Moet het mondiale belastingsysteem op de schop?

Beeld de Volkskrant

Als belastingplichtigen in de woorden van Willem Vermeend binnenkort domicilie kunnen kiezen in de computercloud - het ongrijpbaarste belastingparadijs van allemaal - dan zullen de inkomsten voor onderwijs, politie en verpleeghuizen snel opdrogen.

Al een eeuw lang worden burgers en bedrijven belast op respectievelijk inkomen en winst. Maar nu belastingplichtigen even snel van adres kunnen veranderen als een kameleon van kleur, werkt dat niet meer.

Landen zijn in een race verwikkeld geraakt om hun belasting betalende bedrijven en particulieren te vriend te houden door tariefsverlagingen. Trump hoopt dat de Amerikaanse concerns hun winsten terughalen naar eigen land door de vennootschapsbelasting te verlagen van 35 naar 20 procent. Rutte hoopt de multinationals te paaien door de vennootschapsbelasting te verlagen van 25 naar 21 procent en de dividendbelasting af te schaffen.

Maar het is dweilen met de kraan open. Andere landen zullen snel het voorbeeld volgen. De grote concerns zijn geen dief van hun eigen portemonnee en blijven zoeken naar mazen in de wet om de fiscus te ontwijken. Als Apple, Google en Starbucks op een legale wijze 2 procent belasting over hun winst kunnen betalen zullen ze er net zo min 35 als 20 procent van maken.

Omdat belastingharmonisatie op mondiaal niveau een utopie is, zullen landen een ander belastingsysteem moeten verzinnen. Kapitaal kan in een flits van het ene naar andere continent worden gestuurd, zoals mensen die ooit het slachtoffer zijn geweest van phishing al te goed weten.

Direct betalen mensen in het hoogste tarief hier nog 49 procent. Welke regering er in de toekomst ook zal komen, zo rood als kreeft of zo rechts als Wilders, zij moet dat noodgedwongen omlaag brengen. De socialist François Hollande was de laatste die ooit het belastingsysteem progessiever wilde maken. Hij zag de rijken vertrekken en werd er ook nog de meest impopulaire president ooit mee.

Misschien moeten belastingen worden gebaseerd op de omzet die bedrijven in een land halen in plaats van op de boekhoudkundig af te romen winst. En bij particulieren zou er een progressief tarief op vastgoed mogelijk zijn. Villa's zijn nu eenmaal moeilijker te verplaatsen dan vermogens. Fysiek op de Kaaimaneilanden wonen is een stuk minder leuk dan fiscaal.

Hollandes voorganger Sarkozy lanceerde ooit een plan voor een transactietaks op vermogens: de Tobintaks. Op kapitaalstromen van de ene naar andere plek zou een kleine belasting van 0,1 procent in rekening kunnen worden gebracht.

Maar de lobby van de Londense City en Wall Street stak een stokje voor de belasting die is genoemd naar de econoom James Tobin.

Zo lang de financiële lobby machtiger is dan de verpleeghuislobby hoeven rijkaards niet naar de cloud. Een trust aan de Zuidas volstaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden