Column De kwestie

Moet de Big Four van zijn betweters worden verlost?

Alleen in Nederland zijn er al meer dan 100 duizend geregistreerde management-consultants. Daarmee is het in aantallen veruit de grootste bedrijfstak van het land. Waar ze zich mee bezig houden blijft vaag. Ze beschikken over een vocabulaire met termen als ‘win-winsituatie’, ‘out-of-the-boxdenken’, targets, corebusiness en fast track, waarmee ze een ander vertellen wat beter kan.

De branche bestaat niet alleen uit zzp’ers die vroegtijdig bij een of andere financiële instelling moesten afvloeien en nog niet achter de geraniums willen gaan zitten. Het zijn ook bedrijven (McKinsey, Bain, Boston Consulting) die al decennia pretenderen de wijsheid in pacht te hebben.

Zij zijn voor topmanagers wat de betweters aan de Tafel van Kees zijn voor voetbalcoaches. Zij weten waar de schoen wringt. Ze zien afdelingen die beter kunnen worden opgedoekt, onderdelen met te veel personeel en concurrenten waarmee gefuseerd kan worden of die kunnen worden overgenomen. Dat doen ze tegen betaling en boze tongen beweren dat ze vooral vertellen wat degene die betaalt graag wil horen. Inmiddels gaat er wereldwijd 250 miljard euro in om.

Ook accountantskantoren ontdekten de nieuwe goudmijn. Het was veel sexier en lucratiever dan het afvinken van de jaarrekeningen. De Big Four (Ernst & Young, KPMG, Pricewaterhouse Coopers en Deloitte), die al een ingang bij grote ondernemingen hadden, hoefden alleen nog wat specialismen in huis te halen zoals strategische advisering, ict-dienstverlening en data-analytics om in korte tijd 40 procent van de consultancymarkt te veroveren. Sindsdien meten ze zich de glamour van zakenbankiers aan.

De accountancy is verwaarloosd ten faveure van de consultancy, waardoor de Big Four in een onafzienbare reeks van schandalen verstrikt zijn geraakt. Bij elk nieuw bankroet (Vestia, Ballast Nedam, Imtech, SNS Reaal) blijken de accountants opzichtig te hebben gefaald.

Waakhond AFM heeft meermalen vastgesteld dat ze hun leven niet beteren. Vorig jaar bleek uit een steekproef onder 32 controles dat de Big Four 19 keer in de fout zijn gegaan. ‘Accountants overschatten zichzelf’, concludeerde de Monitoring Commissie Accountancy in mei.

In Groot-Brittannië lijken accountants na het schandaal rond het bouwbedrijf Carillion hun consultancytaken weer te moeten afstoten. Hippe consultants en saaie cijferaars worden opgesplitst.

Of het in Nederland ook zo ver komt, hangt van een deze week ingestelde commissie af, bestaande uit hoogleraar Annetje Ottow, Nijenrode-onderzoeker Marlies de Vries en voormalig SGP-kamerlid Elbert Dijkgraaf. Het zal niet makkelijk zijn de lobby van de accountants te weerstaan die het zat zijn telkens de rol van zondebok te krijgen. Ze zijn geen alwetende goden. Zonder consultancy zullen ze niet meteen beter gaan controleren.

Maar met consultancy is het blijkbaar wel slechter geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden