DE ONDERNEMING

Nederlands Dagblad: warme krant over een veilige wereld

Gereformeerden zijn inmiddels een minderheid op de redactie, al moeten redacteuren wel christen zijn. Geen onderwerp is taboe, maar over oorlog schrijft het Nederlands Dagblad amper.

Redactiegebouw in Barneveld. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Redactiegebouw in Barneveld.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Als de Volkskrant-scribent maandagmiddag 14 december haar opwachting maakt op de redactievloer in Barneveld, heeft directeur Sjirk Kuijper net een kom erwtensoep en een Psalm achter zijn kiezen. 'Gij 's Heeren knechten, looft den Heer; Looft Zijnen naam, verbreidt Zijn eer', is het bijbelse lied dat Kuijpers collega-directeur Rinder Sekeris uitkoos voor de maandopening. Alle medewerkers van het Nederlands Dagblad (ND) gebruiken eens per maand gezamenlijk de middagmaaltijd, waarbij ze God vragen hun arbeid te zegenen. Kuijper of Sekeris leest bij die gelegenheden voor uit de Bijbel. De bijeenkomst wordt altijd afgesloten met het zingen van een psalm.

Sekeris koos deze maand voor nummer 113. 'In de traditionele vertaling, daar kreeg ik wel commentaar op', grinnikt hij na afloop. 'Ik houd zelf erg van dat ouderwetse Nederlands, maar veel collega's geven de voorkeur aan de moderne variant. Die is veel toegankelijker.'

Deze uitspraak van Sekeris kan symbool staan voor de zoektocht van het ND naar zijn plek in een veranderende wereld. De krant werd in 1944 opgericht onder de titel Reformatie Stemmen, als spreekbuis van de zoveelste afsplitsing van de Nederlandse protestantse kerk: de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. De redactie onderhield nauwe banden met de politieke partij Gereformeerd Politiek Verbond (GPV), een van de twee vaders van de ChristenUnie.

Geen taboes

De verzuilde titel van de krant werd in 1967 gewijzigd in het wat non-descripte Nederlands Dagblad. Kuijper protesteert tegen de suggestie dat dit een nogal identiteitsloze naam is voor een christelijk dagblad. 'Ik vind het juist een heel goede naam. Met zo'n neutrale naam drukken we uit dat wij niet in onszelf gekeerd zijn, zoals het Reformatorisch Dagblad, maar dat we met een open en belangstellende blik naar buiten kijken. Onze lezers willen weten wat er in de wereld gebeurt, ook als dat niet strookt met hun eigen opvattingen.'

Kuijper claimt dat geen enkel nieuwsonderwerp taboe is voor het ND. De krant schrijft af en toe zelfs (kritisch) over darkrooms, de seksontmoetingsplaatsen voor promiscue homoseksuelen. Maar wie de krant doorbladert, valt het verschil met seculiere dagbladen op. Het ND straalt geborgenheid uit. Het is een zachte, warme krant over een veilige, overzichtelijke wereld. Oorlog, geweld, criminaliteit: het ND schrijft er nauwelijks over en als dat toch gebeurt, wordt die berichtgeving ingebed in compassie en/of spiritualiteit. Over de burgeroorlog in Syrië bericht de krant meestal vanuit het perspectief van vluchtelingen, hulpverleners of geestelijken.

Profiel

Bedrijf Nederlands Dagblad
Waar Barneveld
Sinds 1944
Aantal werknemers 80
Jaaromzet ruim 10 miljoen euro

Andere gereformeerde kerken

De titelwijziging in 1967 markeerde een doelgroepverbreding: de leiding van de krant wilde zich niet meer uitsluitend richten op de kleine zuil van de vrijgemaakt gereformeerden, maar ook de aanhangers van andere gereformeerde kerken bedienen.

Die herpositionering is nog steeds gaande, zegt Kuijper (49), die naast directeur ook hoofdredacteur is. De 44- jarige Sekeris is directeur-uitgever en heeft daarmee een commerciëlere rol. De abonnees van de krant zijn hoofdzakelijk actieve christenen, maar dat zijn al lang niet meer louter gereformeerden. Op de voorpagina van 9 december stond een grote foto van paus Franciscus, naast een nieuwsbericht met de kop 'Paus opent jubeljaar'.

Allemaal christen

Gereformeerden zijn inmiddels in de minderheid op de redactie. Sekeris was in 1998 een van de eersten van andere gezindte die bij het ND werd aangenomen ('Ik ben Nederlands Hervormd'). Wel zijn alle redacteuren christen. Een moslim, atheïst of jood als vaste kracht op de redactie is nog ondenkbaar. 'Zij geloven niet dat Jezus de Zoon van God is. Die denkwereld verschilt te veel van de onze.'

Het christendom drukt een duidelijk stempel op de burelen in Barneveld. Aan de muur van Kuijpers werkkamer hangt een eenvoudig houten kruis. Op de tafel tegenover de receptie, waar bezoekers mogen plaatsnemen, ligt het stichtelijke werk Woestijnvaders - Inspiratie voor nu.

Het kleine Nederlands Dagblad bezet het speelveld tussen de veel grotere concurrenten Trouw en Reformatorisch Dagblad. De eerste is van origine protestants-christelijk, maar in de loop der decennia sterk geseculariseerd. De streng gereformeerde concurrent uit Apeldoorn richt zich uitsluitend op de harde kern van de Bible Belt, die van Staphorst naar Zuid-Beveland loopt.

Directeur-hoofdredacteur Sjirk Kuijper (rechts) en directeur Rinder Sekeris van het Nederlands Dagblad. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Directeur-hoofdredacteur Sjirk Kuijper (rechts) en directeur Rinder Sekeris van het Nederlands Dagblad.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Zwarte kousen

Sekeris en Kuijper willen het zwarte-kousenimago van hun krant graag nuanceren. 'We hebben de meeste abonnees in de provincies Zuid-Holland, Groningen en Overijssel. Dus niet op de Veluwe', meldt Sekeris. 'Ons abonneebestand telt meer ChristenUnie- en CDA-stemmers dan SGP-aanhangers', vult Kuijper aan. Uit een recent lezersonderzoek kwam naar voren dat slechts 7,5 procent van de ND-lezers SGP stemt.

In de nabije toekomst hoopt Kuijper zich ook in fysiek opzicht wat verder van de Veluwe te verwijderen. Het redactiekantoor op het Barneveldse bedrijventerrein Harselaar staat al enige tijd te koop. Zodra er een koper is gevonden, gaat het ND op zoek naar een nieuw nest in de driehoek Amersfoort-Utrecht-Hilversum.

De meeste bedrijven maken verhuisplannen als ze uit hun jasje dreigen te groeien, maar bij het ND is het omgekeerde het geval. Zoals bij eigenlijk alle dagbladen is de redactie de afgelopen jaren gekrompen: van 53 redacteuren in 2008 naar 46 nu. Zo'n kleine redactie moet keuzen maken. Aan sportverslaggeving doet het ND niet of nauwelijks en veel landelijk nieuws (zoals alle economische berichten) betrekken de Barnevelders rechtstreeks van de Volkskrant, waarmee het ND een afname-overeenkomst heeft gesloten. Ook met het Reformatorisch Dagblad wordt soms kopij gedeeld. De ND-verslaggevers concentreren zich op buitenlands nieuws (de krant besteedt relatief veel - positieve - aandacht aan Israël), religie en geestelijk leven, christelijke politiek, cultuur en media.

Uitdaging

Eind september had het ND ruim 22 duizend betalende abonnees, blijkt uit cijfers van het Nationaal Onderzoek Multimedia. Het christelijke dagblad bungelt daarmee onderaan de lijst van landelijke dagbladen; het Reformatorisch Dagblad is met 44 duizend exemplaren twee keer zo groot.

Sekeris noemt het winstgevend houden van een landelijk dagblad met zo'n kleine oplage 'een uitdaging'. De krant lijdt geen verlies meer, beweren de directeuren. 'Dit jaar verwachten we ergens tussen de 50.000 en 100.000 euro in de plus te eindigen'. Het Friesch Dagblad, dat een nog kleinere oplage heeft, moest twee jaar geleden een 'bedelbrief' sturen aan abonnees om een faillissement af te wenden. Zo ver komt het bij het ND voorlopig niet, zeggen Sekeris en Kuijper.

Er is (net als bij andere dagbladen) wel een verschuiving gaande van papieren naar digitale abonnementen, maar dat pakt voor het ND tamelijk gunstig uit, zegt Kuijper. 'Onze distributiekosten zijn daardoor flink gedaald.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden