ColumnPeter de Waard

Moet cash al veilig worden gesteld als werelderfgoed?

Dat contant geld ooit illegaal zal worden is niet waarschijnlijk. Dat het deze eeuw ergens onbruikbaar wordt, staat vast.

Cash sterft uit. Net als de portemonnee die eind 17de eeuw als opvolger van de geldbuidel in zwang kwam toen ook bankpapier werd geïntroduceerd. Nu gaan we naar plastic, smartphone, wearable of een gechipte knipoog.

De terugloop van betalingen met bankbiljetten en munten die al gaande was, is door corona aanzienlijk versneld. Wie een bankbiljet van 50 euro pint bij wat nu een geldmaat heet, loopt er weken mee rond. Het is bijna niet uit te geven. In het gewone betalingsverkeer wordt betalen met cash net zo ongebruikelijk als ruilhandel. Het kan, maar niemand doet het meer.

In de praktijk kan nu al elke maand op minder plekken met contant geld worden betaald. In het openbaar vervoer was cash al onwelkom. De horeca, de kappers en de sportkantines willen het ook niet meer hebben. En in de supermarkten is het speuren naar een kassa waar je nog met briefjes en munten kunt afrekenen. Het storten van cash of het halen van wisselgeld bij een bank wordt steeds duurder.

Cash mag dan een wettig betaalmiddel zijn, het hoeft als betaling door niemand te worden geaccepteerd. Dat is niet nieuw. Benzinestations zetten al lang geleden een grote kruis door wettige coupures van 500 en 200 euro. Nu moeten ook de biljetten van 100, 50, 20, 10 en 5 euro eraan geloven. China en Zweden lopen voorop met het in de ban doen van cash. Maar Nederland zal een inhaalslag maken.

De grote voordelen zijn bekend. Met plastic betalen, contactloos of met de pin, is sneller, veiliger en hygiënischer. Geld raakt niet meer zoek en kan fysiek ook niet meer worden gestolen. Elektronische betalingen worden per definitie geregistreerd, zodat mensen hun eigen betalingen kunnen terugzoeken.

Belastingdienst en politie kunnen witwastransacties meteen zien, waardoor de aanpak van criminaliteit wordt vergemakkelijkt. Misdaad zal blijven, maar Opsporing Verzocht wordt een programma voor nerds.

Er zitten echter ook nadelen aan, zoals de aantasting van de privacy. Financiële instellingen kunnen allerlei data over betalingsgedrag verzamelen en zelfs te gelde maken. Er blijven in het elektronisch betalingsverkeer ook bedragen aan de strijkstok hangen van allerlei fintech-ondernemingen zoals Adyen en PayPal. Daarnaast is er een gevaar dat plastic ertoe leidt dat mensen zich niet meer bewust zijn van de waarde van geld en sneller in de schulden raken.

Maar het belangrijkste argument voor het behoud van cash is dat zoveel mensen in de laagste inkomensgroepen er afhankelijk van zijn. De informele economie, die goed is voor 20 procent (Italië) tot meer dan 50 procent (India) van het bbp, draait er op.

Als die in een keer om zeep wordt geholpen, leidt dat tot een sociale catastrofe. Cash moet daarom worden veiliggesteld als werelderfgoed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden