ColumnKoen Haegens

Nederland wordt slapend rijk, maar wat doet dat met ons?

null Beeld
Koen Haegens

Mijn bruto jaarsalaris bedroeg afgelopen jaar ruim 50 duizend euro. In dezelfde periode werd mijn huis bijna 60 duizend euro meer waard. Ik behoor dus tot de groeiende groep Nederlanders die meer verdient met niks doen dan met werken.

Zoiets werkt door in de mentaliteit. Historici zullen ­terugblikken op de vroege jaren twintig als een tijd waarin mensen in de ban waren van snel geld verdienen. De deze week verschenen Quote 500 staat vol jonge start-up-ondernemers die, als gevolg van een goed getimede investeringsronde, op papier plotseling miljonair of zelfs miljardair zijn. Soms is één handige mondkapjesdeal al voldoende. Zelf betrap ik me ook op zulke gedachten. Begin 2014 schreef ik voor het eerst uitgebreid over de bitcoin. Als ik toen in plaats van kritisch te wezen gewoon zou zijn ingestapt, was mijn vermogen nu 111 keer zo groot. Loser.

De zucht naar ‘makkelijk binnenlopen’ heeft ook politieke consequenties. Onlangs woonde ik in Utrecht een lezing bij. Na afloop ontspon zich een boeiende discussie over een paper van Atif Mian (Princeton), Ludwig Straub (Harvard) en Amir Sufi (Chicago). Eerder toonden zij aan dat de huidige lage rente vooral komt door toegenomen ongelijkheid. Rijke families weten van gekkigheid niet meer wat ze met hun euro’s aan moeten – vandaar dat overschot aan geld.

Nu voegen ze hier een element aan toe: schulden. Die drukken de economische vraag. Centrale banken bestrijden dit nu al jaren door hun geldkraan wijd open te zetten. Op korte termijn zorgt dat voor feest – zie de Nederlandse economie. Op langere termijn kampt de wereld echter met hogere schulden. Dat betekent opnieuw minder consumptie en een nog lagere rente.

Gelukkig hebben de drie economen een alternatief voor het huidige stimuleringsbeleid: pak de ongelijkheid aan. Een nivelleringsfeestje dus. Dat helpt de lage inkomens, roomt de besparingen af en normaliseert de rente. Klinkt goed, niet? Maar daarop nam de Rotterdamse hoogleraar Bas Jacobs het woord. Hij wees erop hoeveel baat welvarende Nederlanders hebben bij de huidige status quo. Het eigen huis, ander vastgoed, aandelen: het wordt almaar meer waard. Waardoor de politieke wil verschrompelt om iets te doen aan die verlammende spiraal van groeiende ongelijkheid en lage rentes.

Dinsdagochtend bevestigde De Telegraaf zijn stelling. ‘EU kaapt onze hypotheekrenteaftrek’, luidde de verontwaardigde kop op de voorpagina. Eerder kwam De Nederlandsche Bank onder vuur te liggen met haar voorstel woningbezit te belasten als ‘normaal’ vermogen. Dat zet een rem op de huizenprijzen en maakt een eind aan de fiscale discriminatie van huurders. Het blijkt zowaar zonder koopkrachtpijn te kunnen.

Natuurlijk valt op dat DNB-plan van alles aan te merken. Lezers schreven dat ouderen met een laag inkomen moeilijk zo’n extra belasting kunnen ophoesten. Sommigen zien het als een boete op aflossen. Waardevolle kritiek, maar laten we eens in de spiegel kijken en onszelf in alle eerlijkheid de vraag stellen: is dat echt de reden dat ik hier tegen ben? Of is de renteniersmentaliteit van slapend rijk worden stiekem ook in mijn hoofd gekropen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden