Na voetbal weer tijd voor crisis

Het WK-voetbal is voorbij. Het is weer tijd voor wereldcrisismanagement...

De hete plekken zijn deze week Rusland, Nigeria en nog steeds Azië, waar het crisisvirus al een jaar woekert en waarvan de derde golf ook Oost-Europa, China, Zuid-Afrika en Latijns Amerika heeft besmet. Alleen West-Europa en Noord-Amerika zijn nog van een duikeling van de beurs gevrijwaard.

Waar moet het eerst en het hevigst worden geblust? Grootste zorg is volgens The Economist en Time Rusland. Met president Jeltsin op de omslag gaat The Economist in op de financiële chaos die de democratie om zeep dreigt te helpen.

De cruciale vraag was: moeten het Westen en het IMF Rusland nogmaals te hulp schieten? Dat is inmiddels gebeurd, want maandag werd bekend dat het IMF Rusland dit jaar 15 miljard dollar noodhulp schenkt en volgend jaar nog eens 7,6 miljard.

'Is er een kans dat een borg voor de Russische banken nu wel zal helpen?'

En wat maakt Rusland zo anders dan Indonesië, dat een grotere economie heeft, maar te horen kreeg dat een algehele herstructurering van de economie de voorwaarde is voor hulp. Rusland is een geval apart, stelt The Economist. 'Als de roebel ineenstort, wacht een economische en waarschijnlijk politieke catestrofe.' Geopolitiek is Rusland nu eenmaal belangrijker voor Europa. Het is niet simpel meer een kwestie van Jeltsin in het zadel houden; het gaat erom Rusland te behoeden voor de vrije val.

Het aftellen is begonnen, beaamt Time.

Ter linker- en rechterzijde van de hervormingsgezinde premier Kirijenko wachten extremistische gieren geduldig op de ramp die zich gaat voltrekken. Aan de randvoorwaarden is al voldaan. We hebben verhalen gehoord over leraren, mijnwerkers en soldaten die soms al een jaar geen loon meer hebben gehad. De woede onder het volk wordt aangewakkerd door bedelarij, misdaad, alcoholisme en werkloosheid - onbekend onder het communisme, maar inmiddels al 9 procent.

In Russische kranten wordt gezinspeeld op een staatsgreep. 'Kan de crisis uitmonden in een coup', schreef Nezavisimaya Gazyeta, de krant van de machtigste Russische oligarchen. De politiek is in coma, Jeltsin is geen sterk leider meer.

'Hij is ziek en onderhevig aan zeer onberekenbaar gedrag', schrijft The Economist. De regionale gouverneurs laten zich steeds minder aan het Kremlin gelegen liggen. De Doema werkt premier Kirijenko tegen. Op de achtergrond bereiden 'de rood- en bruinhemden' zich voor op de machtswisseling. In het beste geval ziet The Economist nationalisten als Lebed of Luzjkov, de burgemeester van Moskou, als opvolger van Jeltsin. 'Mannen die sociaal en economisch niet als liberaal bekend staan.'

In het slechtste geval valt het land ten prooi aan extreem nationalisme: 'Pan-Slavisch, anti-semitisch, anti-buitenlanders, uit op vereniging met Wit-Rusland en Oekraïne, en belust op het verzwakken van de Baltische staten'. Met andere woorden 'een kwaadaardige quasi-fascistische staat'. Om dat 'nachtmerriescenario' te voorkomen moeten het Westen en het IMF opnieuw in de buidel tasten, aldus The Economist.

Time neemt een afwachtender houding aan. Geen overhaaste besluiten nemen, zegt Time. 'De kosten van het bezweren van de Russische crisis kunnen voor het Westen weleens buitensporig zijn.'

Als er nauwelijks geld is voor Rusland, hoe moet het dan met Nigeria, met ruim 100 miljoen inwoners Afrika's bevolkingsrijkste land, dat eveneens door een economische en politieke crisis dreigt te worden verzwolgen na de val van de olieprijs en de dood van oppositieleider Abiola.

De trieste conclusie van The Economist is dat waar een oplossing van Rusland zich niet zonder meer laat aandragen, de Nigeriaanse crisis vrijwel uitzichtsloos is.

De kans is groot dat het etnisch geweld zich verder uitbreidt, de kans dat de militairen vasthouden aan de macht eveneens. Na tientallen jaren van slecht management en corruptie moeten alle instituties van de grond af opnieuw worden opgebouwd.

Was het maar altijd WK-voetbal.

Fred de Vries

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.