nieuwscirculaire economie

Nederland is nog geen stap dichter bij een circulaire economie dan tien jaar geleden

Het doel van een volledig circulaire Nederlandse economie in 2050 is nauwelijks dichterbij gekomen. We gebruiken amper minder grondstoffen dan tien jaar geleden, terwijl het in 2030 de helft minder moet zijn. Dat blijkt uit de eerste rapportage over de circulaire economie.

In Zaandam wordt gerecycled duurzaam beton gemaakt voor onder andere fietspaden. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
In Zaandam wordt gerecycled duurzaam beton gemaakt voor onder andere fietspaden.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Nederland moet in 2050 volledig circulair zijn, is in 2016 besloten. Alles wat we willen maken, behalve voedsel, zou dan moeten worden vervaardigd van bestaande grondstoffen of onderdelen en gerecyclede materialen. ‘We moeten af van onze wegwerpmentaliteit’, sprak toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma ferm. Al in 2030, zo zei ze, zouden we halverwege dat ideaal moeten zijn.

. Beeld .
.Beeld .

Maar dat schiet nog niet erg op. Het Planbureau voor de Leefomgeving, CBS, RIVM en nog een handvol wetenschappelijke instituten publiceerden donderdag de eerste Integrale Circulaire-Economie Rapportage (ICER), een boekwerk dat vanaf nu om het jaar de stand van zaken in de ‘circulaire economie’ zal weergeven.

Voor eigen gebruik (consumptie en bedrijfsleven) heeft Nederland jaarlijks 195 miljoen ton grondstoffen nodig, evenveel als in 2010. Dat lijkt veel, maar 11,3 ton per hoofd van de bevolking is 22 procent minder dan het Europees gemiddelde. Het totale grondstoffengebruik is nauwelijks veranderd, sinds 2010 niet, sinds 2016 niet.

Nederland heeft ambitieuze doelen gesteld die niet gehaald gaan worden. Vorig jaar al had de hoeveelheid huishoudelijk afval geslonken moeten zijn tot 400 kilo per persoon; het was een kwart meer. De productie van restafval lag zelfs 80 procent boven het doel. En er wordt weer meer afval verbrand en gestort, in plaats van minder.

. Beeld .
.Beeld .

Aldert Hanemaaijer, een van de onderzoekers van het PBL, denkt dat een volledig circulair Nederland in 2050 te hoog gegrepen is, en ook de halvering van het grondstoffengebruik in 2030 lijkt hem moeilijk haalbaar. ‘Een sector als de bouw, die de komende jaren een grote bouwopdracht heeft voor woningen, komt in de problemen als die de helft minder cement, hout en zand kan gebruiken.’

De rapportschrijvers hebben wel een paar suggesties om het tempo te verhogen. Zorg dat de milieuschade op de een of andere manier in de prijs van een product terechtkomt, schrijven ze. En deins niet meer terug voor ‘drang en dwang’, want met vrijblijvendheid gaat het niet lukken. Verder zou de overheid bij zijn inkoopbeleid ‘circulaire’ eisen moeten stellen. Staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat omarmde vrijdag de adviezen.

Bij de behandeling van afval loopt Nederland voor op Europa. In Europa wordt gemiddeld 11,3 procent van het afval hergebruikt (gecomposteerd, gerecycled, verbrand voor energiewinning); in koploper Nederland is dat 28,5 procent. Zuinig zijn op grondstoffen is niet alleen een milieukwestie. Vooral zeldzame metalen zullen steeds moeilijker te krijgen zijn. En dan wordt het interessant om metalen als tantaal en kobalt voor nieuwe apparaten terug te winnen uit de afdankertjes, stelt het rapport.

. Beeld .
.Beeld .

Het aandeel van alle circulaire activiteiten in de economie is een schamele 4 procent (niet gegroeid sinds 2010), het betreft vooral reparatiebedrijven als garages en handel in tweedehands spullen. Het bedrijfsleven zou zich meer moeten richten op veelbelovende ontwikkelingen in de zogenoemde deeleconomie. Daarover wordt veel geschreven, maar er gebeurt weinig: die deeleconomie omvat nu niet meer dan 0,01 procent van de economie.

. Beeld .
.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden