NieuwsMonitor Brede Welvaart

Natuur, vrije tijd en sociale contacten afgelopen jaren ingeleverd voor economische groei

Economische groei ging de afgelopen jaren ten koste van natuur, vrije tijd en sociale contacten. Dat blijkt uit de Monitor Brede Welvaart, waarover de Tweede Kamer dinsdagmiddag debatteert tijdens het Verantwoordingsdebat.

Twee vriendinnen genieten van het mooie lenteweer in het Sonsbeekpark. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hoewel de economie de afgelopen jaren goed draaide, ging het niet iedereen voor de wind. Tegelijk met de economie groeide het aantal daklozen en de tijd die we doorbrengen in de file. Ook kregen we minder tijd voor vrijwilligerswerk en sociale contacten met vrienden en familie. Dat blijkt uit de Monitor Brede Welvaart & Sustainable Development Goals, waarvan het CBS woensdag de derde editie uitbrengt.

‘We zien duidelijk een afruil,’ vindt Jan Pieter Smits, hoogleraar Meten van Duurzaamheid aan de Technische Universiteit Eindhoven en inhoudelijk projectleider van de Monitor. ‘Door de economische groei werd er meer gewerkt, maar dat ging ten koste van de overige kwaliteit van leven.’

De monitor bevat gegevens tot en met eind 2019. Voor diepgaande statistieken over het corona-tijdperk is het nog te vroeg. Wel is de monitor volgens Smits bijzonder geschikt voor het soort dilemma’s dat corona met zich meebrengt. ‘Wat is belangrijker? Volksgezondheid of economie? Deze monitor is precies gemaakt om dat soort afwegingen goed te kunnen maken, door vormen van welzijn naast elkaar te leggen.’

Biodiversiteit

In één overzicht brengt de monitor drie facetten van brede welvaart samen: hier en nu, elders in de wereld, en later. Zo heeft de rest van de wereld voordeel van onze handelsactiviteit en ontwikkelingswerk. Tegelijkertijd draagt onze actieve economie ook veel bij aan grootschalige mijnbouw en houtkap in andere landen. Wat betreft het ‘later’, daar wijst de monitor op het feit dat we interen op onze biodiversiteit, die al jaren gestaag daalt.

Ook laat de monitor een aantal andere opvallende trends zien. Zo daalt de gezonde levensverwachting van Nederlandse vrouwen al jaren. Nederland hoort op dat gebied bij de slechtst presterende landen in Europa. Daarmee staat Nederland onder Litouwen, Griekenland en Roemenië. Wat betreft het fysieke welzijn: ruim de helft van de volwassen Nederlanders lijdt aan overgewicht. Daarnaast is er een blijvende en grote kloof tussen hoogopgeleiden en laagopgeleiden. 

Dinsdag voelt de Tweede Kamer minister Hoekstra aan de tand tijdens Verantwoordingsdag, de tegenhanger van Prinsjesdag. Dit jaar speelt voor het eerst ook de Monitor Brede Welvaart een rol in dat debat, naast de economische afrekening door de Rekenkamer.

Statisticus Rutger Hoekstra, die samen met Smits aan de wieg van de Monitor Brede Welvaart stond, ziet dit als een belangrijke volgende stap. ‘Je kunt meten en monitoren tot je een ons weegt, maar het gaat erom dat de politiek zo’n instrument actief gebruikt. Met koopkrachtplaatjes en economische ramingen gebeurt dat al. Nu de brede welvaart nog: natuur, sociale cohesie, veiligheid, welzijn.’

Joost Sneller, Tweede Kamerlid voor D66, pleit ervoor de monitor stelselmatig te gebruiken om beleid te evalueren. ‘Ministers zouden bij hun beleid moeten gaan aangeven welke effecten zij daarvan verwachten voor de brede welvaart, en niet alleen maar voor het BBP of de begroting.’ Volgens Sneller zou dit zorgen voor een rijker politiek debat. ‘Dan kan de Tweede Kamer echt controleren of die bredere doelen zijn bereikt.’

Naast pittige afruilen tussen materiële en andere welvaart heeft de monitor ook optimisten iets moois te bieden: Nederland is en blijft nummer één in de EU als het gaat om ‘tevredenheid met het leven’.

Meer lezen over brede welvaart?

Ook binnen Nederland wordt de brede welvaart vergeleken tussen verschillende regio's. Daaruit bleek in 2019: de Randstad is rijker, maar het leven is mooier in Noord-Drenthe

De Nederlandse Monitor Brede Welvaart bestaat sinds 2018, dit is de derde editie. Ze is toentertijd ingesteld door de Commissie Grashof. Internationaal is inmiddels ook de Wellbeing Government Alliance actief, een verband van regeringen die niet alleen de brede welvaart meten, maar ook actief hun budget daarop inrichten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden