De Jeep Grand Cherokee gebruikt motoren van het Fiat/Chrylserconcern en kwam als verdacht naar voren in een onderzoek dat de RDW in september vorig jaar publiceerde.
De Jeep Grand Cherokee gebruikt motoren van het Fiat/Chrylserconcern en kwam als verdacht naar voren in een onderzoek dat de RDW in september vorig jaar publiceerde. © AFP

Nederlandse toezichthouder verdenkt Fiat van gebruik sjoemelsoftware

Autofabrikant Fiat/Chrysler wordt verdacht van het gebruik van sjoemelsoftware in dieselmotoren die het concern heeft geleverd aan auto's van de merken Jeep en Suzuki. Toezichthouder RDW heeft het Openbaar Ministerie gevraagd strafrechtelijk onderzoek te doen naar mogelijke malversaties.

Het gaat om de Jeep Grand Cherokee en de Suzuki Vitara. Beide voertuigen, die motoren van het Fiat/Chrylserconcern gebruiken, kwamen als verdacht naar voren in een onderzoek dat de RDW in september vorig jaar publiceerde. Aanleiding voor het onderzoek was het dieselschandaal bij Volkswagen. Omdat de RDW in het verleden een zogenoemde typegoedkeuring had verzorgd, besloot de instantie alle eerder toegelaten diesels opnieuw te testen op het gebruik van verboden software.

Uit dit onderzoek kwamen zestien voertuigen van diverse merken als verdacht naar voren. De uitstoot van het schadelijke NOx op de openbare weg was bij deze auto's veel hoger dan op basis van de toelatingseis mag worden verwacht.

Bij deze modellen is mogelijk gebruikgemaakt van software die schoonmaaksystemen na bepaalde tijd uitschakelt

Onderzoekers van de RDW hebben daarom de afgelopen maanden extra tests afgenomen en fabrikanten gevraagd naar een verklaring voor 'afwijkend emissiegedrag'. De meeste autoconcerns konden naar tevredenheid uitleggen waarom de uitstoot van schadelijke stoffen onder bepaalde omstandigheden hoger is, maar voor de Suzuki Vitara en de Jeep Grand Cherokee kwam geen aannemelijke verklaring.

Tijdens de uitvoerige controles ontdekten technici van RDW dat bij deze modellen mogelijk gebruik is gemaakt van software die schoonmaaksystemen na een bepaalde tijd uitschakelt, of die kijkt of sprake is van een koude motor of niet. Het uitschakelen van filtersystemen op basis van tijd of bijvoorbeeld koelwatertemperatuur is volgens de Europese wet verboden.

Systemen die NOx filteren mogen wel geleidelijk worden uitgezet als er omstandigheden zijn die tot motorschade kunnen leiden. Bijvoorbeeld bij lagere buitentemperaturen. Dan hoeven de schoonmaaksystemen minder hard te werken als de fabrikant kan aantonen dat anders de kans toeneemt dat delen van de motor verstopt raken met dieselroet. Omdat dit tot kostbare reparaties leidt, mogen de systemen een tandje lager of zelfs helemaal uit als het koud is.

Inmiddels is een software-update gemaakt die de uitstoot verlaagt

Fabrikanten houden echter hun eigen ideeën na op wat 'koud' is. Bij de Opel Mokka schakelen systemen bijvoorbeeld al af bij 18 graden Celsius, wat in de Nederlandse praktijk betekent dat ze vrijwel altijd uit staan. Doordat Opel heeft aangetoond dat de gebruikte schoonmaaktechnologie 'niet robuust' is, overtreedt het concern niet de Europese wet, ook al is de uitstoot van dit model vrijwel altijd veel hoger dan de laboratoriumtest waarop ze is toegelaten.

Ook voor modellen van Hyundai, Kia en Chevrolet hebben de fabrikanten afdoende verklaringen kunnen geven voor de soms zeer hoge uitstoot, stelt de RDW. Voor twee andere modellen van Suzuki (de SX4) en Jeep (de Wrangler) acht de toezichthouder de uitleg over het afschakelen van schoonmaaksystemen ook afdoende. Bij de eerder geteste Volvo XC90 bleek sprake van een defecte sensor, waardoor de uitstoot hoog was. Bij een hertest voldeed deze diesel aan de eisen.

Voor de Grand Cherokee en de Vitara hebben Fiat, Jeep en Suzuki geen bevredigende antwoorden kunnen geven op de vragen van de RDW. Voor de Grand Cherokee heeft Fiat inmiddels wel een software-update gemaakt die de uitstoot verlaagt. De update komt deze maand beschikbaar. Ook voor de Vitara is er zo'n update. De Jeep stoot na de update in de praktijk nog altijd veel meer uit dan in het lab, maar de verlaging is voldoende om hem in lijn met andere diesels te brengen.

Wij hebben geen stok achter de deur

Teun Verschuren van de RDW

Niettemin wil de RDW weten of in het verleden mogelijk gebruik is gemaakt van sjoemelsoftware. De dienst heeft de onderzoeksresultaten doorgestuurd naar het OM. Zelf kan de RDW geen boetes opleggen. 'Wij hebben geen stok achter de deur', zegt mede-opsteller van het rapport Teun Verschuren van de RDW.

Bij de Suzuki lijkt sprake van een zogenoemde 'tijdgerelateerde schakeling'. Dit betekent dat schoonmaaksystemen na verloop van tijd worden uitgeschakeld. Omdat een uitstoottest in het laboratorium is begrensd tot 20 minuten, kan een fabrikant rommelen door de systemen deze periode te laten werken, om ze daarna volledig uit te schakelen. 'Ontoelaatbaar', oordeelt de RDW. Bij de Grand Cherokee waren de uitstootwaarden bij een warme motor vele malen hoger dan bij een koude. Als de motor op bedrijfstemperatuur is, spuit tot ruim negen keer meer NOx uit de uitlaat. Tijdens de toelatingstest, die bij koude motor gebeurt, is de uitstoot keurig volgens de norm.

Het Openbaar Ministerie liet maandag weten te onderzoeken of er aanknopingspunten zijn voor een strafrechtelijk onderzoek. Het zal zeker enkele weken duren voordat het OM weet of het tot vervolging zal overgaan. Fiat, dat ook bij andere Europese lidstaten en in de Verenigde Staten onder vuur ligt wegens de mogelijke toepassing van sjoemelsoftware, heeft nog niet gereageerd op de uitkomsten van het rapport.

Met medewerking van wob-onderzoekster Marlies de Brouwer.

Ook Fiat Chrysler beschuldigd van gebruik sjoemelsoftware
Na Volkswagen wordt nu ook autofabrikant Fiat Chrysler beschuldigd van het gebruik van sjoemelsoftware in dieselmotoren. De Amerikaanse milieutoezichthouder EPA stelde gisteren dat Fiat in meer dan 100 duizend trucks en SUV's vermoedelijk software heeft geïnstalleerd die uitstootmetingen om de tuin leidt.

Hoe het gesjoemel met diesels bij Volkswagen aan het licht kwam
Volkswagen maakte gisteren excuses voor het dieselschandaal. Het autoconcern wilde de grootste worden in de VS en dacht ongestraft de strenge emissienormen te kunnen omzeilen. (+)

Luidt dit de val van de dieselauto in?
Miljoenen Volkswagens met sjoemelsoftware die de vervuiling verbloemen, het uitstootschandaal zal gevolgen hebben. Wat gaan de consument, de politiek en de auto-industrie ervan merken? (+)

'Met gesjoemel in de autobranche doe je meer kwaad dan goed'
Bij de inspecties rondom de autoproductie is sinds het Volkswagenschandaal snel bijgeleerd. Wat bedrijven zelf opgeven over uitstoot wordt niet meer vertrouwd, de testrijders van de RDW willen alles zelf meten. In Lelystad bijvoorbeeld. (+)

Brussel negeerde jarenlang signalen gesjoemel dieselauto's
De Europese Commissie heeft jarenlang aanwijzingen genegeerd dat autofabrikanten rommelen met de uitstoot van hun dieselwagens. Dat beeld komt naar voren uit het nog vertrouwelijke feitenrelaas over het dieselschandaal dat een speciale onderzoekscommissie van het Europees Parlement vandaag naar buiten brengt.