interview

'Nederlandse startups moeten de wereldmarkt veroveren'

Het nieuwe StartupDelta gaat beginnende bedrijfjes een kontje geven. Directeur Sigrid Johannisse vindt dat we daarbij niet te bescheiden moeten zijn: de wéreld is het speelveld.

Sigrid Johanisse. Beeld Cigdem Yuksel

Nederlanders moeten minder als kruideniers denken, als ze willen meedoen in de wereld van Facebook, Apple en Google. Dit is niet de boodschap van een jonge ondernemer of een gevierd zakenman, maar van een 50-jarige topambtenaar op Economische Zaken. 'We moeten veel sneller de wereldmarkt op', zegt Sigrid Johannisse, directeur van het begin dit jaar begonnen StartupDelta.

Ze wil beginnende ondernemers en politici in Nederland wakker schudden, omdat ze zich zorgen maakt over het klimaat voor startups, de nieuwe bedrijven in onze economie. In andere landen is dat klimaat veel beter. Het volgende Facebook kan immers ook uit de polder komen. Maar dan moeten we wel wat actiever op zoek naar de Nederlandse Mark Zuckerberg.

De overheid kan daarbij helpen, zegt Sigrid Johannisse, onder meer met een nieuw op te richten startupfonds. Waarom is dat belangrijk? Kleine internet- en technologiebedrijven kunnen in korte tijd uitgroeien tot grote internationale bedrijven. En dan vormen ze reusachtige banenmotoren.

Haar voormalige baas in Brussel, oud-eurocommissaris Neelie Kroes, is als startupambassadeur aangesteld. Ze reizen momenteel het land door om ideeën te verzamelen. Op 8 juni presenteren ze hun plan in het Catshuis in Den Haag.

Vorig jaar kwamen er 187.177 nieuwe bedrijven in Nederland bij. Genoeg bedrijvigheid zou je zeggen.

'Met de bedrijvigheid zit het inderdaad wel goed. Toch kunnen we nog veel beter worden door de jonge aanwas te laten groeien. Nieuwe bedrijven breken nog te weinig door in het buitenland. Ze moeten net zo bekend en succesvol worden als onze oude multinationals Philips en DSM.'

Hoe gaat u daarbij helpen?

'Onder meer door investeerders naar Nederland te halen. Zij beschikken over het geld en de ervaring om vernieuwende bedrijven tot bloei te brengen. We willen hun investeringen bijvoorbeeld aftrekbaar maken van de belasting, waardoor ze zich hier eerder vestigen. Ook moet ons land aantrekkelijker worden voor buitenlands talent dat hier een bedrijf wil starten.'

Google heeft 60 miljard dollar op zijn bankrekening. U heeft een kleine 500 duizend euro budget voor anderhalf jaar. Dat lijkt eerder Hollandse zuinigheid dan het grote denken waarvoor u pleit.

'We gaan de zaken wel degelijk groots aanpakken, maar het heeft nog tijd nodig. We hopen de premier over te halen een nationaal startupfonds in het leven te roepen, met veel meer geld.'

Maar 'staatssteun' voor riskante startups, is dat wel een goed idee? Met de overname van ABN Amro zitten we nog behoorlijk in onze maag...

'De overheid zal er slechts een klein aandeel in hebben. Het grootste deel van de mogelijk 300- tot 400 miljoen euro moet van private partijen komen: pensioenfondsen, andere institutionele beleggers en de buitenlandse investeringsmaatschappijen uit Silicon Valley.'

Op het voormalige marineterrein in Amsterdam, achter het Scheepvaartmuseum, treft StartupDelta de voorbereidingen. Een schilder is bezig de muur in de ontvangsthal van het hoofdkantoor te witten. Er was eerst een drie meter hoge afbeelding van Nederlandse militairen, vertelt hij.

Het pand moet opgeknapt worden om straks de geldschieters en interessante bedrijven te verwelkomen. De gangen en tientallen kamers van het oude Poortgebouw, de plek waar de VOC ooit touwen maakte, ogen nu nog leeg. Het moet een visitekaartje van Nederland worden.

Op het terrein buiten heeft de gemeente Amsterdam grote plannen. Zo komt er op deze tot voor kort geheime plek een hotel waar buitenlandse ondernemers goedkoop kunnen overnachten.

Neelie Kroes wordt verwelkomd door de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, op haar eerste werkdag voor StartupDelta. Beeld anp

Is dat wel een taak voor de overheid? In Silicon Valley wordt alles toch aan de markt overgelaten?

'Ook daar heeft de overheid voorwaarden geschapen, al vergeten mensen dat graag. Als we niets doen, dreigt Nederland achterop te raken. In alle grote buurlanden om ons heen zijn de overheden bezig startups te ondersteunen. In Engeland heeft de overheid bijvoorbeeld investeringen in startups al lang fiscaal aftrekbaar gemaakt. De Duitse en Franse overheden nemen deel in startupfondsen en dat werkt daar als stimulans.'

Dus u gaat bepalen welke ondernemers creatief genoeg zijn?

'Nee, dat is zeker niet de bedoeling. Maar we kunnen op een andere manier sturend optreden. Nu heeft elke provincie, stad of universiteit zijn eigen broedplaats. Dat is te versnipperd. Door een nationale aanpak worden we beter herkenbaar als vestigingsplaats voor startups in Europa en kunnen we jonge bedrijven hier naartoe halen. Bedrijfjes die zich nu nog vestigen in Londen, Parijs of Berlijn. '

Wat is de rol van mevrouw Kroes?

'Ze heeft een enorm netwerk en fungeert als breekijzer. Zowel zakenmensen als politici, ze luisteren naar haar. Dat helpt.'

Vorig jaar is al veel geïnvesteerd in Nederlandse startups. Daar kwam u als overheid evenmin aan te pas. Bent u wel nodig?

'Nederland wordt opgepikt als vestigingsplaats, dat klopt. Een positief signaal. Maar de ondernemers moeten nu voor het geld zelf naar het buitenland. Het is belangrijk echt een eigen nationaal fonds te hebben. Je krijgt anders hetzelfde fenomeen als bij ons voetbaltalent: zodra iemand doorbreekt, wordt hij door het buitenland weggekocht.'

Wat kunnen we leren van Google en Facebook?

'Vooral de mentaliteit. We zijn nog iets te veel een land van kleine zelfstandigen, ondernemers die genoegen nemen met een kleine winkel in hun eigen stad of dorp. Heel goed, maar we hopen op meer baanbrekende ideeën. Het is belangrijk dat startups het lef hebben om te zeggen: we blijven niet in Nederland met ons internetbedrijfje, maar gaan de wereldmarkt veroveren.'

Vanuit haar werkkamer kijkt ze uit op de kade waar in de Gouden Eeuw de oorlogsschepen van de Admiraliteit, voorloper van de marine, vertrokken om de handelsschepen van de VOC op de wereldzeeën te beschermen. De Hollandse koopvaardij begon ooit als startup, helpt Johannisse graag herinneren. 'En zonder het extra zetje van de staat van toen waren we nooit zo succesvol geworden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden