Nieuws

Nederlandse supermarkten dreigen met boycot als Braziliaanse president Amazone niet beschermt

Nederlandse supermarkten dreigen president Jair Bolsonaro met een boycot van soja en andere landbouwproducten uit Brazilië. De supers, en ook Nederlandse veevoederbedrijven, sluiten zich aan bij een grote internationale groep ondernemingen. Die keert zich tegen een Braziliaanse wet die verdere kap van de Amazone mogelijk maakt.

Brazilië is samen met de VS de grootste producent van soja ter wereld. Boeren verbranden het oerbos om het vrijgekomen land te kunnen verbouwen. Beeld AFP
Brazilië is samen met de VS de grootste producent van soja ter wereld. Boeren verbranden het oerbos om het vrijgekomen land te kunnen verbouwen.Beeld AFP

Het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) bevestigt dat deze week namens alle grote ketens in Nederland is besloten de brief over de kwestie aan de Braziliaanse regering mede te ondertekenen. Ze reageren hiermee op een vorige week vrijdag ingezette versnellingsprocedure, waarmee de wet deze week zonder al te veel democratische hobbels aangenomen kan worden.

Het is uitzonderlijk dat zoveel Nederlandse bedrijven zich met dreigende taal nu rechtstreeks richten tot een regering. ‘Dit is inderdaad next level’, zegt CBL-directeur Marc Jansen. ‘We zien dat onze afspraken over ontbossing met Braziliaanse leveranciers niet genoeg zijn. Daarom hebben we gemeend ook de beslissers een signaal te moeten geven. Niet omdat we tegen de Braziliaanse regering zijn, maar omdat we de Amazone willen beschermen.’

In mei leidde dezelfde brief, maar toen met minder ondertekenaars, al tot het tijdelijk verdwijnen van de wet van de parlementaire agenda. Naast grote internationale namen, zoals Tesco, Aldi en Burger King, ondertekende toen ook al Albert Heijns moederbedrijf Ahold Delhaize.

Het grootste pijnpunt is de verbouw van soja. Brazilië is samen met de VS de grootste producent ter wereld. Veel van de soja in Brazilië groeit op plekken waar eerder oerbos of andere kwetsbare natuur stond. Door het oprukken van sojaplantages moeten inheemse volkeren geregeld hun land gedwongen verlaten.

Via Nederlandse havens

Na veruit de grootste afnemer China heeft Nederland de belangrijkste spilfunctie in de wereldwijde bulkhandel in (Braziliaanse) soja. Via de Amsterdamse en Rotterdamse havens komt het grootste deel van het eiwitrijke gewas uiteindelijk terecht in de ruif van Europese koeien, varkens en kippen. Het Wereld Natuur Fonds (WNF) is dan ook zeer te spreken dat Nevedi, brancheorganisatie voor de Nederlandse veevoedersector, ook onder de brief staat. ‘Dit laat zien dat duurzaamheid in de hele samenleving begint door te dringen’, zegt Amazone-expert Merijn van Leeuwen van WNF.

De briefschrijvers wijzen erop dat de afgelopen jaren ‘extreme aantallen bosbranden en ontbossing in Brazilië hebben plaatsgevonden’. En dat de ‘doelen en budgetten om dit te verminderen steeds ontoereikender zijn’. Het maakt het volgens de afzenders ‘extreem verontrustend’ te zien dat vervolgens een wet wordt aangenomen, die ‘in potentie zorgt voor nog grotere dreiging voor de Amazone’.

De smeekbede ten spijt, de verwachting is dat de Braziliaanse wet – die ook regelt dat betrokkenen bij landroof hun grond straffeloos mogen houden – deze week wordt aangenomen. ‘Dan hebben we geen andere keuze dan het gebruik van de keten voor Braziliaanse landbouwgrondstoffen te heroverwegen’, klinkt het dreigement in de brief.

Eiwitstromen

Het is nog wel de vraag hoe dit er concreet uit gaat zien. Mogen schepen van grote sojaverwerkers als Cofco of Cargill vanuit Brazilië straks niet meer aanmeren in Nederland? CBL-directeur Jansen erkent dat dit met een bulkproduct heel ingewikkeld is. ‘Met name de veevoederbedrijven zullen moeten kijken hoe ze eiwitstromen kunnen verleggen’, zegt hij. Brancheorganisatie Nevedi was woensdag niet bereikbaar voor commentaar.

De kwestie laat volgens Jansen in ieder geval zien dat Europa nog meer werk moet maken van het telen van eigen eiwitgewassen, die overzeese soja kunnen vervangen. ‘Want je wilt niet te veel afhankelijk blijven van landen waar je vraagtekens bij zet qua ecologische duurzaamheid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden