller ze terugveren en hoe eerder zij al hun rekeningen weer kunnen voldoen.’

En als deze bedrijven dat advies naast zich neerleggen?

‘Dan moet de overheid maatregelen nemen. Ik zie hierin een belangrijke rol voor Tamara van Ark, staatssecretaris van Sociale Zaken. Zij kan bijvoorbeeld beslaglegging op inkomen en beslag op bankrekeningen verbieden.’

Het onderzoek is gebaseerd op de antwoorden van 1.050 mensen. Kunnen we dan uitspraken doen voor de hele samenleving? 

‘Alle mogelijke problemen met een representatieve steekproef gelden ook voor dit onderzoek. Wel hebben we ervoor gezorgd dat de steekproef representatief is voor Nederlanders, qua geslacht, leeftijd en inkomen. De resultaten die we zien, zijn in lijn met wat je zou verwachten bij aanvang van een financiële crisis.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden