Moet je je bitcoinwinst opgeven bij de fiscus?

'Het is eigenlijk je morele plicht om je bitcoinbezit niet op te geven'

Virtuele valuta worden in Nederland gezien als vermogen, net als een traditionele spaarrekening of een aandelenportefeuille. Voor de meeste bitcoinbezitters zal de fiscale schade meevallen, maar niet voor iedereen.

Beeld Studio Vonq

Hij zou het liever niet doen, maar ondernemer Joey van Koningsbruggen (28) geeft zijn bitcoinvermogen toch op bij de jaarlijkse belastingaangifte in april. Want ook over hun virtuele valuta moeten Nederlandse beleggers gewoon belasting betalen. Maar hoeveel precies en in welke box valt het?

'Er is nog veel onwetendheid onder bitcoinbezitters', merkt advocaat Noud van Gemert. Zijn kantoor is onder andere gespecialiseerd in het strafrecht rond bitcoins. 'We worden dagelijks gebeld met vragen over de belastingaangifte.' Ze vragen of er btw wordt geheven over transacties en of ze belasting moeten betalen over de koerswinsten.

Het antwoord op de eerste vraag is simpel: nee. In een zaak van de Zweedse belastingdienst tegen de Zweedse bitcoinhandelaar David Hedvist stelde het Europese Hof van Justitie in 2015 vast dat het omwisselen van bitcoins naar andere valuta vrijgesteld is van btw. Het hof oordeelde dat de virtuele valuta weliswaar geen wettig betaalmiddel zijn, maar dat 'bitcoins geen ander doel hebben dan als betaalmiddel te worden gebruikt'. Daarom moeten cryptomunten voor de heffing van btw op dezelfde wijze worden behandeld als traditioneel geld.

Net als een spaarrekening vol traditioneel geld of een aandelenportefeuille worden virtuele valuta in Nederland gezien als vermogen. Een bitcoinbezitter moet daarom gewoon vermogensbelasting betalen over zijn virtuele munten. Sinds vorig jaar staat er bij de aangifte voor box 3 dat 'virtuele betaalmiddelen (bijvoorbeeld bitcoins)' worden gezien als 'overige bezittingen'.

Peildatum

In april 2018 moeten de belastingbetalers doorgeven hoeveel hun cryptomunten op 1 januari 2017 waard waren.

De Belastingdienst is alleen geïnteresseerd in de waarde van de cryptomunten op 1 januari. Aan de hand daarvan berekent hij de vermogensbelasting. In april 2018 moeten de belastingbetalers dus doorgeven hoeveel hun cryptomunten op 1 januari 2017 waard waren. Wie in de loop van dat jaar bitcoins heeft gekocht, hoeft pas aangifte te doen in 2019. Mensen die op nieuwjaarsdag al wel bitcoins hadden, hoeven ook nog vrij weinig belasting te betalen. Eén bitcoin was toen nog maar 709 euro waard. Een vermogen van minder dan 25 duizend euro is belastingvrij. Pas als iemand aan het begin van het jaar dus iets meer dan 35 bitcoins had, moet diegene de fiscus betalen.

Beeld anp

Cryptogeldfanaten

'En zelfs dan betaal je eigenlijk vrijwel niets als je het vergelijkt met de koersstijging', zegt Van Gemert. De fiscus rekent tussen de 0,86 procent en 1,61 procent belasting. Dat is gebaseerd op een verwacht rendement van 4 procent. In werkelijkheid steeg de waarde van de bitcoin sinds 1 januari van 709 euro naar bijna 14 duizend euro: een rendement van zo'n 1.900 procent.

Voor een kleine groep cryptogeldfanaten kan de belasting mogelijk wel hoger uitvallen. 'Het kan voorkomen dat handelen in bitcoins wordt gezien als bron van inkomsten', laat een woordvoerder van de Belastingdienst weten. In dat geval moet de handelaar inkomstenbelasting betalen en dat kan oplopen tot 52 procent van de winst. 'Wat precies onder handelen valt is nog een grijs gebied', zegt Van Gemert. 'Het kan ook gezien worden als vermogensbeheer en dat valt onder de vermogensbelasting.'

Ondanks de relatief lage belasting is de belastingplicht een doorn in het oog van de libertariërs als Van Koningsbruggen. Zij kochten ooit de bitcoin met het idee dat de munt buiten het toezicht van toezichthouders, centrale banken en overheden zou vallen. 'Het is eigenlijk je morele plicht om je bitcoinbezit niet op te geven. Belasting is een methode voor de overheid om van de burgers te roven', zegt Van Koningsbruggen. Toch geeft hij zelf zijn bezit netjes op: 'Het is nu eenmaal de wet. Maar als andere mensen dapper genoeg zijn om het niet op te geven, juich ik dat toe.'

Doordat het in beginsel geheim is wie er achter een transactie zit, is het voor de Belastingdienst redelijk lastig om na te gaan of mensen hun bezit wel opgeven. 'De Belastingdienst kan dat niet direct zien', zegt advocaat Van Gemert. 'Maar de Belastingdienst wordt steeds vernuftiger. Ze kunnen bijvoorbeeld bij wisselkantoren opvragen of iemand een online bitcoinportemonnee heeft.' Of de Belastingdienst nog andere methoden gebruikt wil de dienst niet zeggen. 'Over onze controlestrategie doen wij nooit uitspraken', laat een woordvoerder weten.

Vervolging

Wie de virtuele munten niet opgeeft en gepakt wordt, kan rekenen op een strafzaak vanwege belastingontduiking. 'Er zijn nog geen strafzaken geweest, maar ik verwacht dat die zaken er wel gaan komen in 2018', zegt Van Gemert. 'Justitie zit er bovenop.' De advocaat raad mensen die hun bitcoinbezit expres niet hebben opgegeven of niet wisten dat het moest, aan zich alsnog te melden.

'Als je geen aangifte doet is het zwart geld. Het is daardoor onmogelijk het om te zetten in euro's. Als die euro's op je bank komen, kan de bank het als ongebruikelijke transactie beschouwen. Banken zijn verplicht dit gelijk te melden bij de Financiële Inlichtingen Eenheid zonder dat jij het weet.' Die eenheid onderzoekt of de geldstroom gebruikt is om terrorisme te financieren of geld wit te wassen.

Maar wie zichzelf alsnog meldt, kan gebruikmaken van de inkeerregeling. Van Gemert: 'Als je het vermogen dan alsnog opgeeft, kan strafrechtelijke vervolging worden vermeden. Je krijgt alleen een boete boven op de belastingaanslag, maar het geld is daarna wel gewoon wit.'


Van minen tot bitcoinkoorts: met deze artikelen bent u zo op de hoogte

Klanten van de zelfverklaarde 'eerste Nederlandse bitcoinfabriek voor particulieren' zijn een proces begonnen tegen die onderneming, Koinz Trading in Lelystad. Een van hen heeft aangifte gedaan van oplichting, de anderen overwegen volgens hun advocaat Marco Kalmijn hetzelfde te doen. Het bedrijf heeft grote betalingsachterstanden.

Berry van Mourik ontdekte hoe je bitcoins zelf kunt maken
Zelf geld maken, het klinkt als alchemie. Maar met digitale munten als de bitcoin is het mogelijk. Lees hier het artikel terug over Berry van Mourik en zijn, naar eigen zegen, grootste bitcoinfabriek voor particulieren van Nederland.

Bitcoin doorloopt alle stadia van een klassieke financiële bubbel

De cryptomunt doorloopt dezelfde vijf stadia als alle financiële bubbels. Het is daarom wachten op de duizelingwekkende koersval. Wanneer volgt de crash? We zetten alle fases op een rij.

Hoe de vloek van de bitcoin menig goudzoeker uit zijn slaap houdt
Het houdt veel bitcoinbezitters uit de slaap: ooit aangeschaft, beetje vergeten en nu de koers door het dak gaat, ben je het wachtwoord van je digitale portemonnee kwijt. Wat te doen? (+)

Marktplaats van de drugs
Kent u Silk Road nog, de marktplaats die met behulp van de anonieme browser Tor en het anonieme betaalmiddel Bitcoin een snel groeiende markt voor drugs wisten te creëren? In deze special leest u hoe de 'ebay voor drugs' te werk ging - en wat de FBI uit haar hoge hoed moest toveren om Silk Road op te rollen.

En dan nog dit: voor als u ook mee wilt praten over de bitcoinbubbel, cryptomunten en ethereum, geeft Daan Heerma van Voss hier een stoomcursus cryptocurrency.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.