Nepotisme schaadt waarde beursfondsen

De waarde van beursondernemingen daalt door de aanwezigheid van het structuurregime; het systeem waarbij commissarissen zowel hun eigen opvolgers als het management benoemen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

De conclusies van de onderzoekers L. van der Goot en R. van het Kaar zijn opmerkelijk. Eerdere onderzoeken stelden vast dat het structuurregime nauwelijks invloed had op de waarde en dus de beurskoers van een ondernemingen.

Van der Goot en Van der Kaar hebben de koersontwikkeling bestudeerd van 74 bedrijven die tussen 1983 en 1992 naar de beurs zijn gegaan. De koersen van de 31 structuurvennootschappen onder de nieuwkomers bleef volgens de onderzoekers ver achter.

De structuurregeling functioneert als een beschermingsconstructie en is bij grote vennootschappen in 1972 wettelijk ingevoerd om kapitaal en arbeid een gelijkwaardige machtspositie in grote ondernemingen te geven, zeggen de onderzoekers. Bij ondernemingen met een eigen vermogen van meer dan 25 miljoen gulden werd de raad van commissarissen het machtigste orgaan; hij heeft de bevoegdheid tot benoeming en ontslag van bestuurders, tot vaststelling van de jaarrekening en tot goedkeuring van vrijwel alle belangrijke besluiten.

In totaal zijn een vijftal beschermingsconstructies onderzocht. Economische beschermingsconstructies (zoals de bekende financieringsprefs) hebben nauwelijks invloed op de beurskoers, omdat het gepaard gaat met een feitelijke betaling aan de onderneming. Juridische beschermingsconstructies, waarbij wordt afgestapt van het principe 'één aandeel, één stem', hebben wel enige invloed, omdat hiervoor niet betaald wordt. Hiertoe behoren: het certificeren van aandelen, de uitgifte van prioriteits- of preferente aandelen en crown jewel- en poison pill-constructies.

Duidelijk is dat het opeenstapelen van beschermingsconstructies het rendement op de aandelen van nieuw genoteerde fondsen beperkt. Ondernemingen zonder beschermingsconstructies halen volgens het onderzoek zes maanden na de beursintroductie 36,1 procent meer rendement dan de beursindex. Ondernemingen met één beschermingsconstructie zien het extra rendement dalen tot 23,6 procent. En ondernemingen met twee beschermingsconstructies halen nog maar een extra rendement van 10,6 procent. Ondernemingen die daarnaast ook nog het structuurregime hebben, doen het zelfs slechter dan de index.

Van de onderzochte beschermingsconstructies heeft het structuurregime de grootste negatieve invloed. 'De andere beschermingsconstructies zijn al in een lagere emissiekoers verwerkt. Dat geldt niet voor het structuurregime. Daarvan tikken de negatieve gevolgen nog na. Niet alleen in de eerste zes maanden na de introductie, maar zelfs in het gehele eerste jaar', aldus Van der Goot.

Opvallend vinden de onderzoekers dat het structuurregime als beschermingsconstructie nauwelijks ter discussie staat. 'De Amsterdamse effectenbeurs noch het ministerie van Financiën noch de commissie Peters (de commissie die onlangs advies uitbracht over de zeggenschap in ondernemingen) zien het structuurregime als een beschermingsconstructie, terwijl het wel als zodanig functioneert.'

Van der Goot en Van het Kaar willen het structuurregime wel ter discussie stellen. Zij menen dat de verplichte coöptatie (commissarissen benoemen hun eigen opvolgers) het zittende management te veel beschermt. 'Commissarissen zouden geheel of gedeeltelijk moeten worden benoemd door directe benoeming of door een bindende voordracht van belanghebbenden (zoals aandeelhouders).'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden