DE KWESTIEPETER DE WAARD

Moet Klaas Knot nu steeds bij de Christen Unie te biecht?

Peter de Waard artikel ColumnBeeld .

Het zou terecht zijn als niet alleen de Duitse Bondsdag maar ook de Tweede Kamer een oordeel mag uitspreken over de steunaankopen van de Europese Centrale Bank. Anders doet zich de mallotige situatie voor dat het Duitse parlement over het redden van de euro via het bijdrukken van geld gaat. Ook de Franse Assemblée, de Spaanse Cortes en de andere parlementen zouden hun zegje moeten kunnen doen.

Dinsdag oordeelde het zogenoemde Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe – het Constitutioneel Hof van juristen in rode kardinaalskleding – dat de ECB de soevereiniteit van het land schendt. Binnen drie maanden moet de ECB uitleggen welke afwegingen precies zijn gemaakt voor het kopen van 2,5 biljoen euro aan obligaties tussen 2015 en 2018. En ook moet worden verteld wat de gevolgen van dit beleid zijn. Als dat antwoord niet bevredigend is, zal de Bundesbank niet meer voor de ECB mogen kopen.

Het verzoek is vragen naar de bekende weg. De enige overweging is het redden van de euro. In de jaren tien bleek dat politici dat niet konden, omdat zij te verdeeld waren en geen gezamenlijk budgettair beleid wilden. En daarom haalde de ECB onder Draghi’s motto van whatever it takes de kastanjes uit het vuur.

Dat kon de ECB alleen doen omdat een centrale bank onafhankelijk is. Die heeft geen boodschap aan de nationale parlementen en rechtsinstanties. Als ook de ECB wordt uitgeleverd aan de grillen van de nationale parlementen zal er al snel een slagboom voor die uitweg worden gezet. Klaas Knot zal net als Wopke Hoekstra voor elke steunoperatie bij de Christen Unie verantwoording moeten afleggen. Gaat dat niet ten koste van het rendement van de pensioenfondsen? Zullen de huizenprijzen daardoor niet verder worden opgeblazen? Wat zijn de risico’s die Nederland loopt op de lange termijn? Wordt de EU geen transferunie?

Als de ECB voor al zijn steunprogramma’s’ en rentebesluiten toestemming moet hebben van 19 nationale parlementen, zal de eurozone zijn eigen graf graven. Er zal altijd wel een parlement zijn dat daar een stokje voor steekt.

Opnieuw blijkt dat een monetaire unie razend complex is zonder een politieke unie. Het Constitutioneel Hof stelt nadrukkelijk in zijn oordeel dat de individuele lidstaten het laatste woord hebben en niet de Europese instituties, zoals het Hof van Justitie in Luxemburg.

De weeffout breekt de eurozone elke keer weer op. Die zou kunnen worden hersteld door er dertig jaar na het Verdrag van Maastricht alsnog een politieke unie van te maken, maar daar lijkt zelfs in de coronacrisis geen steun voor te zijn.

En omdat ook niemand de monetaire unie de nek om wil draaien, zal er een creatieve oplossing moeten worden gevonden om het oordeel van de rechters te omzeilen en ervoor te zorgen dat de ECB op eigen houtje onbeperkt staatsobligaties kan blijven opkopen.

Mooi dat de EU en de ECB daar altijd beregoed in zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden