Mugabe is verslaafd aan de drukpers

Anton Dekker heeft er nog een: een biljet van 1 Zimbabwaanse dollar. ‘Dat is nu natuurlijk goud geld waard. Veel meer dan het biljet van 100 miljard Zimbabwaanse dollar dat afgelopen maandag voor het eerst werd uitgegeven.’ Dit biljet was op de dag van uitgifte, afgelopen maandag, drie euro waard....

Zimbabwe wordt geteisterd door hyperinflatie: op jaarbasis is de geldontwaarding officieel 2,2 miljoen procent. Maar de meeste economen zijn het erover eens dat de werkelijke inflatie ergens tussen de 10 en 15 miljoen procent ligt.

Volgens Dekker, Zimbabwe-expert bij het Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika (Niza), begon de Zimbabwaanse inflatie in 1997. ‘President Robert Mugabe verloor steun van voorheen trouwe bondgenoten, de veteranen van de onafhankelijkheidsoorlog. Hij besloot hun loyaliteit terug te kopen door ze een enorme smak geld te geven.’

Maar geld had Mugabe niet, dus zette hij de drukpersen aan. De inflatie schoot naar 20 procent. Sindsdien is het economisch alleen maar bergafwaarts gegaan, en Mugabe wist zijn handen niet meer van de persen af te houden.

Want dat is de belangrijkste oorzaak van de huidige hyperinflatie: de regering van Mugabe heeft geen cent te makken en laat daarom de persen geld drukken.

Op straat heeft de ‘zim dollar’ steeds minder waarde. De ruilhandel neemt toe en dure goederen als benzine moeten in harde valuta (Amerikaanse dollars of Zuid-Afrikaanse rands) betaald worden. Huren worden betaald met levensmiddelen. Restaurants passen de prijzen op menukaarten een paar keer per dag aan. Veel basisgoederen, zoals meel en melk, worden nog wel afgerekend in zim dollars. Alleen wordt op de prijskaartjes regelmatig de ‘m’ van ‘million’ vervangen voor de ‘b’ van ‘billion’. Het einde van de inflatie is nog lang niet in zicht. Mugabe en Gideon Gono, gouverneur van de centrale bank en de voormalige persoonlijke bankier van Mugabe, kunnen eindeloos doorgaan met geld drukken.

Ook als het papier van een biljet minder waard is dan het bedrag dat erop staat, zullen de persen blijven draaien. Giraal betaalverkeer, zoals het overmaken van salarissen, verloopt namelijk altijd in zim dollars. Onlangs maakte de Duitse leverancier van het papier voor de bankbiljetten bekend niet meer aan Zimbabwe te leveren. Mogelijk veroorzaakt dat enige schaarste, waardoor de zim dollar in waarde stijgt.

De enige manier om op korte termijn de hyperinflatie te keren, is de Zuid-Afrikaanse rand als betaalmiddel in te voeren. Maar dat zal Mugabe niet snel doen. De gierende geldontwaarding werkt in zijn voordeel. Dekker, van het Niza: ‘Een kleine schare Mugabe-aanhangers wordt zeer rijk van de inflatie. Zij mogen bij de centrale bank zim dollars wisselen voor harde valuta. De officiële koers ligt echter veel lager dan op de zwarte markt. Dus als ze vervolgens hun harde valuta op de zwarte markt voor zim dollars wisselen, maken ze enorme winst. In de buitenwijken van Harare zie je grote villa’s verrijzen en dure SUV’s rijden.’

Ironisch genoeg worden zim dollars buiten Zimbabwe meer geld waard. Martien van Berkom van Muntenhandel Oost-Brabant in Oss, is gespecialiseerd in buitenlandse munten. ‘Zo’n biljet van 100 miljard dollar wil elke geldverzamelaar hebben.’ Meerdere klanten hebben al interesse getoond. ‘Als het biljet puntgaaf is, betalen mensen er zo 7 euro voor.’ Dat is ruim twee keer de waarde van het biljet toen het van de drukpers kwam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden