Nederlandse rechter bevoegd in zaak tussen Shell en Nigeriaanse boeren

Voor het eerst wordt een Nederlandse multinational in Nederland aangeklaagd voor milieuschade die door een dochterbedrijf in het buitenland is aangericht. Olieconcern Shell moet komend voorjaar voor de Nederlandse rechter opening van zaken geven over olielekkages in Nigeria in 2008.

Een olie-installatie van Shell in Nigeria. Beeld afp

Dat heeft het gerechtshof in Den Haag vrijdag in hoger beroep bepaald in een door vier Nigeriaanse boeren en Milieudefensie aangespannen zaak. 'Shell is al jaren bezig met het opwerpen van juridische blokkades, maar nu hebben we een verpletterende overwinning geboekt', jubelt campagneleider Geert Ritsema van Milieudefensie.

Shell is 'teleurgesteld' over het vonnis en beklemtoont dat het gerechtshof zich niet heeft uitgesproken over de schuldvraag. Of de multinational aansprakelijk kan worden gesteld voor de milieuschade in de Nigerdelta, moet de inhoudelijke behandeling van de zaak uitwijzen.

Nigerdelta

Eerder dit jaar werd bekend dat Shell alle kosten voor het opruimen van de olievervuiling in een deel van de Nigerdelta betaalt. Hoe kwam deze opmerkelijke ommezwaai tot stand? (+)

Door Shell vervuilde Nigerdelta. Beeld afp

Milieuschade

Shell heeft 6.000 kilometer pijplijn door Nigeria lopen waarbij volgens een VN-rapport uit 2011 'herhaaldelijk' milieuschade optreedt als gevolg van lekkages. Die worden voor alles veroorzaakt door sabotage, heeft Shell altijd betoogd. Volgens de Nigeriaanse wet is Shell verplicht de olieleidingen te bewaken.

Lekkages uit twee ondergrondse pijpleidingen en een olieboorput in de periode 2004-2007 veroorzaakten grote milieuschade. Het ging om installaties van SPDC, een Nigeriaanse dochterbedrijf van Shell. Akkers en visvijvers werden onbruikbaar waarop vier Nigeriaanse boeren, gesteund door Milieudefensie, in 2008 een procedure voor schadevergoeding begonnen bij de Haagse rechtbank tegen de Brits-Nederlandse multinational.

Dochterbedrijf

Shell voerde steeds aan dat de zaak alleen door de Nigeriaanse rechter kan worden behandeld omdat de verwijten een Nigeriaans dochterbedrijf betreffen. 'Het moederconcern bezit 100 procent van de aandelen, maar Shell betoogde voortdurend dat SPDC een andere rechtspersoon is. Die verdedigingslinie is nu helemaal aan flarden', zegt Geert Ritsema van Milieudefensie.

Volgens Ritsema biedt de uitspraak van het Haagse hof houvast voor andere getroffen boeren om nu ook rechtszaken te beginnen tegen het olieconcern. 'Los van deze zaak zijn er onder meer door de VN heel veel milieuzaken gedocumenteerd waarbij Shell een rol speelt.' In een enkel geval, zoals rond het dorp Bodo in 2008, erkent Shell dat de olielekkages niet het gevolg zijn van sabotage maar van verwaarloosde defecten aan de pijplijn.

Transparantie

Het Haagse gerechtshof bepaalde vrijdag dat Shell de eisers inzage moet geven in bepaalde stukken die mogelijk meer duidelijkheid kunnen bieden over de oorzaak van de lekkages. En over de bewakingsmaatregelen die het olieconcern zegt te hebben getroffen in Nigeria.

Het gaat bijvoorbeeld om onderhoudsverslagen die dochterbedrijf SPDC wettelijk verplicht is op te stellen. Ook mogen de advocaten van de vier Nigeriaanse boeren en van Milieudefensie bij een notaris contracten over de bewaking van de pijpleidingen inzien. Daaruit moet onder meer blijken of het Shell ernst is sabotage tegen te gaan.

Ritsema: 'Helaas krijgen we geen inzicht in notulen van vergaderingen van het moederbedrijf over de milieuzaken in Nigeria. Dat is jammer want anders zouden we door dat hele juridische rookgordijn - dat SPDC helemaal zelfstandig zou opereren- heen kunnen breken.'

Advocaat Channa Samkalden (L) en campagneleider Geert Ritsema van Milieudefensie na de uitspraak van het Gerechtshof Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden