De Kwestie Peter de Waard

Moeten we ons bang laten maken door Laura van Geest?

Voordat ze naar de de financiële waakhond AFM overstapt, wilde directeur Laura van Geest van het Centraal Planbureau (CPB) het vaderland nog een keer laten opschrikken.

Volgens de middellangetermijnverkenning (MTV) van het CPB wacht Nederland vanaf 2022 een periode van grauwe economische middelmaat. En dat klinkt veronrustend voor een land dat met zijn economie nu topspeler is in de wereld. Alles wat de Nederlanders extra zullen gaan verdienen, gaat over drie jaar op aan de stijgende kosten van vergrijzing en zorg.

Gelukkig stond afgelopen zaterdag onder de kop ‘Economen worden opgeleid met oogkleppen op’ een opiniestuk in deze krant van een promovendus, waarin de modellen van het CPB en andere officiële instanties als De Nederlandsche Bank en het ministerie van Financiën werden neergesabeld. Ze komen nooit uit. Ze gaan te veel uit van theoretische wiskundige modellen en er wordt te weinig gekeken naar de werkelijke economie van de zeepbellen, klimaatproblemen en toenemende ongelijkheid. Er zou een nieuwe generatie economen moeten worden opgeleid met een realistischer blik op de wereld, aldus de promovendus, die er prompt zelf een instituut voor heeft opgericht.

Of dat dan een betere prognose kan maken is overigens te betwijfelen. Ook deze economen zijn veroordeeld tot de glazen bol. Als zij de komst van crises wel zouden kunnen timen, worden ze in een mum van tijd rijker dan Jeff Bezos, Bill Gates en Warren Buffett samen. Wie met zijn voeten in de modder staat wordt echter geen betere voorspeller, net zoals een voetbalcoach de eindstand van zijn club in de competitie zelden beter voorspelt dan een theoreticus als Johan Derksen.

Behalve de bekende onzekerheden – verkiezingen in de VS en Nederland, de veranderingen in de zorg en de uitwerking van het pensioenakkoord – zijn er nu eenmaal onbekende onzekerheden – die zowel de theoretische als realistische modellen doorkruisen. Wie voorzag twee maanden geleden dat de dreiging van een recessie zou veranderen in een nieuwe beurshausse? Wie wist een half jaar geleden dat de stikstof- en de pfascrisis boeren en bouwers zouden aanzetten het Malieveld om te ploegen?

Economie wordt niet een betere wetenschap door de wiskunde eruit te halen. Met alleen psychologie van de koude grond, sociologie en antropologie is de crisis niet beter te voorspellen. Economie is vooral nuttig om fouten uit het verleden te voorkomen, hoewel de populisten van nu zich daar met hun protectionisme ook weinig aan gelegen laten. Maar economie is geen wetenschap die de toekomst voorspelt – net zo min als schei- of natuurkunde.

Of Nederlanders in 2022 op de nullijn zullen zitten, weet geen mens. Maar het CPB doet er nuttig aan iedereen wel even op de risico’s van de vergrijzing te wijzen voordat het land zichzelf weer rijk rekent. Want dat doen de politiek en het volk toch het liefst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden