Muf, miezerig en fruitarm

DE 'NIEUWE WERELD' VERDRINGT DE FRANSE WIJN UIT DE SUPERMARKT. EN OOK DE FRANSEN LATEN VAKER HUN GLAS STAAN...

In Frankrijk heerst paniek onder de wijnmakers. Hun wijn komt niet meer op, en dat is al een tijdje zo. Buiten Frankrijk was het reeds een publiek geheim dat vooral de goedkopere wijnen elders beter worden gemaakt, maar nu drinkt ook de Fransman beduidend minder van zijn nationale drank. De binnenlandse consumptie, altijd goed voor 75 procent van de productie, daalt gestaag.

Franse boeren steken graag een beschuldigende vinger in de richting van de overheid en beschouwen het beleid om alcoholgebruik terug te dringen als een regelrechte belediging. Maar de gemiddelde Fransman is gewoon steeds een beetje minder gaan drinken; van 126 liter per persoon in 1961 tot 57 liter in 2003. Wijn bij de lunch raakt in onbruik, en zelfs bij het diner verliest de wijn zijn vanzelfsprekende plaats.

Daar komt dus bij dat het slecht gaat met de export. Elk jaar loopt het marktaandeel van Franse wijn terug in landen als Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland. De uitvoer van de Bordeaux-wijn daalde zelfs met ruim een kwart. Na protest van de boeren bood de regering een schadevergoeding van 70 miljoen euro. Een flink deel daarvan is bedoeld voor promotie van Franse wijn.

En daarmee raak je aan de kern van het exportprobleem. De Franse wijnmakers begrijpen namelijk niet dat hun producten kwalitatief voorbijgestreefd worden door die uit andere landen. Zij denken dat de Australiërs, de Chilenen, de Califoniërs en de Zuid-Afrikanen gewoon handiger zijn in marketing, in reclame maken, in verkopen. Op een uitzondering na hebben de Fransen en ook de Franse wijnboeren dan ook nog nooit een wijn uit een van die 'nieuwe wijnlanden' geproefd. Zo'n 98 procent van alle gedronken wijn in Frankrijk is Frans. In de schappen van de hypermarchés tref je hooguit een paar flessen Algerijnse wijn en een slechte mandfles Chianti.

Het fundament van de Franse wijnmakerij is het systeem van de appellations d'origine contrôlées, de AOC's. Volgens dat systeem mag een bepaalde wijn alleen in een afgebakend gebied worden geproduceerd, volgens de toegestane methode en met bepaalde druivensoorten. De Beaujolais bijvoorbeeld mag alleen worden gemaakt van de gamay noir au jus blanc.

Daarnaast is er een kwaliteitscontrole. In de praktijk faalt die echter: er zijn hopeloos veel slechte wijnen te krijgen met beroemde appellations op het etiket. Ook hier is de Beaujolais weer een goed voorbeeld, want onder deze noemer kun je een goed glas barstensvol sappig kersenfruit drinken alsook een schrale, zurige tegenvaller. Let wel, iedereen in het wijnvak is het er over eens dat de topwijnen van Frankrijk nog altijd de top van de wereld zijn. Beroemde namen als Laroche in Chablis, Lafite-Rothschild in de Bordeaux-streek en Vougeot in de Bourgogne hebben geen last van tegenvallende verkopen. Maar de enorme wijnplas van de mindere broeders die meeliften op de reputatie van gerespecteerde collega's, wordt steeds moeilijker verkoopbaar.

De 'Nieuwe Wereld' - waarmee in wijnkringen niet alleen Noorden Zuid-Amerika worden bedoeld, maar alle wijnproducerende landen buiten Europa - levert wijn die de moderne consument wel goed smaakt: fruitig, soepel, en meteen drinkbaar. Bewaren is niet de bedoeling. Die aantrekkelijke wijn is ook nog eens voordelig te produceren doordat die Nieuwe Wereld geen beperkende regeltjes kent en er ruimte genoeg is voor grootschalige, sterk gemechaniseerde bedrijven.

De Fransen hebben als antwoord hun verhaal over 'terroir', waarmee ze de 'typiciteit' van de wijn bedoelen die het resultaat is van de perfecte combinatie van microklimaat, druivenras(sen), bodem en bereidingstechniek. Maar terroir kan toch niet betekenen dat we muffe, saaie wijn lekker moeten vinden?

'Onder de vijf euro moet je vooral wegblijven bij wijn uit Bordeaux', zegt Hubrecht Duijker, die jaarlijks zijn Wijnalmanak uitbrengt, waarin de beste wijnen uit die prijscategorie staan. 'Ze zijn dikwijls schraal, fruitarm, miezerig en te duur.' Om aan de vijfhonderd aanraders in zijn gids te komen, proeft hij drie keer zoveel flessen. Bij de afvallers zitten onevenredig veel Franse wijnen.

Nicolaas Klei, schrijver van de Supermarktwijngids, is het met hem eens, hoewel hij vindt dat er uit Zuid-Frankrijk, met name de Languedoc, de Roussillon en de Rhône steeds betere wijnen komen - 'vooral rode, wit blijft moeilijk'. Een waarschuwing is ook op z'n plaats voor grote namen tegen lage prijzen: 'Pouilly-Fumé in de aanbieding, Châteauneuf-du-Pape voor een tientje, het is vrijwel altijd rommel.'

De beste wijnen van rond de vijf euro komen uit Chili, Argentinië en Australië, vindt Duijker; Klei voegt er nog de Languedoc aan toe. Maar geen Bordeaux, geen Bourgogne, geen Beaujolais - wijnen die onder de tien euro zelden het vertrouwen waard zijn. Wijn kopen heeft altijd al iets van een loterij als je de individuele producent niet kent, maar in de klassieke Franse wijnstreken zijn je kansen wel erg klein.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden