ColumnPeter de Waard

Moet Bolsonaro worden geholpen in plaats van bekritiseerd?

Jair Bolsonaro is een rare kwiebus. De Braziliaanse president steekt in dat opzicht de Angelsaksische populisten Donald Trump en Boris Johnson naar de kroon.

Hij heeft de toorn opgewekt van de buitenwereld en ook de mensen in eigen land door de coronacrisis te relativeren. Maar hij heeft wel een uit nood geboren argument.

De Braziliaanse president kan geen biljoenen toveren om de eigen economie overeind te houden zoals de westerse leiders. Hij heeft geen centrale bank die onbeperkt bankbiljetten kan bijdrukken om daarmee de staatsschuld van zijn eigen land op te kopen, zoals de Fed en ECB kunnen doen. Hij kan de staatsschuld niet laten oplopen tot 120, 130 of 150 procent van het bbp met toezeggingen aan bedrijven en mkb’ers voor compensatie, zoals de VS of Italië kunnen doen. De staatsschuld van Brazilië is 75 procent van het bbp, veel lager dan die van Italië (134 procent), de VS (108 procent), Frankrijk (100 procent) en het eurozonegemiddelde (86 procent).

Maar de rente op de Braziliaanse staatsschuld is sinds begin maart opgelopen van 6,5 tot 9,5 procent, terwijl die op Duitse en Amerikaanse staatsleningen nul, nagenoeg nul of lager dan nul is. Zij kunnen gratis geld ophalen op de mondiale kapitaalmarkt, Brazilië niet.

Een totale lockdown zou betekenen dat de Braziliaanse economie naar de filistijnen gaat. Als Bolsonaro ook met een herstelprogramma van 1.000 miljard zou komen, zou het land meteen een paria zijn op de financiële markt. Het zou met hyperinflatie en rentes van 100 procent worden geconfronteerd.

Bolsonaro slaagde er vorig jaar in het begrotingstekort terug te brengen van 7,5 naar 6 procent van het bbp, hetgeen natuurlijk ten koste ging van de sociale programma’s en zijn populariteit. Wie ook president is van Brazilië of van een ander Latijns-Amerikaans land, hij of zij zal altijd schaak worden gezet door de westerse financiële markten. Linkse of rechtse signatuur maakt niets uit, net zoals democraat of dictator.

De stijging van de rente heeft te maken met de enorme vlucht naar de yankee-dollar. Buitenlandse investeerders maar ook Brazilianen zelf wisselen bij elke crisis massaal hun eigen reals om in dollars. De waarde van de real is deze maand met bijna 10 procent gedaald van 0,22 naar 0,20 voor één dollar.

Brazilië is niet het enige land dat daar last van heeft. De Mexicaanse en Argentijnse peso, de Indiase roepie en de Indonesische roepia zijn gekelderd. Al deze opkomende markten worden geslacht in deze crisis. Maar in deze tijd van America First, Groot-Brittannië First en eurozone First schiet niemand te hulp. En dat leidt ertoe dat rare kwiebussen als Jair Bolsonaro uit puur zelfbehoud pandemieën gaan ontkennen.

Eerder dan wordt gedacht zal ook iedereen hier in hetzelfde schuitje zitten. Dan zullen politieke leiders moeten kiezen of het belang van de economie boven het belang van de gezondheidszorg moet gaan.

Dan is iedereen Bolsonaro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden