Nederland na jaar weer vrij van varkenspest

Nederland is weer geheel vrij van varkenspest. Het ministerie van Landbouw heeft dat vrijdag bekend gemaakt. Na meer dan een jaar lijkt de ziekte, die de schatkist vele miljarden kostte en de varkenssector in een zware crisis stortte, eindelijk bedwongen....

Van onze verslaggever

DEN HAAG

Controles in het laatste gebied in Noord-Brabant waar de varkenspest begin dit jaar nog heerste, hebben aangetoond dat ook daar geen besmette dieren meer te vinden zijn. Deze week kondigde het Permanent Veterinair Comité van de Europese Unie al aan dat het exportverbod van Nederlandse varkens grotendeels kan worden opgeheven.

Alleen in het gebied rond het Brabantse Venhorst gelden nog beperkende bepalingen. De streek rond Venhorst is een van de dichtst bevolkte varkensgebieden van Nederland. Het was derhalve niet toevallig de gemeente waar op 4 februari vorig jaar het eerste geval van varkenspest werd geconstateerd.

De ziekte werd uiteindelijk op 429 vooral Brabantse bedrijven aangetroffen, maar honderden andere bedrijven werden ook (preventief) ontruimd. Uiteindelijk werden meer dan elf miljoen varkens afgemaakt.

De zeer besmettelijke ziekte bleek naar Nederland te zijn overgebracht met een niet goed gereinigde veewagen die varkens had vervoerd in het Duitse Paderborn, waar de ziekte eveneens heerste. Via de intensieve contacten die Nederlandse varkenshouders met elkaar onderhouden, maar ook als gevolg van onachtzaamheid bij de veehouders en zelfs door opzettelijke overtreding van sanitaire voorschriften, verspreidde de varkenspest zich snel over vele bedrijven in vooral Zuid-Nederland.

Niet alleen varkenshouders, maar ook de overheidsinstanties leken overvallen door de epidemie. De boeren reageerden te gemakkelijk na de ontdekking van de ziekte en probeerden in hun eigen belang nog snel dieren naar het slachthuis te vervoeren.

Op het ministerie van Landbouw bleek een draaiboek voor bestrijding van de pest verouderd te zijn. Minister Van Aartsen (VVD) van Landbouw paste bovendien vooral in het begin van de epidemie een wisselvallig bestrijdingsbeleid toe, dat waarschijnlijk nog bijdroeg aan verdere verspreiding van de varkenspest.

Dat kwam hem te staan op zware kritiek van de boeren en van de Kamer. Het CDA en andere oppositiepartijen eisten eind vorig jaar een parlementaire enquête, maar daar kwam het niet van.

De grote aandacht die de media schonken aan de enorme operatie van het afmaken en verbranden van biggen en varkens, raakte het publiek. Vooral de beelden van geëlektrocuteerde varkens in grijpers veroorzaakten grote ophef.

Toen in verband met de bestrijding van de ziekte ook nog eens meer dan een miljoen pasgeboren biggen moesten worden doodgespoten, bereikte de publieke weerzin tegen de behandeling van varkens een hoogtepunt.

Mede onder druk van de publieke opinie besloot minister Van Aartsen tot een ingrijpende herstructurering van de sector. Uiteindelijk stemde de Kamer in met Van Aartsens voorstel, zij het dat ze besloot de varkensstapel niet met een kwart terug te brengen, maar met 'slechts' twintig procent (mits de boeren aan een aantal milieu-eisen voldoen).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden