Nederland gaat voorop in de 3D-markt

Hoewel niet veel mensen een 3D-printer in huis hebben, groeit de wereldwijde markt. Nederland speelt daarin een grote rol. Liefhebbers maken er thuis al van alles mee: douchekoppen, radertjes en rammelaars.

3D-printer. Foto anp

Weet u nog? Een paar jaar geleden was dit de belofte: iedereen heeft binnenkort een 3D-printer in huis die de hele dag mooie spulletjes uitbraakt. Onze eigen pizzaoven, zelf ontworpen speelgoed of een kunststof fiets. Dat was toen. We zijn voorbij de hype: die printer hebben we - op een enkeling na - níét in huis. De hooggespannen verwachtingen zijn dus bijgesteld. Het gaat nog niet om grote aantallen, maar de markt kent een zeer gezonde groei en de handel in geprinte spullen floreert.

Volgens het economisch bureau van ABN Amro werden er in 2016 in Nederland ongeveer tweeduizend zogenoemde desktop-3D-printers verkocht. Dit zijn apparaten die tussen de paar honderd en paar duizend euro kosten en waarmee kunststof objecten kunnen worden gemaakt. Telefoonhoesjes, ondersteuningspalletjes voor de IKEA-boekenkast, sieraden, een onderdeel voor een boot, dat werk. 'Bij de gewone consument is het verzadigingspunt zo langzamerhand wel bereikt', zegt David Kemps van ABN Amro. 'De grote groei zit echt bij scholen en kleinere bedrijven.' De huidige printers zijn gebruiksvriendelijk en nu ook grote webwinkels als Coolblue en Bol.com de apparaten en het bijbehorende filament (de grondstof voor de geprinte objecten) verkopen, is de drempel nog een stuk lager geworden.

Wereldtoneel

Wereldwijd werden er vorig jaar zo'n 450 duizend desktop-3D-printers verkocht, blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau Gartner. De marktvorser is ook over de komende jaren optimistisch en denkt zelfs aan 6,7 miljoen verkochte apparaten in 2020. Zover durft Kemps niet te kijken, maar ook het komend jaar voorziet hij een groei van minimaal 20 procent in het aantal verkochte apparaten. De hoeveelheid verkochte desktopprinters in Nederland mag dan nog beperkt zijn, dat geldt niet voor het aantal in ons land geproduceerde 3D-printers. Een van de grootste spelers op het wereldtoneel is Ultimaker uit Geldermalsen. In 2011 begonnen als klein opensourceproject behoort het bedrijf nu samen met XYZ uit China en het Amerikaanse Makerbot tot de topdrie.

Ook in andere segmenten voor consumenten, zzp'ers en het mkb loopt Nederland volgens ABN Amro voorop. Het van origine Nederlandse Shapeways bijvoorbeeld is de grootste onlinemarktplaats voor 3D-geprinte producten. Op de site bieden mensen hun gefabriceerde producten aan, onderverdeeld in een aantal categorieën zoals juwelen, kunst en games. Speelgoedtreintjes, onderdelen voor drones of robots, sleutelhangers, ringen, armbanden: verzin het en het is te koop. Wat het voor veel mensen aantrekkelijk maakt, is dat niets in massa wordt geproduceerd.

Een andere grote Nederlandse speler is het 3D Hubs. Dit Amsterdamse bedrijf helpt mensen bij het vinden van een lokale 3D-printer voor het produceren van een eigen design. Het werkt simpel: upload een digitaal bestandje van een ontwerp, selecteer het gewenste materiaal waarmee het onderdeel moet worden gemaakt en kies de goedkoopste of dichtstbijzijnde winkel die dit klusje kan klaren. Ongeveer zoals je vroeger naar de plaatselijke copyshop ging.

'Nederland zit in de kopgroep', concludeert Kemps. Maar om voorop te blijven lopen, zijn wel stevige investeringen nodig, waarschuwt ABN Amro. In het onderwijs bijvoorbeeld. Volgens de bank zijn er nog weinig opleidingen die zich specifiek op 3D-printing richten. Nascholing van opgeleide ingenieurs gebeurt maar mondjesmaat en de huidige mbo-, hbo- en wo-opleidingen ruimen ook geen vaste plek in voor 3D-printing. Terwijl het gebruik van 3D-printers in de techniek en medische sector juist toeneemt.


Ivo van der Velden - klinisch psycholoog

Ivo van der Velden (64) kocht zijn 3D-printer meer dan drie jaar geleden. Hij was altijd al geïnteresseerd in de nieuwste technologische ontwikkelingen. 'Ik heb veel tijd om lekker te knutselen nu ik niet meer werk, dus ik kocht een printer die ik zelf in elkaar kon zetten.'

Om te oefenen printte hij eerst 'nutteloze dingen' zoals een schaakstuk of een opgezet uiltje. Deze modellen plukte hij van het internet en laadde hij vervolgens in een computerprogramma dat de 3D-printer aanstuurt. 'Later ben ik de modellen zelf gaan maken met een ontwerpprogramma.'

Foto Aurélie Geurts

Bij complexere ontwerpen zit Van der Velden soms uren achter de elektronische tekentafel, maar een schaakstuk heeft hij in een half uurtje gepiept. Met zijn printer kan hij voorwerpen van maximaal 20x20x20 centimeter maken, maar dat zou dagen duren. 'Een schaakstuk uitprinten duurt al twee uur. Meer geavanceerde printers doen dat veel sneller.'

Buren en vrienden helpt hij uit de brand met zelfgemaakte onderdeeltjes voor boten, radertjes of meubelonderdelen. 'De 3D-printer is geen hype, het is absoluut de toekomst. Het is voorstelbaar dat we straks een ontwerp kopen en dat thuis uitprinten. Dan vervangen we defecte onderdelen gewoon zelf in plaats van telkens nieuwe producten te kopen als de oude kapot gaan.'


Jordan Hogetoorn - Student fotografie

Sinds Jordan Hogetoorn (17) voor het eerst iets las over 3D-printers keek hij zijn ouders smekend aan. Zijn moeder wilde er niet aan. Ze dacht dat het een trend was die over zou waaien. Totdat Jordan drie jaar geleden zijn eerste 3D-printer kocht. De tweede printer volgde anderhalf jaar later.

Eerst printte hij huishoudelijke voorwerpen. 'Toen de douchekop kapotging heb ik een nieuwe ontworpen. Binnen twee uur konden we weer douchen.' Ook maakte hij een onderdeel dat een fabrieksfout in een bepaald type 3D-printer verhelpt. Zijn ontwerp werd vijftienduizend keer gedownload door andere 3D-printfanaten.

Foto Aurélie Geurts

Sinds kort heeft Jordan een zusje dat blind geboren werd. 'Mijn natuurkundeleraar legde uit dat een bepaalde kleur fluorescerend roze een signaal aan de hersenen geeft waardoor ook blinden die voorwerpen kunnen waarnemen.' Inmiddels heeft hij een roze rammelaar, een poppetje en een lamp voor zijn zusje gemaakt.

Zijn twee grote passies - 3D-ontwerpen en -fotograferen - voegde hij uiteindelijk samen tot zijn pronkstuk: het 3D-portret. Hij heeft er al tien gemaakt en verkocht. Een hulpverlener van het blindeninstituut liet haar oog vallen op zijn ontwerp en moedigde hem aan om het grootschalig aan te pakken. Blinden kunnen door middel van een 3D-portret voelen hoe iemand eruitziet. 'Als ik klaar ben met mijn studie wil ik een bedrijfje oprichten.'

Livia Benders
DIRECT v2 - Tv-recensie - 66vp vpcl media film

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.