Nederland profiteert van economische bloei Europa

De echte economie schept er bijna een sadistisch genoegen in de economen in hun hemd te zetten. De tijd van hoge groeicijfers in de westerse economieën zou voorbij zijn, hadden de economische koffiedikkijkers pas nog geconcludeerd. In de komende decennia zouden de rijke landen de handen mogen dichtknijpen bij een groei van 1,5 procent, maximaal 2 procent per jaar.

Zonaanbidders op het terras in het Vondelpark.Beeld anp

En als gevolg van onder meer de vergrijzing - ouderen geven gemiddeld minder geld uit dan jongere mensen - zouden de groeicijfers van de jaren negentig niet meer terugkeren, laat staan die van de jaren vijftig of zestig. Het Centraal Planbureau (CPB) schreef zelfs: 'Op groeicijfers van 5, 4, of 3 procent hoeven we niet meer te rekenen.'

Maar dinsdag maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat het bbp (bruto binnenlands product) nu op jaarbasis met 3,4 procent is gegroeid. Een turbogroei, in de huidige tijd. Het cijfer is geflatteerd doordat april dit jaar twee werkdagen meer telde dan vorig jaar. Maar het groeicijfer is hoe dan ook hoger dan de 2 procent die de mensen die ervoor hadden doorgeleerd maximaal mogelijk achtten.

Exportland

Veel economen staan perplex van de onverwachte groeiversnelling. 'Misschien zijn we extreem pessimistisch geweest toen het slecht ging', zegt Léon Cornelissen, hoofdeconoom bij Robeco. Hij wijst erop dat nogal wat experts zich hebben blindgestaard op de doemscenario's van de Amerikaanse econoom Robert Gordon. Die stelde, vorig jaar nog, in zijn nieuwe boek dat 'het nooit meer goed zou komen'.

Volgens Cornelissen is er in heel Europa sprake van een hausse. Daar profiteert Nederland als exportland extra van. Deels ziet hij dit als een herstelbeweging na een diepe crisis.

Ook hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS denkt dat het voor een groot deel een inhaalslag is. 'We hebben jarenlang krimp en heel lage groei gehad. Het bbp per hoofd van de bevolking is nog maar net terug op het niveau van voor de crisis', zegt hij. De groei is volgens Van Mulligen grotendeels te danken aan de investeringen. 'Met name in de woningbouw. Dat is een duidelijk inhaaleffect. Tijdens de crisis werden nauwelijks woningen verbouwd en verkocht. Nu kan de bouw de vraag naar woningen bijna niet aan.'

De stijgende huizenprijzen die er het gevolg van zijn, geven eigenaren een gevoel van welstand, waardoor ze meer uitgeven. 'Internationaal onderzoek wijst uit dat huizenprijsstijgingen de consumptie aanjagen, en dat burgers juist zuiniger worden als de woningprijzen dalen', aldus Van Mulligen. Dat kan in zijn ogen nog een tijdje doorgaan omdat de komende tijd met name in de Randstad het woningtekort groot blijft.

Moest premier Rutte het volk er vier jaar terug persoonlijk toe oproepen weer eens de portemonnee te trekken, nu blijkt uit alle cijfers dat Nederlanders het weer breed laten hangen. Behalve huizen kopen consumenten meer vervoermiddelen (auto's, e-bikes). De uitgaven aan merkkleding en elektrische apparaten (smartphones) stijgen en Nederlanders gaan vaker uit eten. Cornelissen: 'Alle cijfers staan op groen: producentenvertrouwen (hoe positief zijn de werkgevers over de economie), consumentenvertrouwen (idem voor consumenten), investeringen en huizenmarkt.'

Rooskleuriger

Vier jaar geleden moesten het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank kwartaal na kwartaal de verwachtingen naar beneden bijstellen. Telkens werden de prognoses gelogenstraft door de naargeestige economische realiteit. Nu is het precies andersom en is de werkelijkheid rooskleuriger dan de voorspellingen suggereerden. Toch zal Van Mulligen niet zeggen dat de economen ongelijk hebben gehad met hun waarschuwingen voor een structureel lage groei. Op heel lange termijn bezien - zeg van de jaren zestig tot nu - is er nog altijd een duidelijke tendens naar beneden. Daarbij spelen zeker de vergrijzing en de krimp van de beroepsbevolking een rol.

Daarnaast is er de productiviteitsparadox: nieuwe technologie leidt niet zo snel meer tot hogere productiviteit. Een ander groot obstakel voor een lange periode van hoge groei is de enorme schuldenberg. Afgelopen zaterdag nog noemde de econoom Steve Keen Nederland in de Volkskrant (+) een walking dead of debt: een zombiestaat - vanwege de torenhoge hypotheekschulden. Die observatie staat in schril contrast met het economische walhalla dat de nieuwe groeicijfers van het CBS suggereren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden