Column Peter de Waard

Moet de term ‘negatieve rente’ worden verboden?

Vorige week stond op de voorpagina van deze krant dat zorginstellingen ‘een negatieve rente betalen over het geld op hun bankrekening’. Iedereen begrijpt wat wordt bedoeld, maar taalkundig is het niet juist. De zorginstellingen betalen een positieve rente. Wie negatieve rente betaalt, ontvangt rente. Wie positieve rente betaalt, moet rente overmaken.

Dat redacteuren en columnisten taalkundig zo in de knoop raken met de negatieve rente is begrijpelijk. Het is hogere wiskunde. Er zal nog wel tien jaar negatieve rente nodig zijn voordat het allemaal correct wordt geformuleerd. Als minister Hoekstra de negatieve rente zelf niet wil verbieden, zou de regering minimaal het gebruik van de term moeten verbieden. ‘Strafkorting’ en ‘bewaarloon’ zijn betere woorden.

Negatieve rente doet de hersenen kraken. Er is in de moderne markteconomie geen historisch precedent. Er bestaat wel een middeleeuwse versie van. De begin dit jaar overleden Belgische econoom Bernard Lietaer – vooral bekend van het boek The Future of Money – wees op het feit dat heersers in de Middeleeuwen hun onderdanen bij tijd en wijle verplichtten al hun gouden en zilveren munten in te leveren. Daarbij werd er van het goud of zilver iets afgeschraapt wat werd gebruikt om de bouw van kathedralen of het inzetten van legers te financieren. Daar hebben steden honderden jaren later de toeristenindustrie en landen hun grenzen aan te danken.

Omdat de burgers wisten dat de heersers ieder moment geld konden opeisen voor een schraapoperatie – als er oorlog moest worden gevoerd en vervolgens een protserig godshuis moest worden gebouwd om boete te doen voor de zonden – was het slim tijdig te consumeren en geen geld op te potten. Dat is hetzelfde effect wat de Europese Centrale Bank probeert met de negatieve rente. Wie voor de toekomst spaart, wordt gestraft.

Particulieren lijken de dans vooralsnog te ontspringen. De banken durven hun al grote impopulariteit niet verder te vergroten. Daarnaast vrezen ze voor een verbod op negatieve rente van de Tweede Kamer die daar graag een stokje voor wil steken.

De banken leggen daarom lijdzaam geld toe op de spaarrekeningen van particulieren. Ze zullen dat proberen te compenseren door de kosten van het aanhouden van de gewone betaalrekening te verhogen. Reken maar dat dit volgend jaar zal gebeuren.

Grote klanten – vermogende particulieren, bedrijven en instellingen met meer dan tien miljoen op een rekening – betalen al negatieve rente bij de bank.

Niet dat particuliere rekeninghouders door de overheid de hand boven het hoofd wordt gehouden. Ze verliezen ook zonder negatieve rente elk jaar geld op hun appeltje voor de dorst vanwege de bankkosten, de inflatie en de vermogensrendementsheffing. Negatieve rente mag dan taalkundig een doordenker zijn, de gevolgen in de praktijk zijn voor iedereen voelbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden