columnpeter de waard

Moet Nederland gaan consumeren of consuminderen?

. Beeld .
.Beeld .

De afgelopen veertien maanden heeft Nederland zich suf gespaard. Het wordt nu tijd het slapende geld te verbrassen. Na de crisis van 2008 wachtte Rutte nog vijf jaar voordat hij het volk opriep weer auto’s en kleding te kopen en vaker naar de kapper te gaan in de hoop de economie weer aan de praat te krijgen. Nu moet dat sneller.

Er is optimisme dat de vaccinaties corona bedwingen. ‘De schaduw van covid-19 trekt weg’, zo meldde deze kant woensdag. BBC News opende woensdag zijn journaal weer ­ouderwets met de misère in het Midden­Oosten. Over corona werd alleen gemeld dat er plannen zijn voor een monument ter herinnering van de slachtoffers in Westminster.

Toch zal om de rommel van de crisis op te ruimen en de schade te herstellen groei nodig zijn, net zoals in de jaren vijftig na de Tweede Wereldoorlog, de jaren tachtig na twee oliecrises en de jaren tien na de kredietcrisis. Dat kan door de export aan te zwengelen, maar Nederland heeft al een exorbitant exportoverschot.

Daarom zal vooral de binnenlandse vraag moeten worden gestimuleerd en dat betekent dat de Nederlanders meer moeten consumeren: geen vintagekleding en deelauto’s meer maar een splinternieuw C&A’tje en een elektrische Dacia.

Groei zorgt ervoor dat de rekeningen van de vorige crisis kunnen worden betaald. De keerzijden van meer consumptie en productie zijn milieuoverlast, zo geen milieucrisis – zoals de uitstoot van CO2 en stikstof al is. Ook leidt groei tot schaarste aan grondstoffen, hetgeen blijkt uit de prijsexplosie van koper en allerlei zeldzame materialen. En het creëert nieuwe behoeften, die van mensen een slaaf van de economie maken in plaats van een meester.

Ook windmolens, zonnepanelen, de e-bike en de Tesla doen daar niets aan af. In het rapport Decoupling Debunked haalde het Europees Milieubureau de utopie van ecovriendelijke economische groei – oftewel duurzame groei – onderuit. ‘Een grote, mondiale ontkoppeling tussen economische groei en schadelijke milieueffecten is geen realiteit. De twee gaan altijd samen’, zo luidde de harde conclusie.

Eigenlijk zou consumeren moeten worden ontmoedigd en consuminderen gestimuleerd. Dat betekent minder groei.

Dat zou in theorie kunnen – wat is er tegen een weekeind in het gras te liggen in plaats van drie dagen Praag te boeken? – maar dan moet er eerst wel worden gezorgd dat groei ook niet meer nodig is. Er moeten niet al te veel schulden zijn, of eigenlijk helemaal geen schulden. Helaas heeft het land zich in de coronacrisis al zo diep in de schulden gestoken, dat het gedwongen is tot meer productie en consumptie. Voordat corona echt is bedwongen zal de schuldquote zijn opgelopen tot 70 procent van het bbp. Als het bbp niet meer zou mogen stijgen, wordt dat onhoudbaar.

Of de overheid zou al het slapende spaargeld moeten onteigenen. Dan zijn we gedwongen in het gras te gaan liggen. Maar zo radicaal zal Rutte vast en zeker niet zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden