nieuws

Nederland blijft een welvarend land. Alleen wonen is een punt van zorg, blijkt uit onderzoek CBS

Nederlanders zijn in 2020 gemiddeld even ‘welvarend’ gebleven. Op één punt na: ze wonen iets minder prettig.

Tjerk Gualthérie van Weezel
Gea Ufkes is met haar man twee jaar geleden naar Ganzedijk (Groningen) verhuisd. Het huis ernaast wordt gesloopt. Ze krijgen er een serre voor terug.  Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Gea Ufkes is met haar man twee jaar geleden naar Ganzedijk (Groningen) verhuisd. Het huis ernaast wordt gesloopt. Ze krijgen er een serre voor terug.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Dat blijkt uit de zogenaamde regionale Monitor Brede Welvaart 2021 van het Centraal Bureau voor Statistiek. Daarin kijkt het CBS sinds vorig jaar voor alle provincies en gemeenten naar 42 indicatoren die samen een beeld geven van de kwaliteit van leven en van de omgeving waarin mensen leven.

Het doel is daarmee verder te kijken dan alleen het Bruto Binnenlands Product, dat lang als belangrijkste indicatie gold voor het welvaren van een land. Voor de ‘brede welvaart’ meet het CBS naast inkomen andere geluksbepalende zaken als gezondheid, vrije tijd, sociale cohesie en veiligheid.

‘Dingen die het leven de moeite waard maken’, zo vat hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen de lijst met indicatoren samen. Die lijst is geïnspireerd door de wereldwijde duurzaamheidsdoelstelling van de Verenigde Naties. Statistische bureaus in veel andere landen hanteren inmiddels een vergelijkbare maat voor welvaart.

Grote steden

Veel van de welvaartsindicatoren zijn in 2020 relatief weinig veranderd ten opzichte van de eerste meting vorig jaar. In de grote steden blijven mensen gemiddeld iets minder welvarend dan in de plattelandsregio’s, omdat zij minder gezond zijn, een lager besteedbaar inkomen hebben en een minder veilige en sociale omgeving hebben.

Laag is de welvaart in het noorden en oosten van Groningen, vooral door relatief lage inkomens, slechte gezondheid en erg weinig vertrouwen in de instituties. Het oosten van Noord-Brabant scoort juist erg goed.

Goede opleiding

De belangrijkste indicator voor een welvarend leven blijft een goede opleiding, zegt Van Mulligen. ‘We zien dat mensen met een opleiding boven mbo 1 op veel vlakken goed scoren. Dat gaat om inkomen, maar bijvoorbeeld ook om gezondheid.’

Het is een van de redenen dat opvallend veel regio’s rondom grote steden groen kleuren op de kaart met welvarende gebieden. ‘Daar wonen inderdaad veel hoogopgeleiden en er is vaak ook natuur in de buurt en het is er relatief veilig.’

In de hoogst opgeleide gebieden van Nederland, de universiteitssteden, is de score minder gunstig doordat die op milieu, veiligheid en sociale cohesie juist weer lager scoren.

Wonen

Over de hele linie is de opvallendste trend in 2020 dat Nederlanders hun kwaliteit van wonen minder zijn gaan waarderen. Dat antwoorden ze zelf op vragen van het CBS en de statistici meten ook dat de afstand tot winkels en scholen in veel gemeenten iets is toegenomen.

‘We hebben de reden dat mensen minder tevreden zijn niet nader onderzocht, maar het is natuurlijk goed mogelijk dat hier een relatie ligt met de hoge huizenprijs’, zegt Van Mulligen. ‘We kennen de voorbeelden van mensen die op zoek zijn naar een nieuw huis, maar er niet tussenkomen. Daardoor zitten ze langer vast in een woning waar ze niet tevreden mee zijn.’

Corona-effect

In de cijfers over 2020 is geen duidelijk corona-effect te zien, zo bleek eerder ook al uit de landelijke cijfers. Dat is volgens de hoofdeconoom grotendeels toe te schrijven aan de noodsteun waarmee de overheid de economie gestut heeft. ‘Natuurlijk waren er groepen zzp’ers en ondernemers die grote tegenslagen hadden, maar gemiddeld genomen was het een jaar van economische groei en kregen mensen zelfs meer geld te besteden.’

Hij verwacht dat de echte effecten van de pandemie ‘zoals leerachterstanden’ pas op een langere termijn zichtbaar zullen worden in de welvaartscijfers.

Het CBS ziet dat er bij gemeenten en provincies veel interesse is voor de regionale welvaartsdata. ‘Lokale bestuurders willen weten hoe zij het doen ten opzichte van andere gemeenten en provincies’, stelt directeur-generaal Angelique Berg van het CBS vast. ‘Ze zijn op zoek naar de punten waarop zij de kwaliteit van leven voor hun burgers zouden kunnen verbeteren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden