Mondriaan nu écht onbetaalbaar

Een werk van Piet Mondriaan werd donderdag geveild voor 50 miljoen dollar. Een Picasso bracht 179 miljoen op. Miljardairs uit Azië en de Golfstaten doen de prijzen exploderen.

Tussenpersonen overleggen met hun cliënten terwijl ze bieden op Les Femmes d'Alger van Picasso.Beeld Getty Images

Piet Mondriaan was de grote verrassing bij veilinghuis Christie's deze week. Zijn Compositie No. III met rood, blauw, geel en zwart uit 1929 werd donderdagavond verkocht voor 50,5 miljoen dollar (44 miljoen euro), drie keer de richtprijs. Dankzij topstukken van Pablo Picasso, Alberto Giacometti, Piet Mondriaan en Mark Rothko behaalde de New Yorkse vestiging van Christie's een wereldrecord van 1,4 miljard dollar aan veilingopbrengsten voor kunst. Wereldwijd liep de teller van Christie's op tot bijna 1,7 miljard dollar.

Begerig naar in ieder geval één werk van een 20ste-eeuwse topkunstenaar drijven vermogende verzamelaars uit naar verluidt Azië en de Golfstaten de prijzen in het hoge kunstsegment op. 'De prijzen van werken van Pablo Picasso, Piet Mondriaan, Mark Rothko en Edvard Munch exploderen buitenproportioneel omdat er weinig meer van hen beschikbaar is. Het meeste werk hangt in westerse musea en die staan het niet meer af', zegt Benno Tempel, directeur van het Gemeentemuseum Den Haag, met de grootste collectie Mondriaans ter wereld.

Het absolute record werd maandag behaald met Les Femmes d'Alger (Version 'O') van Pablo Picasso op Looking forward to the Past, een zogeheten samengestelde veiling bij Christie's, geselecteerd als een soort tentoonstelling. De kleurrijke Picasso met impressies van naakte vrouwen bracht daar 179,4 miljoen dollar op, het hoogste veilingbedrag voor een kunstwerk ooit. Op die veiling werd ook het beeld L'Homme au doigt (1947) verkocht van Alberto Giacometti, voor 141 miljoen dollar.

Compositie No. III met rood, blauw, geel en zwart (1929) van Piet Mondriaan is met 44 miljoen euro het duurste werk van de schilder ooit.Beeld AFP

Vierde plek

Na nog een Picasso - Buste de femme (Femme à la résille) - voor bijna 70 miljoen staat Mondriaans compositie deze week op de vierde plek qua prijs. 'Een ongelooflijk bedrag, 50 miljoen. Helemaal als je bekijkt wat er normaal voor een Mondriaan wordt betaald. Ik vond de schatting van Christie's tussen de 15- en 25 miljoen dollar al hoog', zegt Tempel, die in het Gemeentemuseum rond de driehonderd Mondriaans heeft hangen.

Onder die werken is ook het beroemde Victory Boogie Woogie, de voorlaatste recordhouder, dat in 1997 werd aangekocht voor omgerekend 37 miljoen euro met behulp van Stichting Nationaal Fonds Kunstbezit. Destijds leidde die aankoop tot ophef vanwege het hoge bedrag, maar Tempel is blij dat zijn collectie op peil is. Klassiekers uit de kunst zijn nu praktisch niet meer te betalen voor musea, 'zeker niet op eigen kracht', zegt hij.

Hoewel de kopers vrijwel altijd anoniem blijven, wijst Tempel naar een nieuwe schare extreem vermogende verzamelaars uit opkomende economieën in Azië en de Golfstaten. Zij willen koste wat het kost een schilderij bemachtigen van een 20ste-eeuwse topper en kijken niet op een miljoentje meer of minder. 'Je betaalt één keer een hoog bedrag, dan heb je in ieder geval een Mondriaan. Zodoende raken de betaalde bedragen totaal uit proportie met de artistieke waarde van de kunst.'

Victory Boogie Woogie, een onvoltooid schilderij van de kunstschilder Piet Mondriaan

Roekeloos

Geheel roekeloos is het aankoopgedrag volgens Tempel niet. Het blijven mooie, bijzondere werken. Dit bevestigt Jop Ubbens, directeur van de Amsterdamse vestiging van Christie's. 'Betere werken van deze kunstenaars zijn op dit moment niet te krijgen. Er zijn wel grotere werken van Picasso denkbaar, maar die hangen in het museum', zegt Ubbens. Net als Tempel wijst hij op een nieuwe groep kopers, 'die nu een inhaalslag maakt'.

Hoewel zeker elf aanwezigen maandag hun hand opstaken bij het openingsbod van 100 miljoen voor de Picasso, zijn de kopers - die wel miljardair moeten zijn - een buitencategorie. Op verreweg de meeste veilingen blijven de bedragen voor individuele kunstwerken onder een ton. Omdat het om zulke grote bedragen gaat, speelt Christie's wel graag in op de superrijken. Dat doet het veilighuis met veilingen die zij speciaal samenstellen op thema, zoals vorige week.

De veilinghuizen zijn gebaat bij stijgende prijzen en veel transacties; zij vormen zo de spil in de prijsopdrijving. Bezitters van schaarse werken worden actief benaderd hun werk weer op de markt te brengen. De nu geveilde Picasso à 179 miljoen dollar bracht in 1997 nog 30 miljoen op. De vorige eigenaar is volgens Ubbens verleid met het vooruitzicht dat het werk zeker het drievoudige zou kunnen opbrengen. Dat werd het zesvoudige. Ondanks de mogelijke miljoenenwinst is niet iedere verzamelaar vatbaar voor die aanbiedingen. Ubbens: 'Als eigenaren de kunst mooi vinden hangen boven de bank, zeggen ze soms nog steeds nee.'

L'Homme au doigt (1947) van Alberto Giacometti bracht 141 miljoen dollar op.Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden